แนวทางพัฒนาภาวะผู้นำเชิงบวกของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 1
คำสำคัญ:
แนวทางพัฒนา; , ภาวะผู้นำเชิงบวก; , ผู้บริหารสถานศึกษาบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นของภาวะผู้นำเชิงบวกของผู้บริหารสถานศึกษา และ 2) ศึกษาแนวทางพัฒนาภาวะผู้นำเชิงบวกของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 1 การวิจัยเป็นแบบผสมผสาน ดำเนินการ 2 ระยะ ระยะที่ 1 กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครู จำนวน 318 คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างตามตารางของ Krejcie and Morgan และสุ่มแบบแบ่งชั้นตามขนาดสถานศึกษา เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และดัชนีความต้องการจำเป็นแบบปรับปรุง ระยะที่ 2 ศึกษาแนวทางพัฒนาภาวะผู้นำเชิงบวกโดยสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 คน คัดเลือกแบบเจาะจง และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. สภาพปัจจุบันของภาวะผู้นำเชิงบวกของผู้บริหารสถานศึกษาโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ส่วนสภาพที่พึงประสงค์โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ความต้องการจำเป็นในการพัฒนาเรียงลำดับจากมากไปหาน้อย ได้แก่ การสร้างแรงบันดาลใจให้บุคลากร การมองโลกในแง่ดี การมุ่งเน้นจุดแข็งของบุคลากร การสื่อสารเชิงบวก และการตระหนักรู้ตนเอง และ
2. แนวทางพัฒนาภาวะผู้นำเชิงบวกควรมุ่งให้ผู้บริหารสร้างแรงบันดาลใจแก่บุคลากร มองปัญหาและอุปสรรคอย่างสร้างสรรค์ และค้นหาและใช้จุดแข็งของครูในการมอบหมายงาน โดยเปิดโอกาสให้บุคลากรได้ปฏิบัติงานตามความถนัด เห็นคุณค่าของตนในการทำงานร่วมกัน และมองปัญหาเป็นโอกาสในการเรียนรู้และพัฒนา ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างความเชื่อมั่น แรงจูงใจ และการทำงานร่วมกันของบุคลากรในสถานศึกษา
เอกสารอ้างอิง
ธเนศพล พันธุ์แก้ว และนลธวัช ยุทธวงศ์. (2568). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา กลุ่มโรงเรียนสายน้ำวัง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 1. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย (สพบท.), 7(3), 351-368.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
ภาวศุทธิ อุ่นใจ และอัครเดช เกตุฉ่ำ. (2567). การวิเคราะห์องค์ประกอบแบบวัดการมองโลกในแง่ดีสำหรับนักศึกษา. วารสารวิจัยทางการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 19(2), 122-136.
มัทนา วังถนอมศักดิ์ และณัฐริน เจริญเกียรติบวร. (2567). ภาวะผู้นำพลังบวกของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารบริหารการศึกษา มศว, 21(40), 193-204.
ศิริพงษ์ ทักษิณวิโรจน์, วาโร เพ็งสวัสดิ์, วันเพ็ญ นันทะศรี, นิรุตติ์ พลบุตร, และ ศิริชัย เมืองโคตร. (2568). การศึกษาองค์ประกอบภาวะผู้นำเชิงบวกของผู้บริหารสถานศึกษา ในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และนวัตกรรมมหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์, 5(1), 191-108.
สง่า จันทร์วิเศษ, สมกิต บุญยะโพธิ์ และสุรินทร์ สำลี. (2568). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 9. วารสารส่งเสริมและพัฒนาวิชาการสมัยใหม่, 3(4), 321-337.
สมยศ เพียสา, วาโร เพ็งสวัสดิ์, วัญเพ็ญ นันทศรี, อัสนี อ้มพรม และจิราพร ทาระกะจัด. (2569). องค์ประกอบภาวะผู้นำเชิงบวกของผู้บริหารโรงเรียน. วารสารครุศาสตร์ปัญญา, 5(2), 504-516. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/IEJ/article/view/292956
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 1. (2567). แผนปฏิบัติการประจำปีการศึกษา 2567. ขอนแก่น: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 1.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2558). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น. (พิมพ์ครั้งที่ 3 ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Blanch, J., Gil, F., Antino, M., & Rodríguez-Muñoz, A. (2016). Modelos de liderazgo positivo: Marco teórico y líneas de investigación. Papeles del Psicólogo, 37(3), 170-176.
Cameron, K. S. (2012). Positive leadership: Strategies for extraordinary performance (2nd ed.). San Francisco, CA: Berrett-Koehler Publishers.
Caza, A., & Cameron, K. S. (2008). Positive organizational scholarship: What does it achieve? In S. Clegg & C. L. Cooper (Eds.), The SAGE handbook of organizational behavior: Volume 2: Macro approaches (pp. 99–116). SAGE. https://doi.org/10.4135/9781849200455.n6
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308
Leontovich, O. A. (2014). Positive communication: Definition and constituent features. Vestnik Volgogradskogo Gosudarstvennogo Universiteta. Seriya 2: Yazykoznanie, 24(5), 121–126. https://doi.org/10.15688/jvolsu2.2014.5.16
Segerstrom, S. C., Taylor, S. E., Kemeny, M. E., & Fahey, J. L. (1998). Optimism is associated with mood, coping, and immune change in response to stress. Journal of Personality and Social Psychology, 74(6), 1646–1655. https://doi.org/10.1037/0022-3514.74.6.1646
Ventrella, S. W. (2001). The power of positive thinking in business: Ten traits for maximum results. New York: Free Press.
