การพัฒนารูปแบบการบริหารตามหลักธรรมาภิบาลของผู้บริหารในโรงเรียนมัธยมศึกษาสังกัด กรุงเทพมหานคร
คำสำคัญ:
การพัฒนารูปแบบ, การบริหารหลักธรรมาภิบาล, ผู้บริหารโรงเรียนมัธยมบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนารูปแบบการบริหารตามหลักธรรมาภิบาลสำหรับผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาในกรุงเทพมหานคร และ 2) ประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบดังกล่าว เป็นการวิจัยเชิงสหสัมพันธ์สมการโครงสร้าง โดยใช้ประชากรครูและผู้บริหารโรงเรียนจำนวน 500 คน ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 จากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน ครอบคลุมโรงเรียนขนาดเล็ก กลาง และใหญ่ การวิจัยพัฒนารูปแบบสมมติฐานตามกรอบธรรมาภิบาล 6 องค์ประกอบ ได้แก่ ความโปร่งใส ความรับผิดชอบ การมีส่วนร่วม หลักนิติธรรม ความเสมอภาค และประสิทธิผล ข้อมูลเก็บผ่านแบบสอบถาม Likert Scale ที่มีคุณภาพสูง และวิเคราะห์ด้วยวิธีคอมโพสิตเชิงยืนยัน (CCA) และ PLS-SEM
ผลการวิจัยพบว่า
- รูปแบบธรรมาภิบาลที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 6 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) ด้านนิติธรรม 2) ด้านคุณธรรม 3) ด้านความโปร่งใส 4) ด้านความมีส่วนร่วม 5) ด้านความรับผิดชอบ และ 6) ด้านความคุ้มค่า
- ผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบที่พัฒนาขึ้นโดยพิจารณาจากความสัมพันธ์ระหว่างรูปแบบกับความพึงพอใจในการทำงานของครู พบว่ารูปแบบมีอิทธิพลทั้งในทางตรง และทางอ้อมผ่านบรรยากาศองค์กร ทั้งในโรงเรียนขนาดเล็กและโรงเรียขนาดใหญ่ โดยด้านที่มีอิทธิพลมากที่สุด คือ ด้านความมีส่วนร่วม (น.น.= 0.88) รองลงมาคือ ด้านนิติธรรม (น.น.= 0.82) ส่วนด้านที่มีอิทธิพลน้อยที่สุดคือ ด้านคุณธรรม (น.น.= 0.78) จึงสรุปว่าโมเดลที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในการนำไปใช้
เอกสารอ้างอิง
นฤมล พงศ์ศาสตร์. (2565). การบริหารตามหลักธรรมาภิบาลของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 1. วารสารโพธิศาสตร์ปริทัศน์, 2(2), 35–50. https://so09.tci-thaijo.org/index.php/BRJ/article/view/4585
บุญหลาย สารผล และสุรเชต น้อยฤทธิ์. (2564). การพัฒนาแนวทางการบริหารสถานศึกษาโดยยึดหลักธรรมาภิบาลของโรงเรียนขยายโอกาส สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่กรศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 5. วารสารการบริหารและนิเทศการศึกษา, 12(3), 177–189. https://so20.tci-thaijo.org/index.php/JAD/article/view/227
รัตนาภรณ์ ส่งเสริม และสุวิมล โพธิ์กลิ่น. (2559). การบริหารโรงเรียนตามหลักธรรมาภิบาลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 4. วารสารบริหารการศึกษาบัวบัณฑิต, 16(1), 239-251. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/buajead-ubru/article/view/64179
สถาบันพระปกเกล้า. (2562). แนวทางการบริหารจัดการภาครัฐตามหลักธรรมาภิบาล. สถาบันพระปกเกล้า.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกัน และปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ. (2566). สถานการณ์การทุจริตประเทศไทย ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. สำนักงานคณะกรรมการป้องกัน และปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2560). ธรรมาภิบาลกับการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2560). คู่มือธรรมาภิบาลสำหรับองค์กรภาครัฐ. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ.
Creswell, J. W. & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage Publications
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312
Hair, J. F., Howard, M. C., & Nitzl, C. (2020). Assessing measurement model quality in PLS-SEM using confirmatory composite analysis. Journal of Business Research, 109, 101–110. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.11.069
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2021). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) (3rd ed.). Sage Publishing.
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., Sarstedt, M., & Thiele, K. O. (2022). Mirror, mirror on the wall: A comparative evaluation of composite-based structural equation modeling methods. Journal of the Academy of Marketing Science, 45(5), 616–632. https://doi.org/10.1007/s11747-017-0517-x
Henseler, J. (2018). Partial least squares path modeling: Quo vadis? Quality & Quantity, 52, 1–8. https://doi.org/10.1007/s11135-018-0689-6
Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43, 115–135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2016). Testing measurement invariance of composites using partial least squares. International Marketing Review, 33(3), 405–431. https://doi.org/10.1108/IMR-09-2014-0304
Kerlinger, F. N. (1973). Foundations of behavioral research (2nd ed.). Holt, Rinehart & Winston.
OECD. (2019). Governance in education: OECD review of school governance. OECD Publishing.
Office of the National Anti-Corruption Commission. (2022). Annual report on anti-corruption measures in public sector. Office of the National Anti-Corruption Commission.
United Nations Development Programme. (2020). Human development report 2020: The next frontier-Human development and the Anthropocene. UNDP.
United Nations. (2007). United Nations handbook on good governance. United Nations.
World Bank. (2018). World development report 2018: Learning to realize education’s promise. World Bank.
