หมู่บ้าน - พุทธสถาน - โรงเรียนสัมมาสิกขา: การประกอบสร้างชุมชนทางศีลธรรมของชาวอโศก

บทคัดย่อ

          “อโศก” เป็นขบวนการพุทธศาสนาที่ก่อรูปขึ้นในสังคมไทยตั้งแต่ในต้นทศวรรษ 2510 ขบวนการนี้ปรากฏตัวตนและความเป็นองค์กรเอกเทศชัดเจน เมื่อผู้นำทางจิตวิญญาณของชาวอโศกคือท่านโพธิรักษ์ ประกาศแยกตัวจากการปกครองของมหาเถรสมาคมเมื่อ พ.ศ. 2518 “อโศก” ทำงานเผยแผ่พระพุทธศาสนาตามแนวทางของตัวเอง โดยอ้างอิงการปฏิบัติตามหลักพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า ด้วยการก่อตั้งชุมชนอโศกขึ้นในหลายแห่งทั่วประเทศไทย พร้อมกับขยายเครือข่ายสมาชิก หรือ “ญาติธรรม” ออกไปอย่างกว้างขวาง บทความนี้มาจากการเก็บข้อมูลภาคสนามในชุมชนปฐมอโศก จังหวัดนครปฐม เพื่อทำความเข้าใจการประกอบสร้างขึ้นมาของชุมชนทางศีลธรรม (moral community) จากองค์ประกอบ ได้แก่ หมู่บ้าน พุทธสถาน และโรงเรียนสัมมาสิกขา ผู้เขียนพบว่าทั้งสามองค์ประกอบนี้ เกื้อหนุนให้ชาวอโศกบรรลุถึงนิพพานหรือการสิ้นทุกข์ได้ ในลักษณะของกระบวนการลดละเลิกกิเลสอย่างสะสมค่อยเป็นค่อยไปผ่านการปฏิบัติแบบรวมหมู่ นอกจากนั้น ยังทำให้อโศกจัดวางสถานะที่แน่นอนของตนเองในสังคมไทยในฐานะ “ตัวแบบ” ที่เข้มงวดสำหรับการฝึกฝนปฏิบัติธรรมและการผลิตทางเศรษฐกิจทั้งพึ่งตัวเองและช่วยเหลือผู้อื่นไปพร้อม ๆ กัน