การบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรมด้านอัตลักษณ์ผ้าทอกลุ่มชาติพันธุ์ไทยพวน ชุมชนบ้านป่าแดง ตำบลหนองพยอม อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร
คำสำคัญ:
การบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรม;, อัตลักษณ์ผ้าทอ;, กลุ่มชาติพันธุ์ไทยพวนบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับการบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรมด้านอัตลักษณ์ผ้าทอของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยพวน 2) เปรียบเทียบระดับการบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรม จำแนกตามอายุและรายได้ต่อเดือน และ 3) ศึกษาแนวทางการบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรมที่เหมาะสมกับบริบทของชุมชนบ้านป่าแดง ตำบลหนองพยอม อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสานวิธีเชิงอธิบายเป็นลำดับ กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณเป็นประชาชนในชุมชน จำนวน 340 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญเชิงคุณภาพ จำนวน 5 คน คัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ และแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบสอบถามมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.715 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว และการทดสอบรายคู่ด้วยวิธี Tukey ที่ระดับนัยสำคัญ .05 ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. การบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรมด้านอัตลักษณ์ผ้าทอโดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด โดยด้านการอนุรักษ์ลวดลายดั้งเดิมมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด รองลงมา ได้แก่ การจัดการองค์ความรู้การทอผ้า และการแก้ไขปัญหาความยากจนและด้อยโอกาส ส่วนการสร้างสรรค์และพัฒนาลวดลายใหม่มีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด แต่อยู่ในระดับมาก
2. เมื่อจำแนกตามอายุและรายได้ต่อเดือน พบว่า โดยภาพรวมไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 แต่พบความแตกต่างในบางประเด็น ได้แก่ การพัฒนาลวดลาย การจัดเก็บองค์ความรู้ และการเปิดโอกาสให้ผู้มีรายได้น้อยเข้าร่วมกิจกรรมผ้าทอ
3. แนวทางการบริหารจัดการควรมุ่งรักษาอัตลักษณ์ดั้งเดิมควบคู่กับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ร่วมสมัย ส่งเสริมการมีส่วนร่วมระหว่างช่วงวัย จัดระบบองค์ความรู้และฐานข้อมูลลวดลาย และพัฒนาช่องทางการตลาดเพื่อสร้างความมั่นคงทางรายได้และความยั่งยืนของชุมชน
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241-258). New York: Greenwood Press.
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. (5th ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Likert, R. (1932). A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology, 140, 1-55.
Ostrom, E. (1990). Governing the commons: The evolution of institutions for collective action. Cambridge: Cambridge University Press.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. (4th ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Throsby, D. (1999). Cultural capital. Journal of Cultural Economics, 23(1-2), 3-12. https://doi.org/10.1023/A:1007543313370
Throsby, D. (2010). The economics of cultural policy. Cambridge: Cambridge University Press.
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis. (3rd ed.). New York: Harper & Row.
