การปลูกฝังค่านิยมคุณธรรมของเด็กและเยาวชนสามจังหวัดชายแดนใต้สู่การสร้างสรรค์สังคมสันติสุข
คำสำคัญ:
การปลูกฝังค่านิยมคุณธรรม; , เด็กและเยาวชน; , สามจังหวัดชายแดนใต้; , สังคมสันติสุขบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สร้างตัวชี้วัดค่านิยมคุณธรรมและกิจกรรมการปลูกฝังค่านิยมคุณธรรมตามหลักพระพุทธศาสนา 2) ทดลองใช้กิจกรรมและประเมินพฤติกรรมค่านิยมคุณธรรมของเด็กและเยาวชนในสามจังหวัดชายแดนใต้ และ 3) เสนอรูปแบบกิจกรรมการปลูกฝังค่านิยมคุณธรรม เป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธี กลุ่มตัวอย่างเป็นเด็กและเยาวชน จำนวน 112 คน ได้มาจากการสุ่มตัวอย่างแบบง่าย แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 56 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 23 รูป/คน ได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัย ได้แก่ ชุดกิจกรรม แบบประเมินพฤติกรรม แบบสังเกตพฤติกรรม และแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าทีสำหรับกลุ่มตัวอย่างที่สัมพันธ์กัน การทดสอบค่าทีสำหรับกลุ่มตัวอย่างที่เป็นอิสระต่อกัน และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. ตัวชี้วัดค่านิยมคุณธรรมที่บูรณาการหลักไตรสิกขาและโอวาท 3 จำแนกเป็น 4 กลุ่ม รวม 63 ตัวชี้วัด และพัฒนาเป็นกิจกรรม 4 กิจกรรม ครอบคลุมด้านความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรม
2. กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมค่านิยมคุณธรรมเพิ่มจาก 96 เป็น 4.23 แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ขณะที่กลุ่มควบคุมไม่แตกต่างกัน และคะแนนหลังการทดลองของกลุ่มทดลองสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และ
3. รูปแบบกิจกรรมประกอบด้วย 4 ระยะ ได้แก่ การสร้างตัวชี้วัด การพัฒนากิจกรรม การประเมินพฤติกรรม และการนำเสนอรูปแบบกิจกรรม โดยเชื่อมโยงหลักพุทธธรรมกับค่านิยมคุณธรรมและการอยู่ร่วมกันในสังคมพหุวัฒนธรรม
เอกสารอ้างอิง
ณัฐริกานต์ อ่ำเจ๊ก, ศิริโรจน์ นามเสนา, สามารถ สุขุประการ. (2568). การปลูกฝังคุณธรรมในวัยเด็กผ่านการปฏิบัติ. วารสารวิจยวิชาการ, 8(3), 377-394
พระครูสันตยาภิรัต (สันติ สนฺติกโร), พระเจริญพงษ์ ธมฺมทีโป และ กฤติยา ถ้ำทอง (2568). การพัฒนาชุดนวัตกรรมความรู้เพื่อส่งเสริมการปฏิบัติตนเป็นคนดีจากคำสอนทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏในคัมภีร์ใบลานของวัดคงคาราม จังหวัดราชบุรี. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 10(2), 1109-1122.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2543). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหากฤษฎา กิตฺติโสภโณ (แซ่หลี). (2562). รูปแบบการปลูกฝังคุณธรรมและจริยธรรมสำหรับวัยรุ่นไทยยุคใหม่ ตามหลักพุทธธรรม ผ่านกลไกการขับเคลื่อนโครงการคลินิกคุณธรรม ของพระธรรมวิทยากร. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 8(1), 59-70. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jssr/article/view/171535
มณฑ์ณัทอร วุฒิวิชญานันต์. (2562). การศึกษาสภาพและปัญหาด้านคุณธรรมของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น สังกัดส านักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 5. วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 14(3), 1-7.
มนทกานติ์ รอดคล้าย. (2561). อิทธิพลของความรักความเข้าใจในครอบครัวต่อคุณธรรมจริยธรรมของเด็กและเยาวชนไทย. (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิต). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.
สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์. (2565). รายงานผลการประเมินคุณธรรม จริยธรรม และความเป็นพลเมืองของผู้เรียนทุกช่วงชั้น ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.
