การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทก่อนฟ้อง: จะเลือกทางไหนดี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปัจจุบัน การระงับข้อพิพาททางเลือกเริ่มมีบทบาทที่สำคัญในการระงับข้อพิพาทเนื่องด้วยเหตุผลประการสำคัญที่ว่า การระงับข้อพิพาทนี้มีส่วนช่วยในการลดปริมาณคดีที่จะขึ้นสู่ศาลและถือว่าเป็นการขจัดปัญหาการปฏิเสธความยุติธรรม โดยรูปแบบหนึ่งที่ประเทศไทยโดยท่านประธานศาลฎีกาได้กำหนดไว้ คือ การระงับข้อพิพาทโดยการไกล่เกลี่ย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการไกล่เกลี่ยก่อนฟ้อง (Pre-litigation Mediation: PLM) ในการไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องภายใต้กฎหมายไทยนั้นปรากฏอยู่ในกฎหมายที่สำคัญ 2 ฉบับ คือ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและพระราชบัญญัติว่าด้วยการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 โดยในบทความนี้ จะนำเสนอให้เห็นถึงลักษณะที่แตกต่างกันของการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภายใต้กฎหมายทั้งสองฉบับว่ามีลักษณะเหมือน หรือแตกต่างกันอย่างไร เพื่อเป็นข้อมูลให้ผู้อ่านได้พิจารณาหากจะต้องนำข้อพิพาทของตนเองนั้นไปสู่การระงับข้อพิพาทก่อนฟ้องว่าจะเลือกทางใด ซึ่งอาจกล่าวโดยสรุปได้ว่า การไกล่เกลี่ยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งจะมีข้อได้เปรียบกว่าการไกล่เกลี่ยภายใต้พระราชบัญญัติว่าด้วยการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 ในหลายมิติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งข้อพิพาทที่มีทุนทรัพย์สูงและอาจต้องอาศัยกระบวนการบังคับคดี
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ข้อกำหนดของประธานศาลฎีกาว่าด้วยการไกล่เกลี่ยก่อนฟ้อง 2563. ข้อ 14. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 137 ตอนที่ 93 ก (7 พฤศจิกายน 2563): 2.
พงษ์ธวัฒน์ บุญพิทักษ์. “การไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 20 ตรี.” ม.ป.ป. https://old.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/elaw_parcy/ewt_dl_link.php?nid=2602. สืบค้นเมื่อ 2 กุมภาพันธ์ 2568.
วรวงศ์ อัจฉราวงศ์ชัย. “การไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องตามมาตรา 20 ตรี.” การบรรยายพิเศษสำนักงานศาลยุติธรรม. โรงแรมรามาดา บาย วินด์ แดม กรุงเทพฯ เจ้าพระยาปาร์ค, 17-18 ธันวาคม 2563.
สำนักงานศาลยุติธรรม. รายงานสถิติคดีศาลยุติธรรมประจำปี พ.ศ.2567. กรุงเทพฯ: สำนักงานศาลยุติธรรม, 2568.
สำนักงานศาลยุติธรรม. “ระเบียบศาลอาญาว่าด้วยกระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ.2560.” 2560. https://crimsb.coj.go.th/th/content/category/detail/id/2520/iid/398856. สืบค้นเมื่อ 25 กุมภาพันธ์ 2568.
สันติ ฉ่ำแฉล้ม. “ปัญหาคดีล่าช้า: กรณีศึกษาจากสํานวนคดีที่ขึ้นสู่ศาลฎีกา.” สารนิพนธ์หลักสูตรผู้พิพากษาผู้บริหารในศาลชั้นต้น รุ่นที่ 13 สถาบันพัฒนาข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม สํานักงานศาลยุติธรรม, 2557.
สุรพี โพธิสาราช. “สถานการณ์การระงับข้อพิพาทระหว่างรัฐกับนักลงทุนต่างชาติในประเทศไทย.” วารสารนิติศาสตร์ รัฐศาสตร์ และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย 7, ฉ.1 (มกราคม-มิถุนายน 2566): 73–90. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/lawcrru/article/view/259380. สืบค้นเมื่อ 18 กุมภาพันธ์ 2569.
อุกฤษฏ์ ศรพรหม. ‘กระบวนการยุติธรรมเชิงฟื้นฟูเยียวยา (Restorative Justice) กับที่ทางในกระบวนการยุติธรรมไทย’ ใน ความยุติธรรมที่มีประชาชนเป็นศูนย์กลาง รวมความคิดทางวิชาการ เนื่องในวาระครบรอบ 150 ปี พระชาตกาลพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์, บรรณาธิการโดย สถาบันวิจัยและพัฒนารพีพัฒนศักดิ์ สำนักงานศาลยุติธรรม. กรุงเทพฯ: ชวนพิมพ์ 50, 2567.
Cao Pei. “The Origins of Mediation in Traditional China.” Disp Res J 52, No.2 (May 1999): 32.
Clare Overy & Robin C.A.White. The European Convention on Human Rights, 4th ed. London: OUP, 2006.
David Christopher Schindler. “Mediation the distinguishing mark of Christianity.” Communio: International Catholic Review 48, No.1 (Spring 2021): 1-11.
Laurence Boulle, Mediation Principle, Process, Practice. Australia: LexisNexis, 2011. อ้างถึงใน นฤมล มีชูกรณ์. “การบังคับสัญญาไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางพาณิชย์ระหว่างประเทศที่เป็นผลมาจากการไกล่เกลี่ย ศึกษา การบังคับสัญญาไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางพาณิชย์ระหว่างประเทศภายใต้อนุสัญญาสิงคโปร์ว่าด้วยการ ไกล่เกลี่ย ค.ศ. 2019.” วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2562.
Marian Liebmann, Mediation in Context. London: Jessica Kingsley Publisher, 2000.
Sukhostavska Yuliia. “The origins and the development of mediation.” 2020. https://doi.org/10.15405/epsbs.2020.10.05.324. accessed October17, 2024.
United Nations Treaty Collection. “The depositary.” 2018. https://treaties.un.org/pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XXII-4&chapter=22&clang=_en. accessed September 23, 2025.
