การเตรียมตัวตายตามแนวพระพุทธศาสนา
คำสำคัญ:
กระบวนทัศน์พระพุทธศาสนา, การเตรียมตัวตาย, พุทธวิธีในการเตรียมตัวตาย, ชีวิตและความตายบทคัดย่อ
การศึกษาเรื่องความตายมีข้อจำกัดและยังคงเป็นเรื่องลึกลับสำหรับมนุษย์ โดยหลักพระพุทธศาสนาเห็นว่า การตายเป็นสภาวะธรรมดาที่อยู่คู่กับการเกิด โดยมีอาการ 3 ประการเกี่ยวเนื่องสัมพันธ์กันอยู่ในระหว่างชีวิตและความตาย ได้แก่ อนิจจตา ทุกขตา และอนัตตตา ที่ส่งผลต่อความสุขและความทุกข์ของสรรพสัตว์ การตายในทางพระพุทธศาสนาจึงมี 2 ลักษณะคือ การตายแล้วเกิด กับการตายแล้วดับสูญ กล่าวคือ การตายของปุถุชนคนมีกิเลส เมื่อตายไปจะยังคงต้องกลับเกิดใหม่อีกในภพภูมิต่าง ๆ ตามวิบากกรรม แต่การตายของพระอรหันต์ผู้หมดกิเลสแล้วย่อมดับสูญไม่กลับมาเกิดอีก แนวคิดทางพระพุทธศาสนาจึงมีวิธีปฏิบัติต่อความตาย โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการไม่กลับมาเกิดอีก จึงจะถือได้ว่าเป็นความตายที่สมบูรณ์แท้จริง โดยต้องเรียนรู้ฝึกฝนอบรมกายและจิตเพื่อนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงตนเอง จากระดับโลกิยะไปสู่โลกุตร โดยมีมรรควิธีคือ ศีล สมาธิ และปัญญา เป็นแกนหลัก ส่วนท่าทีต่อความตายและวิธีปฏิบัติต่อความตายนั้น เห็นว่า ยิ่งพิจารณาเห็นความตายให้เป็นความธรรมดาได้มากเท่าไหร่ ก็จะลดความทุกข์ที่เกิดจากความตายได้มากเท่านั้น การทำความคุ้นเคยกับความตาย เพื่อเผชิญกับความตายอย่างมีสติจึงจะเป็นการตายดีที่มีคุณภาพตามแนวพระพุทธศาสนา
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา จิตต์วัฒน. (2554). การบูรณาการการเตรียมตัวตายแบบเถรวาทกับวัชรยาน (ปริญญาพุทธศาสนาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรราชวิทยาลัย. นครปฐม.
โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์. (2550). วัฒนธรรมความตายกับวารสุดท้ายของชีวิต คู่มือ เรียนรู้มิติสังคมของการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย. นนทบุรี: สำนักวิจัยและสุขภาพ.
พระครูอุทัยปริยัติโกศล (เสถียร ยอดสังวาลย์). (2554). ปริศนาธรรมเกี่ยวกับประเพณีการตายของภาคอีสาน (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย. นครปฐม.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2550). การแพทย์ยุคใหม่ในพุทธทัศน์. กรุงเทพฯ: สหธรรมมิก.
พระมหาบัวพันธ์ ฉนฺทโสภโณ. (2553). ศึกษาการเตรียมตัวตายตามหลักมรณานุสสติในคัมภีร์ฝ่าย
เถรวาท การเตรียมตัวตายอย่างสงบตามหลักพุทธธรรม. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
เปรมใจ หวังสิริไพศาล. (2545). ความตายและการเตรียมตัวตายของผู้สูงอายุ กรณีศึกษาพื้นที่เขตคลองเตย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รัตนพงษ์ ก๋องตา. (2548). การเตรียมตัวตายอย่างสงบตามหลักพุทธธรรม. (สาระนิพนธ์ศาสนศาสตรบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมกุฏราชวิทยาลัย. นครปฐม.
ลดารัตน์ สาภินันท์. (2545). ภาวะธรรมทัศน์ในผู้สูงอายุและการเตรียมตัวเกี่ยวกับความตาย (วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. เชียงใหม่.
วรรษมน โฆษะวิวัฒน์. (2559). มรณศึกษา : วิชาที่ศึกษาความตายเพื่อให้เราเข้าใจการมีชีวิต, สืบค้น 31 มีนาคม 2564 จาก https://thematter.co/social/what-is-death-education/12989
ศิริมา เทพสุภา. (2551). ความเข้าใจเกี่ยวกับความตายในพระพุทธศาสนากับจริยธรรมทางพยาบาล. (วิทยานิพนธ์จิตวิทยา). มหาวิทยาลัยรามคำแหง. กรุงเทพฯ.
สกล สิงหะ. (2559). จิตตปัญญาเวชศึกษา 227: มรณวิทยา (Thanatology). สืบค้น 31 มีนาคม 2564, จาก https://www.gotoknow.org/posts/588247
หลวงตาหมอ. (2555). ถึงอย่างไรก็ต้องตาย มารู้จักความตายกันดีกว่าแต่ยังไม่ต้องรีบตายนะโยม. สมุทรปราการ: โรงพิมพ์ล้านคำ.
Cole, T. R. and others. (2001). Thanatology as moral philoshopy. University of Texus, (5-8).
Luciana, M. (2001). Emergence of Thanatology and Practice in Death Education. Journal of death and dying, 64(2), 159-162.
Meagher, D. K., & Balk, D. E. (Eds.). (2013). Handbook of thanatology : The essential body of knowledge for the study of death, dying, and bereavement. (2nd ed.). London: Routledge.
Tuten, M. (2011). Death with dignity in Oregon. Oncology forum, (58-64).
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารวิชาการโรงเรียนนายเรือ ด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และ ศึกษาศาสตร์ ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการโรงเรียนนายเรือ ด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ และ ศึกษาศาสตร์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของโรงเรียนนายเรือ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร จากโรงเรียนนายเรือก่อนเท่านั้น
