Legal Limitations of Civil Liability for Environmental and Natural Resource Damages: A Case Study of Flooding and Landslide
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
This research examines the legal limitations of civil liability in Thailand, specifically under Section 420 of the Civil and Commercial Code and the Enhancement and Conservation of National Environmental Quality Act B.E. 2535 and its Amendment (No. 2) B.E. 2561, regarding environmental litigation arising from human-induced disasters. The study analyzes the problems and limitations of environmental litigation amidst increasingly severe climate change conditions, utilizing the case of floods and landslides at the railway construction site near the University of Phayao as a case study. A comparative analysis is conducted between the principles of civil liability in Thailand and the United States.
The findings indicate that the Thai civil law system faces two significant limitations regarding environmental litigation for damages in cases of natural disasters related to climate change, under Section 420 of the Civil and Commercial Code and Section 96 of the Enhancement and Conservation of National Environmental Quality Act. These limitations are: 1. The definition of "pollution" in Section 4 of the Enhancement and Conservation of National Environmental Quality Act does not cover large-scale physical phenomena linked to human activities, and the term "source of pollution" is not interpreted to include non-point sources, thereby rendering the principle of strict liability under Section 96 unenforceable, 2. The principle of "force majeure" under Section 420 of the Civil and Commercial Code is interpreted to treat natural disasters as grounds for exemption from tort liability. This differs from the approach in the United States, which recognizes disasters caused by global warming as matters of human responsibility rather than solely natural causes. Therefore, this article proposes amendments to the definitions of "pollution" and "source of pollution," as well as a reinterpretation of "force majeure," to align with the Anthropocene era.
Article Details
References
กรมอุตุนิยมวิทยา. “ความรู้อุตอนิยมวิทยาเกณฑ์อากาศ.” ม.ป.ป. https://www.tmd.go.th/info/เกณฑ์อากาศ. สืบค้นเมื่อ 14 มกราคม 2569.
เขตไท ลังการ์พินธุ์. “ปัญหาการบังคับใช้กฎหมายสิ่งแวดล้อมกรณีปลาหมอคางดำในประเทศไทย.” วารสารนิติศาสตร์ รัฐศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย 9, ฉ.1 (มกราคม - มิถุนายน 2568): 1-21.
เขตไท ลังการ์พินธุ์. “รูปแบบการพัฒนาอย่างยั่งยืนของธุรกิจให้บริการรับส่งอาหารผ่านแพลตฟอร์มในประเทศไทยผ่านมิติ ด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และบรรษัทภิบาล.” วารสารนิติศาสตร์ รัฐศาสตร์ และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย 8, ฉ.1 (มกราคม – มิถุนายน 2567): 23–47. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/lawcrru/article/view/268789. สืบค้นเมื่อ 12 ธันวาคม 2568.
จุฑามาศ สุชาโต. “ปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับผู้ขนส่งทางทะเลตามพระราชบัญญัติ การรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534.” สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม, 2553. https://dspace.spu.ac.th/handle/123456789/3553. สืบค้นเมื่อ 15 ธันวาคม 2568.
เฉลียว นครจันทร์. “การประยุกต์ใช้ความรับผิดทางแพ่งโดยเคร่งครัดของนิติบุคคลในความเสียหายอันเกิดจากการ ก่อมลพิษสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย.” วารสารสหศาสตร์การพัฒนาสังคม 3, ฉ.2 (มีนาคม - เมษายน 2568): 823-836. https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JISDIADP/article/view/2219/1818. สืบค้นเมื่อ 21 พฤศจิกายน 2568.
ชนะพันธุ์ เทียมพันธ์. “ปัญหาความรับผิดทางแพ่งในกรณีน้ำมันรั่วไหลลงทะเลตามพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ.2535.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัย รังสิต, 2557.
ชรินทร์ วิทยาภรณ์, และปนายุ ไชยรัตนานนท์. “การศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการเกิดอุทกภัยโดยวิธี Delphi: กรณีศึกษาอำเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท.” สาระสาตร์วารสารสถาปัตยกรรมและการออกแบบ 7, ฉ.3 (สิงหาคม–ตุลาคม 2567): 593–607. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/sarasatr/article/view/272671. สืบค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568.
ชาญวิทย์ ช่วยมาก, และนพดล ทัดระเบียบ. “ความรับผิดของรัฐ:กรณีศึกษาความเสียหายจากการจัดการอุทกภัย.” 2565. http://202.29.18.34/bitstream/123456789/977/1/is%20law_chanwit65.pdf. สืบค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568.
ชานนท์ โกมลมาลย์. “การเปลี่ยนแปลงของสังคมสงเคราะห์สีเขียวสู่วาระการพัฒนาอย่างยั่งยืน.” วารสารสภาวิชาชีพสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย 1, ฉ.1 (มกราคม-เมษายน 2568): 100-112. https://so19.tci-thaijo.org/index.php/SWPCTH/article/view/1092/1226. สืบค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568.
ทวีชัย พิมลผลิน. “พิบัติภัย–ภัยพิบัติในโลกสมัยใหม่.” ม.ป.ป. https://books.google.co.th/books?hl=th&lr=&id=JbVIEAAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA1&dq=related:oGBkHRZCZmsJ:scholar.google.com/&ots=V7CMuCjeVr&sig=iWDM5loWazUhRUeUBpy9lcQWgO4&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false. สืบค้นเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2568.
ทัตพิชา กรุดวงษ์. “ข้อเสนอการตีความของคำนิยามของคำว่า “เหตุสุดวิสัย” ตามกฎหมายไทยเพื่อให้สอดคล้องกับหลักสากล.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม, 2554. https://dspace.spu.ac.th/handle/123456789/9716. สืบค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568.
ธิติ ไวกวี. “หลักอธิปไตยเหนือดินแดนที่ไม่สอดคล้องในยุคแอนโทรโปซีน.” วารสาร CMU Journal of Law and Social Sciences 12, ฉ.1 (มกราคม - มิถุนายน 2562): 3. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/CMUJLSS/article/view/134101/138702. สืบค้นเมื่อ 28 มกราคม 2569.
นภสร จินดาพงษ์ยุวดี ศิริ. “การศึกษาหลักเกณฑ์พื้นที่สีเขียวในรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการประเภทอาคารชุดพักอาศัยรวม เขตกรุงเทพมหานคร.” สาระสาตร์คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ 6, ฉ.2 (2566): 391–405. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/sarasatr/article/view/265221/179176. สืบค้นเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2568.
นันท์ชนก ลีสุธรรมกุล. “ความรับผิดทางแพ่งของเจ้าของหรือผู้ครอบครองแหล่งกำเนิดมลพิษต่อ ความเสียหายจากมลพิษในดิน : ศึกษาเปรียบเทียบพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 กับกฎหมายสหรัฐอเมริกา.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2563. https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2020/TU_2020_6101034558_13246_13636.pdf. สืบค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568.
น้ำแท้ มีบุญสล้าง. “การดำเนินคดีแบบกลุ่มคดีสิ่งแวดล้อม.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2547. https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:23246. สืบค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568.
ประทีป ทับอัตตานนท์, จิดาภา พรยิ่ง, และจุฑามาศ พรหมอินทร์. “มาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองผู้เสียหาย ที่เกิดจากผู้ทำละเมิดต่อสิ่งแวดล้อม.” วารสารการเมืองการบริหารและกฎหมายคณะรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา 12, ฉ.3 (2563): 473-484. https://journal.lib.buu.ac.th/index.php/law/article/view/8285. สืบค้นเมื่อ 21 พฤศจิกายน 2568.
ประเสริฐ สิทธินวพล. “การแสวงหาข้อเท็จจริงโดยนำระบบไต่สวนมาใช้ในการพิจารณาคดีสิ่งแวดล้อมของศาลยุติธรรม.” วารสารกระบวนการยุติธรรม 10, ฉ.2 (พฤษภาคม–สิงหาคม 2560): 85-86. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JTJS/article/view/246845/167741. สืบค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568.
พิสุทธิ์ เพียรมนกุล, และณัฐวิญญ ชวเลิศพรศิยา. “Deepwater Horizon ความจริงที่มากกว่าในภาพยนตร์.” ม.ป.ป..https://www.eng.chula.ac.th/wp-content/uploads/2017/06/deepwater_horizon_khwaamcchringthiimaakkwaaainphaaphyntr_0.pdf. สืบค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568.
ยุทธศักดิ์ ดีอร่าม, และศิลป์ชัย ลีลิตธรรม. “สิทธิการมีส่วนร่วมของประชาชนในการรักษาสิ่งแวดล้อมกรณีใช้สิทธิฟ้อง คดี.” วารสารวิจัยราชภัฏธนบุรีรับใช้สังคมสถาบันวิจัยและพัฒนา 6, ฉ.2 (กรกฎาคม - ธันวาคม 2563): 153. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/DRURDI/article/view/252198. สืบค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568.
รุจีลักษณ์ สีละเกตุ. “วรรณกรรมและศิลปะเพื่อการเปลี่ยนแปลงในภาวะวิกฤตโลกร้อนในโลกตะวันตก: ความจำเป็นในการเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์และข้อจำกัด (กรณีศึกษา In Praise of Air Installation Project, Raining Poetry Project และนวนิยาย Cli-fi).” 2563. https://hal.science/hal-03993199/. สืบค้นเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2568.
ลัดดาวรรณ หลวงอาจ. “การกำหนดค่าสินไหมทดแทนความเสียหายที่เกิดต่อทรัพยากรธรรมชาติในคดีสิ่งแวดล้อม.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2555. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/digital/api/DownloadDigitalFile/download_digi/121572/?path=thesis/la/1931/title-biography.pdf. สืบค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568.
วัชราภรณ์ จิตรชุ่ม. “แนวทางในการปรับปรุงกฎหมายเพื่อการฟื้นฟูเยียวยาสิ่งแวดล้อมกับความรับผิดของผู้ก่อมลพิษในทางกฎหมายสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย.” ดุษฎีนิพนธ์ นิติศาสตรดุษฎีบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต, 2563. https://rsuir-library.rsu.ac.th/bitstream/123456789/493/1/Vatcharaporn%20%20Jitchoom.pdf. สืบค้นเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2569.
วรวรรณ ท้วมแสง. “นโยบายการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของสหรัฐอเมริกาความต่อเนื่องและการเปลี่ยนแปลง (ค.ศ. 2009-2024).” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2567. https://digital.car.chula.ac.th/cgi/viewcontent.cgi?article=75753&context=chulaetd. สืบค้นเมื่อ 21 พฤศจิกายน 2568.
วศิน พิพัฒนฉัตร. “คําพิพากษาคดีสิ่งแวดล้อมที่น่าสนใจ.” วารสารกฎหมายสุขภาพและสาธารณสุข 4, ฉ.2 (พฤษภาคม–สิงหาคม 2561): 303-306. https://phad.ph.mahidol.ac.th/journal_law/4-2/17-court%20judge.pdf. สืบค้นเมื่อ 14 มกราคม 2569.
วีรยา เอื้อวิริยานุกูล. “ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับมลพิษทางเสียงที่เกิดจากยานพาหนะ.” สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2566. https://ir.stou.ac.th/bitstream/123456789/13425/1/2594002806.pdf. สืบค้นเมื่อ 21 พฤศจิกายน 2568.
สมหวัง กองใจ, และสุนีย์ มัลลิกะมาลย์. “การพัฒนากฎหมายว่าด้วยการดำเนินคดีแบบกลุ่ม,” วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม 8, ฉ.2 (เมษายน-มิถุนายน 2567): 274. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/soc-rmu/article/view/268660/180344. สืบค้นเมื่อ 2 พฤศจิกายน 2568.
สุภาพร เสือประสงค์. “อำนาจฟ้องในคดีสิ่งแวดล้อมในศาลยุติธรรม.” ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2565. https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2022/TU_2022_5801305185_17677_27113.pdf. สืบค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2568.
สุรพล สินธุนาวา, สมพรชัย ชัยประสิทธิ์, และจักรินทร์ สมมติ. “กฎหมายทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่มีผลต่อการจัดการสิ่งแวดล้อมเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจประเทศของไทย.” วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ สถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทย 27, ฉ.2 (กรกฎาคม – ธันวาคม 2564): 149-161. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/apheit-ss/article/view/245943. สืบค้นเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2568.
อนันต์ สันติภาพ. “วิธีการทางกฎหมายในการดำเนินคดีกลุ่มในประเทศไทย : ศึกษากรณี การฟ้องคดีละเมิดแบบกลุ่ม.” ดุษฎีนิพนธ์ ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต, 2564.
Columbia Law School. “Climate Litigation Databaser Chesapeake Bay Foundation, Inc. v. County of Henrico.” 2021. https://www.climatecasechart.com/document/chesapeake-bay-foundation-inc-v-county-of-henrico_af84?q=Chesapeake+Bay+Foundation%2C+Inc.+v.+County+of+Henrico. accessed November 20, 2025.
Columbia Law School. “Climate Litigation Databaser Sabin Center for Climate Change Law.” 2024. https://www.climatecasechart.com/collections/state-of-maine-v-bp-p-l-c_ebf8, accessed November 20, 2025.
Columbia Law School.“Conservation Law Foundation v. ExxonMobil Corp.” 2016. https://www.climatecasechart.com/document/conservation-law-foundation-v-exxonmobil-corp_de64. accessed November 20, 2025.
Studicata. “Law School Case Briefs: Golden v. Amory.” 1952. https://www.studicata.com/case-briefs/case/golden-v-amory. accessed November 20, 2025.
The Active. “ประธาน กมธ.ที่ดินฯ เล็งสอบ ‘น้ำท่วมพะเยา’ โยงโครงการรถไฟรางคู่.” 2567. https://theactive.thaipbs.or.th/. accessed January 14, 2026.
