การอยู่ร่วมกันของวัตถุ มนุษย์ ผี ผ่านวิถีและประสบการณ์ทางผัสสะ ของคนริมน้ำโขง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้เป็นบทความวิชาการ ทบทวนกรอบมโนทัศน์ และมีข้อมูลภาคสนามเบื้องต้น (preliminary field data) มีองค์ประกอบสำคัญคือข้อเสนอของนักคิดสำคัญที่นำเสนอกรอบมโนทัศน์หลักที่ผู้เขียนใช้ในการวิเคราะห์งานในวิทยานิพนธ์ของตนเอง นั่นคือการศึกษาด้านนิเวศวิทยา แนวคิดทางผัสสะ โดยเฉพาะการนำกรอบแนวคิดเรื่องโลกหลากหลาย (pluriverse) โดย Arturo Escobar และ นิเวศวิทยาสภาวะวัตถุ (ecology of materiality) ยกมาจากนักคิดหลักคนสำคัญคือ Timothy Ingold มาศึกษาพื้นที่อนุรักษ์แม่น้ำโขง โดยยกเสนอของ Ingold ที่เสนอกรอบแนวคิดการศึกษาสิ่งแวดล้อมที่ไม่ได้เอามนุษย์เป็นศูนย์กลาง และวิพากษ์ 2 แนวทางการศึกษาหลัก ได้แก่ วัฒนธรรมวัตถุ (material culture) และมานุษยวิทยานิเวศ (ecology anthropology) แนวทางการศึกษานิเวศวิทยาสภาวะวัตถุ สอดรับกับแนวทางการศึกษาเครือข่ายผู้กระทำการ (Actor - Network Theory) ที่ชี้ให้เห็นถึงผู้กระทำการที่หลากหลาย และไม่ใช้มนุษย์เป็นหลัก เพื่อมาตอบคำถามวิจัยที่ว่าการดำรงชีวิตของชุมชนริมฝั่งแม่น้ำโขง บ้านสำโรง อำเภอโพธิ์ไทร และบ้านตามุย อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี ก่อร่างแนวคิดและปฏิบัติการในการอยู่ร่วมกับนิเวศรอบตัวอย่างไร โดยผลศึกษาเบื้องต้นพบว่าแต่ละท้องถิ่นมีประสบการณ์ มุมมอง และมีวิธีการทำความเข้าใจต่อโลกในแบบของตน ตามแนวคิดโลกหลากหลาย ที่ไม่เพียงแต่ในด้านกายภาพ แต่ยังรวมถึงด้านความเชื่อ วัฒนธรรม อันจับต้องไม่ได้ และเมื่อย้ายศูนย์กลางจากมนุษย์ไปสู่ประสบการณ์ของสิ่งต่าง ๆ นอกเหนือจากมนุษย์ (earth being) ที่ร่วมวงปะทะสังสรรค์ระหว่างกันและกันอย่างเข้มข้น นั้นมีกระบวนการที่เราไม่อาจใช้วิธีศึกษาตามกรอบวิธีแบบเดิมได้อีกต่อไป
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผู้เขียนจะต้องลงนามในแบบฟอร์มรับรองบทความ เพื่อให้คำยืนยันความรับผิดชอบว่า บทความของผู้เขียนนั้นไม่เคยตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน พร้อมรับทราบว่า กระบวนการส่งบทความเข้าพิจารณาและตีพิมพ์ในวารสารไทยคดีศึกษานั้น จะไม่มีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ ยกเว้น ในกรณีที่ผู้เขียนขอยกเลิกการตีพิมพ์บทความในวารสารไทยคดีศึกษาไม่ว่าด้วยสาเหตุใด และหลังจากบทความนั้นเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของผู้ทรงคุณวุฒิไปแล้ว ผู้เขียนจะต้องรับผิดชอบต่อค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในกระบวนการประเมินเป็นจำนวนเงิน 3,000 บาท (สามพันบาทถ้วน)
เอกสารอ้างอิง
Büscher, B. & Fletcher, R. (2020). The conservation revolution: radical ideas for saving nature beyond the anthropocene. London: Verso Books.
Chua, L. & Salmond, A. (2012). Artefacts in anthropology. In Fardon, R. et. al. The Sage handbook of social anthropology (Vol. 2). London: SAGE Publication., Ltd.
De la Cadena, M. & Blaser, M. (Eds.). (2018). A world of many worlds. Durham: Duke University Press.
Escobar, A. (2020). Pluriversal politics: The real and the possible. Durham: Duke University Press.
Gibson, J. J. (1979). The ecological approach to visual perception: classic edition. London: Psychology Press.
Heidegger, M. (1962). Being and time (J. Macquarrie & E. Robinson, Trans.). Southampton: The Camelot Press.
Heidegger, M. (1971). Building dwelling thinking. In A. Hofstadter (Trans.), Poetry, language, thought (141 - 159). New York: Harper & Row.
Ingold, T. (1993). The temporality of the landscape. World archaeology, 25(2), 152 - 174.
Ingold, T. (2000). The perception of the environment: essays on livelihood, dwelling and skill. London: Routledge.
Ingold, T. (2012). Toward an ecology of materials. Annual review of anthropology, 41, 427 - 442.
Ingold, T. (2013). Making: Anthropology, archaeology, art and architecture. London: Routledge.
Ingold, T. (2018). Anthropology: Why it matters. New Jersey: John Wiley & Sons.
Kiik, L. (2018, July). Wild - ing the ethnography of conservation: Writing nature’s value and agency. In Anthropological Forum (Vol. 28, No. 3, 217 - 235). London: Routledge.
Latour B. (2005). Reassembling the Social: An Introduction to Actor - Network Theory. Oxford: Oxford University Press.
Latour, B. (2012). We have never been modern. Cambridge: Harvard University press.
Merleau - Ponty, M. & Smith, C. (1962). Phenomenology of perception (Vol. 26). London: Routledge.
Olsen, B. (2010). In defense of things: archaeology and the ontology of objects. Lanham: Rowman Altamira.
Saipan, P. (1996). นาคาคติ อีสานลุ่มน้ำโขง ชีวิตทางวัฒนธรรมจากพิธีกรรมร่วมสมัย [Nakakatti of Mekong - Isan: Cultural Lives through Contemporary Ritual Practice]. Bangkok: Thammasat University.
Schiffer, M. B. (1999). Behavioral archaeology: some clarifications. American Antiquity, 64(1), 166 - 168.
Serres, M. (1974). Hermès III: La traduction. Paris: Les Éditions de Minuit.
Tsing, A. L. (2004). Friction: An Ethnography of Global Connection. Princeton: Princeton University Press.
Vaddhanaphuti, C. (2022). Conservation in the Age of Anthropocene: Past, Present and Future. Bangkok: Heinrich - Böll - Stiftung Southeast Asia.
Interviewee
Sawai. (2023, October 25). Riverside villager, Baan Samrong, Pho Sai District, Ubon Ratchathani Province.
