แนวทางการพัฒนาโรงเรียนทั้งระบบตามกระบวนทัศน์จิตศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิด องค์ประกอบ และแนวทางการพัฒนาโรงเรียนทั้งระบบตามกระบวนทัศน์จิตศึกษา โดยอาศัยการวิเคราะห์และสังเคราะห์องค์ความรู้จากเอกสารทางวิชาการ ตำรา และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การศึกษามุ่งสังเคราะห์สาระสำคัญเพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาโรงเรียนทั้งระบบที่สอดคล้องกับกระบวนทัศน์จิตศึกษา ซึ่งเป็นแนวคิดที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนอย่างเป็นองค์รวม ครอบคลุมมิติด้านสติปัญญา อารมณ์ สังคม และจิตใจ ผลการศึกษา พบว่า การพัฒนาโรงเรียนทั้งระบบตามกระบวนทัศน์จิตศึกษาประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ 4 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านการบริหารจัดการ 2) ด้านหลักสูตรและการจัดการเรียนรู้ 3) ด้านการพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาผ่านกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ และ 4) ด้านความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชน โดยทุกองค์ประกอบต้องดำเนินงานอย่างบูรณาการภายใต้การสร้างสภาพแวดล้อมเชิงบวก ความปลอดภัยทางใจ
และการส่งเสริมการเรียนรู้ที่ตอบสนองต่อศักยภาพและความแตกต่างระหว่างบุคคลของผู้เรียน นอกจากนี้ แนวทางการพัฒนาโรงเรียนทั้งระบบตามกระบวนทัศน์จิตศึกษา ควรมุ่งเน้นการสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้เชิงบวก การพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาผ่านกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ การออกแบบกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนที่สอดคล้องกับบริบทของสถานศึกษา ตลอดจนการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างโรงเรียน ผู้ปกครอง และชุมชน เพื่อยกระดับคุณภาพผู้เรียนและเสริมสร้างความยั่งยืนในการพัฒนาสถานศึกษา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงพิมพ์กับวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นข้อคิดเห็น และความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
2. บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิจยวิชาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่ง ส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อการกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารวิจยวิชาการก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2562). โครงการพัฒนาครูและโรงเรียนเพื่อยกระดับการศึกษาอย่างต่อเนื่อง. กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. https://fa2.naxapi.com/pitloklocal.org/dnm_file/govdoc_stj/110493321_center.pdf
เชิด คำปลิว. (2565). การเปลี่ยนแปลงโรงเรียนทั้งระบบที่ส่งเสริมการพัฒนากรอบความคิดทางวิชาการด้านการจัดการเรียนรู้ของครูในโรงเรียนขนาดเล็ก [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/bitstream/123456789/5819/3/CherdKhampliw.pdf
ธีติมา ถาวรรัตน์. (2559). การศึกษาสถานภาพปัจจุบันเชิงลึก: สภาพและทิศทางของการวิจัยในชั้นเรียนของครูในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 1: ใช้วิธีการพัฒนาโรงเรียนทั้งระบบในมุมมองเชิงวิพากษ์ [ดุษฎีนิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยรังสิต]. https://rsuir-library.rsu.ac.th/bitstream/123456789/1138/1/THEETIMA%20THAVORNRAT.pdf
นพพรพรรณ ญาณโกมุท. (2558). การพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในตามแนวคิดการศึกษาชั้นเรียนสำหรับโรงเรียนเอกชน. วารสารวิชาการเครือข่ายบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏภาคเหนือ, 5(9), 25–40. https://doi.org/10.14456/gnru.2015.12
พรรณทิพย์พา ทองมี. (2560). แผนการสอนจิตศึกษาเพื่อพัฒนาปัญญาภายใน (พิมพ์ครั้งที่ 2). โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา. https://www.car.chula.ac.th/display7.php?bib=2161453
พิณสุดา สิริธรังศรี. (2563). ติดตามและประเมินผลโครงการพัฒนาครูและโรงเรียนเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาอย่างต่อเนื่อง [รายงานผลการวิจัย]. มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต. https://www.eef.or.th/tsqp-presentation/
ประเวศ วะสี. (2551). จิตตปัญญาศึกษา: การศึกษาเพื่อพัฒนาความเป็นมนุษย์. โครงการศูนย์จิตตปัญญาศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล. https://www.car.chula.ac.th/display7.php?bib=b2040587
ปิยะนุช ซอดนอก, และสิริลักษณ์ โปร่งสันเทียะ. (2566). ผลของกิจกรรมจิตศึกษาที่มีต่อการเข้าใจความรู้สึกผู้อื่นของเด็กปฐมวัย. วารสารวิธีวิทยาการวิจัย, 36(1), 18–30. https://doi.nrct.go.th/ListDoi/listDetail/10.14456%2Fjrm.2023.2
พิทยา แสงสว่าง, ณัฎฐ์ รัตนศิรินิชกุล, อนุชา กอนพ่วง, และนรินทิพย์ กอนพ่วง. (2568). การพัฒนารูปแบบจิตศึกษาเพื่อส่งเสริมภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมของนิสิตปริญญาโท สาขาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยนเรศวร. Dhammathas Academic Journal, 25(4), 267–284. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/dhammathas/article/view/287588/192549
ยงยุทธ วงศ์ภิรมย์ศานติ์. (2555). การพัฒนาจิตตปัญญาในองค์กร (Spirituality development in organization). เอ.พี. กราฟฟิคดีไซน์และการพิมพ์. https://dol.thaihealth.or.th/File/media/ebaf9a01-e3c2-4277-b964-072a0f915f05.pdf
วัชรินทร์ อุดหนองเลา และคณะ. (2565). จิตศึกษากับการพัฒนาการเรียนรู้อย่างมีความสุขในยุคความปกติใหม่: กรณีศึกษาโรงเรียนแหลมสิงห์วิทยาคม “อาทร สังขะวัฒนะ ๔ อุปถัมภ์” สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาจันทบุรี ตราด. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 5(1), 58–71. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JSSD/article/view/1285/1283
วิเชียร ไชยบัง. (2562). นวัตกรรมการจัดการศึกษา: แนวคิดและแนวปฏิบัติของโรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา. มูลนิธิลำปลายมาศพัฒนา. https://www.lpmp.org
อรรถพงษ์ อินต๊ะวงศ์. (2564). รูปแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงโรงเรียนทั้งระบบ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/bitstream/123456789/5037/3/61031393.pdf
Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135–168. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23020641/
Mathie, R. G. (2024). A whole school approach: A synthesis of interconnected policy, practice, and research conceptualisations. In A. E. J. Wals, B. Bjønness, A. Sinnes, & I. Eikeland (Eds.), Whole school approaches to sustainability (pp. 9–33). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-56172-6_2
