การปลูกฝังค่านิยมคุณธรรมของเด็กและเยาวชนสามจังหวัดชายแดนใต้สู่การสร้างสรรค์สังคมสันติสุข
คำสำคัญ:
การปลูกฝังค่านิยมคุณธรรม, เด็กและเยาวชนสามจังหวัดชายแดนใต้, สังคมสันติสุขบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สร้างตัวชี้วัดค่านิยมคุณธรรมและกิจกรรมการปลูกฝังค่านิยมคุณธรรมตามหลักพระพุทธศาสนา 2) ทดลองใช้กิจกรรมและประเมินพฤติกรรมค่านิยมคุณธรรม และ 3) เสนอรูปแบบกิจกรรมการปลูกฝังค่านิยมคุณธรรม เป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธี ประชากรที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ เด็กและเยาวชนที่มีอายุตั้งแต่ 13 ปีขึ้นไป จำนวน 112 คน คัดเลือกโดยการสุ่มตัวอย่างแบบง่าย แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 56 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 23 คน ประกอบด้วยผู้นำชุมชนด้านศาสนา ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่สถานสงเคราะห์เด็กจังหวัดปัตตานี จังหวัดยะลา และจังหวัดนราธิวาส ตัวแทนเยาวชนจากสถานสงเคราะห์ และผู้นำเยาวชนภาคประชาสังคม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ชุดกิจกรรมการปลูกฝังค่านิยมคุณธรรม แบบประเมินพฤติกรรมค่านิยมคุณธรรม และแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าทีแบบจับคู่ (Paired Sample t-test) การทดสอบค่าทีสำหรับกลุ่มอิสระ (Independent Sample t-test) และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. การสร้างตัวชี้วัดค่านิยมคุณธรรมตามหลักไตรสิกขาและโอวาท 3 ที่บูรณาการกับค่านิยม 12 ประการ สามารถพัฒนาเป็นระบบตัวชี้วัดที่สะท้อนการประเมินพฤติกรรมของเด็กและเยาวชนได้อย่างครอบคลุม
2. กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมค่านิยมคุณธรรมเพิ่มขึ้นจาก 3.96 ก่อนการทดลอง เป็น 4.23 หลังการทดลอง และมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .01) ขณะที่กลุ่มควบคุมไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และเมื่อเปรียบเทียบคะแนนหลังการทดลองระหว่างกลุ่มทดลองกับกลุ่มควบคุม พบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05)
3. เด็กและเยาวชนที่เข้าร่วมกิจกรรมมีความรู้ ความเข้าใจ และพฤติกรรมด้านคุณธรรมดีขึ้น โดยแสดงออกถึงความเคารพต่อตนเองและผู้อื่น การช่วยเหลือผู้อื่น การทำงานร่วมกัน และการยอมรับความแตกต่างทางศาสนาและวัฒนธรรม ซึ่งสะท้อนถึงศักยภาพของกิจกรรมในการส่งเสริมการอยู่ร่วมกันอย่างสันติในสังคมพหุวัฒนธรรม
เอกสารอ้างอิง
ณัฐริกานต์ อ่ำเจ๊ก, ศิริโรจน์ นามเสนา และสามารถ สุขุประการ. (2568). การปลูกฝังคุณธรรมในวัยเด็กผ่านการปฏิบัติ. วารสารวิจัยวิชาการ, 8(3), 377-394. https://doi.org/10.14456/jra.2025.76
พระครูสันตยาภิรัต (สันติสนฺติกโร), พระเจริญพงษ์ ธมฺมทีโป และกฤติยา ถ้ำทอง. (2568). การพัฒนาชุดนวัตกรรมความรู้เพื่อส่งเสริมการปฏิบัติตนเป็นคนดีจากคำสอนทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏในคัมภีร์ใบลานของวัดคงคาราม จังหวัดราชบุรี. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 10(2), 1109-1112. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jmbr/article/view/280917
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2543). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหากฤษฎา กิตฺติโสภโณ (แซ่หลี). (2562). รูปแบบการปลูกฝังคุณธรรมและจริยธรรมสำหรับวัยรุ่นไทยยุคใหม่ตามหลักพุทธธรรมผ่านกลไกการขับเคลื่อนโครงการคลินิกคุณธรรมของพระธรรมวิทยากร. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 8(1), 59-70. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jssr/article/view/171535
มณฑ์ณัทอร วุฒิวิชญานันต์. (2562). การศึกษาสภาพและปัญหาด้านคุณธรรมของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 5. วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 14(3), 1-7.
มนทกานติ์ รอดคล้าย. (2561). ปัจจัยในครอบครัวที่มีอิทธิพลต่อคุณธรรมจริยธรรมของเด็กและเยาวชนไทย กรณีศึกษาความรักความเข้าใจในครอบครัว ลักษณะประชากรของพ่อแม่และเวลา. วารสารประชากรศาสตร์, 34(2), 17-35. https://doi.org/10.56808/2730-3934.1306.
สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์. (2565). การประเมินคุณธรรม จริยธรรม และความเป็นพลเมืองของผู้เรียนทุกช่วงชั้นประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565. (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงาน ป.ย.ป. (2561). ยุทธศาสตร์ด้านการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์. เข้าถึงได้จาก https://sto.go.th/national-strategy/human-resources-strategy/
ศูนย์ปฏิบัติการต่อต้านการทุจริต. (2567). แผนปฏิบัติการส่งเสริมคุณธรรม กระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
อัจฉรา ไชยูปถัมภ์. (2561). การพัฒนาตัวบ่งชี้คุณธรรมจริยธรรมและแนวทางปฏิบัติเพื่อเสริมสร้างความเป็นบัณฑิต ที่พึงประสงค์ของสถาบันอุดมศึกษาในเครือข่ายสถาบันอุดมศึกษาเขตภาคกลาง. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 46(3), 268-286. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/ EDUCU/article/view/148090.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall.
