การพัฒนารูปแบบการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในโรงเรียนบนพื้นที่สูงที่มีระดับ ความยุ่งยากมากที่สุดเพื่อพัฒนาคุณภาพสถานศึกษาโรงเรียนแกน้อยศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 3

บทคัดย่อ

วิจัยและพัฒนาเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวทางการบริหารการพัฒนารูปแบบ 2) สร้างและพัฒนารูปแบบ 3) ทดลองใช้รูปแบบ 4) ประเมินผลการใช้รูปแบบการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในโรงเรียนบนพื้นที่สูงที่มีระดับความยุ่งยากมากที่สุดเพื่อพัฒนาคุณภาพสถานศึกษาโรงเรียนแกน้อยศึกษา  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 3 กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการวิจัย จำนวน 361 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบวิเคราะห์เอกสาร แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม แบบประเมินรูปแบบ และแบบสอบถามความพึงพอใจ โดยมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.80-1.00  การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา การหาค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

            ผลการวิจัยพบว่า

1. แนวทางการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในโรงเรียนบนพื้นที่สูงที่มีระดับความยุ่งยากมากที่สุดพบว่า หลักการสำคัญของการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน 5 ด้านได้แก่ การกระจายอำนาจ การมีส่วนร่วม การพัฒนาทั้งระบบ การบริหารตนเอง และการมีภาวะผู้นำแบบเกื้อหนุน ส่วนแนวทางในการบริหารตามแนวคิดโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน สถานศึกษาควรให้ชุมชนมีส่วนร่วม มีการพัฒนาคุณภาพตามมาตรฐานของสถานศึกษา ส่งเสริมให้บุคลากรใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการปฏิบัติงาน ส่งเสริมให้มีการประชุมทั้งรูปแบบออนไซด์และออนไลน์อย่างต่อเนื่อง
2. รูปแบบการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในโรงเรียนบนพื้นที่สูงที่มีระดับความยุ่งยากมากที่สุดมี 5 องค์ประกอบคือ แนวคิด หลักการ วัตถุประสงค์ ระบบงานและกลไก กระบวนการดำเนินงานและเงื่อนไขการนำรูปแบบไปใช้ โดยมีระบบงานและกลไกจำนวน 4 ด้าน คือการวางแผน การปฏิบัติตามแผน การตรวจสอบและการปรับปรุงแก้ไข กระบวนการดำเนินงาน ASIE Model ประกอบด้วย 1) Analysis School Potentials 2) Strategy determination 3) Implementation 4) Evaluation Successful ผลการประเมินความเหมาะสม และความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ประโยชน์ของรูปแบบอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.51, S.D. = 0.55)
3. ผลการใช้รูปแบบการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในโรงเรียนบนพื้นที่สูงที่มีระดับความยุ่งยากมากที่สุดพบว่า คุณภาพผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ ปีการศึกษา 25667 สูงขึ้นกว่าปีการศึกษา 2566 ทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ โดยในปีการศึกษา 2567 คิดเป็นร้อยละ 76.41 สูงกว่าปีการศึกษา 2566 ที่มีคะแนนเฉลี่ย คิดเป็นร้อยละ 69.22 ที่ผลต่างโดยรวม 7.19 คุณภาพครูพบว่า ครูมีคุณภาพและทักษะการปฏิบัติงาน โดยรวม อยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.50, S.D = 0.50) ผู้บริหาร ครูและบุคลากรทางการศึกษาได้รับการยกย่อง เชิดชูเกียรติจากหน่วยงานของรัฐ ปีการศึกษา 2566-2568 คิดเป็นร้อยละ 100 และคุณภาพกระบวนการบริหารมีระดับการดำเนินงานในระดับมากที่สุด (  = 4.53, S.D. = 0.50)
4. ผลการประเมินรูปแบบการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในโรงเรียนบนพื้นที่สูงที่มีระดับความยุ่งยากมากที่สุดพบว่ามีผลการประเมินด้านความเป็นประโยชน์ ความเป็นไปได้ ความเหมาะสม และความถูกต้องครอบคลุม ในระดับมากที่สุด ( = 4.50, S.D. = 0.51) ความพึงพอใจต่อการใช้รูปแบบอยู่ในระดับมากที่สุดที่สุด (  = 4.53, S.D. = 0.50)

คำสำคัญ: การพัฒนารูปแบบ; การบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในโรงเรียนบนพื้นที่สูงที่มีระดับความยุ่งยากมากที่สุด

วิจัยและพัฒนาเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวทางการบริหารการพัฒนารูปแบบ 2) สร้างและพัฒนารูปแบบ 3) ทดลองใช้รูปแบบ 4) ประเมินผลการใช้รูปแบบการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในโรงเรียนบนพื้นที่สูงที่มีระดับความยุ่งยากมากที่สุดเพื่อพัฒนาคุณภาพสถานศึกษาโรงเรียนแกน้อยศึกษา  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 3 กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการวิจัย จำนวน 361 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบวิเคราะห์เอกสาร แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม แบบประเมินรูปแบบ และแบบสอบถามความพึงพอใจ โดยมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.80-1.00  การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา การหาค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

            ผลการวิจัยพบว่า

1. แนวทางการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในโรงเรียนบนพื้นที่สูงที่มีระดับความยุ่งยากมากที่สุดพบว่า หลักการสำคัญของการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน 5 ด้านได้แก่ การกระจายอำนาจ การมีส่วนร่วม การพัฒนาทั้งระบบ การบริหารตนเอง และการมีภาวะผู้นำแบบเกื้อหนุน ส่วนแนวทางในการบริหารตามแนวคิดโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน สถานศึกษาควรให้ชุมชนมีส่วนร่วม มีการพัฒนาคุณภาพตามมาตรฐานของสถานศึกษา ส่งเสริมให้บุคลากรใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการปฏิบัติงาน ส่งเสริมให้มีการประชุมทั้งรูปแบบออนไซด์และออนไลน์อย่างต่อเนื่อง
2. รูปแบบการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในโรงเรียนบนพื้นที่สูงที่มีระดับความยุ่งยากมากที่สุดมี 5 องค์ประกอบคือ แนวคิด หลักการ วัตถุประสงค์ ระบบงานและกลไก กระบวนการดำเนินงานและเงื่อนไขการนำรูปแบบไปใช้ โดยมีระบบงานและกลไกจำนวน 4 ด้าน คือการวางแผน การปฏิบัติตามแผน การตรวจสอบและการปรับปรุงแก้ไข กระบวนการดำเนินงาน ASIE Model ประกอบด้วย 1) Analysis School Potentials 2) Strategy determination 3) Implementation 4) Evaluation Successful ผลการประเมินความเหมาะสม และความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ประโยชน์ของรูปแบบอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.51, S.D. = 0.55)
3. ผลการใช้รูปแบบการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในโรงเรียนบนพื้นที่สูงที่มีระดับความยุ่งยากมากที่สุดพบว่า คุณภาพผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ ปีการศึกษา 25667 สูงขึ้นกว่าปีการศึกษา 2566 ทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ โดยในปีการศึกษา 2567 คิดเป็นร้อยละ 76.41 สูงกว่าปีการศึกษา 2566 ที่มีคะแนนเฉลี่ย คิดเป็นร้อยละ 69.22 ที่ผลต่างโดยรวม 7.19 คุณภาพครูพบว่า ครูมีคุณภาพและทักษะการปฏิบัติงาน โดยรวม อยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.50, S.D = 0.50) ผู้บริหาร ครูและบุคลากรทางการศึกษาได้รับการยกย่อง เชิดชูเกียรติจากหน่วยงานของรัฐ ปีการศึกษา 2566-2568 คิดเป็นร้อยละ 100 และคุณภาพกระบวนการบริหารมีระดับการดำเนินงานในระดับมากที่สุด (  = 4.53, S.D. = 0.50)
4. ผลการประเมินรูปแบบการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานในโรงเรียนบนพื้นที่สูงที่มีระดับความยุ่งยากมากที่สุดพบว่ามีผลการประเมินด้านความเป็นประโยชน์ ความเป็นไปได้ ความเหมาะสม และความถูกต้องครอบคลุม ในระดับมากที่สุด ( = 4.50, S.D. = 0.51) ความพึงพอใจต่อการใช้รูปแบบอยู่ในระดับมากที่สุดที่สุด (  = 4.53, S.D. = 0.50)