การบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรมด้านอัตลักษณ์ผ้าทอของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยพวน ชุมชนบ้านป่าแดง ตำบลหนองพยอม อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาระดับการบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรมด้านอัตลักษณ์ผ้าทอของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยพวน (2) เปรียบเทียบปัจจัยส่วนบุคคลด้านอายุและรายได้ต่อเดือนที่มีผลต่อการบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรม และ (3) ศึกษาแนวทางการบริหารจัดการทุนดังกล่าว ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Methods Research) โดยกลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณจำนวน 340 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญเชิงคุณภาพจำนวน 5 คน คัดเลือกแบบเจาะจงตามบทบาทและประสบการณ์ เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ และแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบสอบถามมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ .71 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมาน One-Way ANOVA พร้อมทดสอบรายคู่ด้วยวิธี Tukey กำหนดระดับนัยสำคัญที่ .05 ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. ระดับการบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรมด้านอัตลักษณ์ผ้าทออยู่ในระดับสูง โดยสามารถรักษาแก่นอัตลักษณ์ดั้งเดิมควบคู่กับการพัฒนาเชิงสร้างสรรค์ ทั้งด้านการอนุรักษ์ การถ่ายทอดองค์ความรู้ การพัฒนาลวดลาย และการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ สะท้อนศักยภาพของชุมชนในการใช้ทุนวัฒนธรรมเป็นฐานการพัฒนา
2. เปรียบเทียบปัจจัยส่วนบุคคลด้านอายุและรายได้ต่อเดือนที่มีผลต่อการบริหารจัดการทุนทางวัฒนธรรม พบว่า โดยภาพรวมไม่ปรากฏความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 อย่างไรก็ตาม พบความแตกต่างในบางมิติ ได้แก่ การสร้างสรรค์และพัฒนาลวดลายใหม่ การจัดการองค์ความรู้ และการเปิดโอกาสทางเศรษฐกิจ ซึ่งสะท้อนว่าบริบทช่วงวัยและระดับรายได้อาจมีอิทธิพลต่อการรับรู้ในบางประเด็น
3. แนวทางการบริหารจัดการควรมุ่งรักษาอัตลักษณ์ดั้งเดิมควบคู่กับการพัฒนาร่วมสมัย ส่งเสริมการมีส่วนร่วมทุกช่วงวัย พัฒนาระบบจัดการองค์ความรู้ และสนับสนุนช่องทางการตลาดเพื่อความมั่นคงทางรายได้ อันนำไปสู่ความยั่งยืนทั้งมิติทางวัฒนธรรมและเศรษฐกิจฐานราก