การสร้างสรรค์พุทธนวัตศิลป์ในรูปแบบภาพพิมพ์ดิจิทัล จากลายประดับวิหารล้านนา
คำสำคัญ:
พุทธนวัตศิลป์, ภาพพิมพ์ดิจิทัล, ลายประดับวิหารล้านนาบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษารูปแบบภาพพิมพ์ลายประดับวิหารล้านนา 2) สร้างรูปแบบภาพพิมพ์ดิจิทัลของลายประดับวิหารล้านนา และ 3) การสร้างสรรค์พุทธนวัตศิลป์รูปแบบการพิมพ์ดิจิทัลจากลายประดับวิหารล้านนา การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี โดยผสานการวิจัยเชิงเอกสาร การวิจัยเชิงคุณภาพ การวิจัยเชิงปริมาณ และการวิจัยเชิงปฏิบัติการ พื้นที่วิจัยครอบคลุมวิหารล้านนาในภาคเหนือตอนบน จำนวน 16 แห่ง ใน 8 จังหวัด กลุ่มผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญด้านพระพุทธศาสนาและพุทธศิลป์ จำนวน 20 รูป/คน ผู้เชี่ยวชาญด้านศิลปะดิจิทัล จำนวน 5 คน และผู้ร่วมสร้างสรรค์รูปแบบภาพพิมพ์ดิจิทัล จำนวน 20 รูป/คน โดยมีผู้ทรงคุณวุฒิสำหรับการสนทนากลุ่มเฉพาะ จำนวน 4 รูป/คน ซึ่งคัดเลือกจากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ เพื่อยืนยันความเหมาะสมของรูปแบบ
ผลการวิจัยพบว่า
- รูปแบบภาพพิมพ์ลายประดับวิหารล้านนามีโครงสร้างการจัดวางลายอย่างเป็นระบบ สามารถจำแนกได้เป็น 5 กลุ่มลาย และถอดเป็น 4 หน่วยลาย ได้แก่ ลายหลัก ลายรอง ลายเติมเต็ม และลายขอบ
- การสร้างรูปแบบภาพพิมพ์ดิจิทัล สามารถดำเนินการได้ผ่านกระบวนการเก็บข้อมูลต้นแบบ การคัดลอกลาย การถอดหน่วยลาย การแปลงเป็นดิจิทัล และการจัดองค์ประกอบ 4 รูปแบบ ได้แก่ ลายเต็มพื้นที่ ลายแถบ ลายขอบ และลายศูนย์กลาง
- การสร้างสรรค์พุทธนวัตศิลป์ในรูปแบบภาพพิมพ์ดิจิทัลเกิดจากการบูรณาการ 3 แกน ได้แก่ รูปแบบลาย ความหมายเชิงคติธรรม และเทคโนโลยีดิจิทัล จนเกิดผลงานที่รักษารากเดิม มีความร่วมสมัย และสามารถนำไปใช้ประโยชน์จริง
เอกสารอ้างอิง
จรุงยศ อรัณยะนาค. (2555). คอมพิวเตอร์อาร์ต: กรณีศึกษาผลงานจิตรกรรมการเมืองของแอนดี้ วาร์ฮอล. วารสารวิชาการศรีปทุม ชลบุรี, 9(1), 34-42.
ไชยยงค์ บุปผากลิ่น. (2543). การวิจัยและพัฒนางานจิตรกรรมฝาผนังไทยสู่จิตรกรรมภาพพิมพ์แนวป็อปอาร์ต. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ฐาปกรณ์ เครือระยา. (2563). พรรณพฤกษาล้านนา: จากพันธุกรรมพืชสู่ลวดลายในศิลปกรรม. โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช อันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ร่วมกับมหาวิทยาลัยแม่โจ้.
ธนัช จิรวารศิริกุล และศุภชัย อารีรุ่งเรือง. (2566). ศิลป์สถานะของลายไทยจารีตในยุคดิจิทัล: พ.ศ. 2562-2565. วารสารวิชาการสถาปัตยกรรมศาสตร์, 76, 72-91. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/
AJA/article/view/266371
นรวีร์ โชติวรานนท์. (2557). การหลงตนเอง: ศิลปะสื่อดิจิทัลสะท้อนความจริงและมายาบนสื่อสังคมออนไลน์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร]. Silpakorn University Repository. https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/13186
รณกร รัตนธรรมมา, สิทธิพร พรอุดมทรัพย์, สิทธิพงศ์ พรอุดมทรัพย์, พวงผกา ภูยาดาว, สุนันทา ศรีม่วง และมนัสวี สีดาจันทร์. (2568). การพัฒนาแอปพลิเคชันช่วยวาดภาพลายไทยโดยใช้ปัญญาประดิษฐ์. วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา, 15(3-4), 1598–1619. https://so01.tci-thaijo.org/
index.php/JDAR/article/view/279830
วราภรณ์ มั่นทุ่ง และธนวัฒน์ ถาวรกูล. (2565). การสร้างสื่อภาพจิตรกรรมฝาผนังดิจิทัล โดยใช้เทคโนโลยีความเป็นจริงเสริม. วารสารสหวิทยาการวิจัยและนวัตกรรมการศึกษา, 1(1), 114-126. https://so08.tci-thaijo.org/index.php/JIREI/article/view/245
วีรภัทร สุธีรางกูร. (2563). การสร้างสรรค์ศิลปะภาพพิมพ์ดิจิทัลร่วมสมัยจากแนวคิดวัฒนธรรมไทย. ใน การประชมุวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 5 “สังคม ความรู้ และดิจิทัล” (น. 247-259). มหาวิทยาลัยศรีปทุม.
สมาพร คล้ายวิเชียร. (2545). ผลของการสอนวิชาภาพพิมพ์พื้นฐานโดยใช้โมเดลซิปปาที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ของนักศึกษาระดับปริญญาตรีสถาบันราชภัฏบุรีรัมย์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Theses and Dissertations (Chula ETD). https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/32243
สุรพล ดำริห์กุล. (2544). ลายคำล้านนา. เมืองโบราณ.
สุริยะ ฉายะเจริญ. (2564). หลักการวิเคราะห์และการตีความแก่นความรู้ทางศิลปะออกแบบขั้นสูง. ใน รายงานการประชุมวิชาการวิจัยและงานสร้างสรรค์ศิลปกรรมสถาปัตยกรรม ครั้งที่ 6: When Architecture meet Art (น. 43-47). คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ศิลปะและการออกแบบ มหาวิทยาลัยนเรศวร.
อรรคพล เชิดชูศิลป์. (2555). ศิลปวัฒนธรรมและการสร้างสรรค์ดิจิตอล. วารสารศิลปกรรมศาสตร์วิชาการ, 20(2), 152-167.
Rawson, P. (1990). The Art of Southeast Asia: Cambodia, Vietnam, Thailand, Laos, Burma, Java, Bali. Thames & Hudson.
Stratton, C. (2004). Buddhist Sculpture of Northern Thailand. Serindia Publications.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ปัญญา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผลการวิจัยและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความ ถือเป็นความคิดเห็นและอยู่ในความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ มิใช่ความเห็นหรือความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ หรือมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตล้านนา ทั้งนี้ไม่รวมความผิดพลาดอันเกิดจากการพิมพ์ บทความที่ได้รับการเผยแพร่โดยวารสารปัญญา ถือเป็นสิทธิ์ของวารสารฯ
