วาทกรรรม “แม่วัยรุ่น” กรณีศึกษา แผนยุทธศาสตร์การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ระดับชาติ พ.ศ. 2560 - 2569
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์วาทกรรม “แม่วัยรุ่น” ภายใต้ระบอบความรู้และอำนาจวิทยาศาสตร์ที่อยู่ในแผนยุทธศาสตร์การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นระดับชาติ พ.ศ. 2560 - 2569 โดยผู้วิจัยใช้วิธีวิเคราะห์วาทกรรมของฟูโกต์ (Michel Foucault) เพื่อทำความเข้าใจกระบวนการให้ความหมาย “แม่วัยรุ่น” และการผลิตซ้ำความหมาย “เพศ” แบบชีววิทยาและบรรทัดฐานทางเพศที่รัฐไทยนำมาใช้ในการควบคุมภาวะเจริญพันธุ์ของวัยรุ่นหญิงผ่านแผนยุทธศาสตร์ฯ การศึกษาวิจัยนี้ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสาร และจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้มีส่วนร่วมในการวิจัย จำนวน 12 คน ผลจากการวิเคราะห์ข้อมูลมีข้อค้นพบเบื้องต้น คือ การให้ความหมาย “แม่วัยรุ่น” ในแผนยุทธศาสตร์ฯ มีความเป็นเอกภาพตามความรู้สมัยใหม่แบบมาตรฐานสากลทำให้ “แม่วัยรุ่น” ถูกอธิบายว่าเป็นปัญหาสังคม องค์ความรู้เรื่องเพศและอนามัยเจริญพันธุ์เกิดจากการแบ่งเพศทางชีววิทยาที่ควบคุมผู้หญิงมากกว่าผู้ชายทำให้มายาคติเรื่องเพศยังคงอยู่ แต่ผู้หญิงยอมรับเพราะแนวคิดนี้ให้ผู้หญิงมีสิทธิในเรือนร่างของตนเอง แผนยุทธศาสตร์ฯ ทำให้ “แม่วัยรุ่น” มีสถานภาพที่คาบเกี่ยวเป็นทั้งกลุ่มเด็กและวัยรุ่น รัฐไทยใช้การควบคุมปกครองแบบชีวญาณในการผลิตซ้ำวาทกรรมความรับผิดชอบทางเพศ วาทกรรมเด็กดี เพื่อให้เด็กและวัยรุ่นปกครองตัวเองโดยใช้ชีวอำนาจ ไม่ต่างจากการใช้วาทกรรมความเป็นแม่ที่ดี สังคมจึงคาดหวังให้ “แม่วัยรุ่น” เลี้ยงดูลูก ที่ทำให้ “แม่วัยรุ่น” ที่ไม่ได้เลี้ยงลูกเองถูกมองว่าไม่มีความรับผิดชอบ ซึ่งนั่นคือผลของยุทธศาสตร์ฯ ส่วนทิศทางของยุทธศาสตร์ฯ ควรศึกษาองค์ความรู้เรื่องเพศสัมพันธ์และกามารมณ์ของวัยรุ่นไทยเพิ่มเติม โดยการศึกษาต้องไม่นำไปสู่การตีตราและแบ่งประเภท แต่ควรศึกษาเพื่อเปิดเผยวาทกรรมที่ซ่อนอยู่ในเรื่องดังกล่าวซึ่งมีความสัมพันธ์ต่อการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น และควรศึกษาผู้หญิงในฐานะผู้กระทำการ เพื่อเปิดเผยความหมายของผู้หญิงในการพัฒนาแผนยุทธศาสตร์ฯ รวมทั้งควรลดอำนาจผู้เชี่ยวชาญและผู้ปฏิบัติงานในการให้ความหมายและประเมิน “แม่วัยรุ่น” โดยสนับสนุน “แม่วัยรุ่น” ในการประเมินคุณค่าและให้ความหมายตนเอง
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผู้เขียนจะต้องลงนามในแบบฟอร์มรับรองบทความ เพื่อให้คำยืนยันความรับผิดชอบว่า บทความของผู้เขียนนั้นไม่เคยตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน พร้อมรับทราบว่า กระบวนการส่งบทความเข้าพิจารณาและตีพิมพ์ในวารสารไทยคดีศึกษานั้น จะไม่มีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ ยกเว้น ในกรณีที่ผู้เขียนขอยกเลิกการตีพิมพ์บทความในวารสารไทยคดีศึกษาไม่ว่าด้วยสาเหตุใด และหลังจากบทความนั้นเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของผู้ทรงคุณวุฒิไปแล้ว ผู้เขียนจะต้องรับผิดชอบต่อค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในกระบวนการประเมินเป็นจำนวนเงิน 3,000 บาท (สามพันบาทถ้วน)
เอกสารอ้างอิง
Archavanitkul, K. (2004). ผู้หญิงในวาทกรรมการเมืองเรื่องเพศและสิทธิอนามัยเจริญพันธุ์ [The Politicization of Woman in the sexuality and reproductive health discourse]. Women Studies Center. Chaingmai: Amarin Printing and Publishing.
Archavanitkul, K. and Thongsima, W. (2005). ผู้หญิงในวาทกรรมสิทธิทางเพศ [Women in the gender rights discourse]. Chaingmai: Women Studies Center.
Bunmee, T. (2008). Michelle Fuko [Michel Foucault]. Bangkok: Vibhasa.
Butler, J. (1993). Bodies that Matter: On the Discursive Limits of sex. New York.
Charoensin-o-larn, C. (2000). วาทกรรมการพัฒนา: อำนาจ ความรู้ ความจริง เอกลักษณ์ และความเป็นอื่น [Development discourse: Power knowledge truth identity and otherness]. Bangkok: Vibhasa.
Department of Health, Ministry of Public Health. (2017). แผนปฏิบัติการยุทธศาสตร์การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นระดับชาติ พ.ศ. 2560 - 2569 ตามพระราชบัญญัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. 2559 ระยะ 3 (ปีงบประมาณ 2562 - 2564) [Action Plan of the National Strategy on Prevention and Solution of Adolescent Pregnancy Problem B.E. 2560 - 2569 (2017 - 2026)]. Retrieved July 26, 2020, from http://hpc10.anamai.moph.go.th/ewt_dl_link. php?nid=4423.
Department of Health, Ministry of Public Health. (2018). สถานการณ์แม่วัยรุ่น [Situation of Adolescent Pregnancy]. Nonthaburi: Department of Health, Ministry of Public Health.
Department of Health, Ministry of Public Health. (2018). รายงานการเฝ้าระวังการตั้งครรภ์ [Teenage Pregnancy Surveillance Report, 2017]. Nonthaburi: Department of Health, Ministry of Public Health.
Denduang, N. (2009). อำนาจและความขัดแย้งบนร่างกายผู้หญิง สิทธิ การเจริญพันธุ์และเพศสัมพันธ์ของวัยรุ่นหญิง: แนวคิดสตรีนิยม [Power and contradiction over female body: The right of reproductive health and sexual relations of female adolescents: Feminism]. Bangkok: Ranning Prepress System.
Duangwiset, N. (2015). ทบทวนวิธีการสร้างความรู้ / ความจริงเรื่องเพศ [Review knowledge construction methodology / Sexual reality]. Retrieved Jan 5, 2021, from http://www.sac.or.th/databases/anthropology-concepts/articles/2.
Duangwiset, N. (2017). เมื่อร่างกลายเป็นเพศ: อำนาจเสรีนิยมใหม่ของเพศวิถีในสังคมไทย [The sexualized body: neoliberal power, new media trends and transnational East Asian influences on sexuality in Thailand]. Bangkok: The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre.
Duangwiset, N. (2017). เพศในเขาวงกต แนวคิดทฤษฎีเพศในวัฒนธรรมบริโภค [Sexuality in labyrinth: Sex theory in Consumer culture]. Bangkok: The Princess Maha Chakri Sirindhorn Antrophology Centre.
Foucault, M. (1980). Power / Knowledge: Selected Interviews and Other Writings 1972 - 1977 (Gordon, Colin., Marshall, Leo., Mepham, John. and Soper, Kate, Trans.). New York: Pantheon Books.
Fuengfusakul, A. (2000). อัตลักษณ์ กระบวนการ ทฤษฎี และกรอบแนวคิด [Identity: A process theory and conceptual framework]. Bangkok: National Research Council of Thailand.
Hassarungsee, R. (2018). สตรีนิเวศนิยม (Ecofeminism) กับการเคลื่อนไหว ในสังคมไทย [Ecofeminism and the movement in Thai society]. Bangkok: Natchawat Co.
Hewitt, S. (2009). Discourse Analysis and Public Policy. Retrieved Jan 5, 2021, from https://www.ncl.ac.uk/media/wwwnclacuk/centrefor ruraleconomy/files/discussion-paper-24.pdf.
Jirawattananon, M. (2017). ลักษณะบริการสวัสดิการทางการศึกษาสำหรับครอบครัวเลี้ยงเดี่ยววัยรุ่นในสังคมไทย [Attribute of educational welfare services for young - single mothers in Thai society]. Journal of Social Work, 25(2), 1 - 26.
Jirawattananon, M. and Piemyat, S. (2016). รายงานวิจัย การปรับอัตลักษณ์ความเป็นแม่ในอุดมคติกับความเป็นจริง: ศึกษาเฉพาะกรณี สตรีวัยทำงาน ในกรุงเทพมหานคร [Attribute of Educational Welfare Services for Young - Single Mothers in Thai Society]. Bangkok: Chulalongkorn University.
Lomrattananont, C. (2012). การปรับอัตลักษณ์ความเป็นแม่ในอุดมคติกับความเป็นจริง: ศึกษาเฉพาะกรณี สตรีวัยทำงานในกรุงเทพมหานคร [A modification of ideal and actual motherhood identity: a case study of working women in Bangkok metropolis. (Doctoral thesis, Chula longkorn University).
Nontapattamadul, K. (2015). ทฤษฎีในสังคมทันสมัย [Contemporary Social work theories]. Bangkok: Thammasat University Press.
Prapawong, S. (2018). การสื่อสารและวาทกรรม “แม่วัยใส” ในสังคมไทย [Communication and discourses of “Teen Mom”]. (Doctoral thesis, Thammasat University).
Purisinsit, V. (2002). สตรีนิยม: ขบวนการและแนวคิดทางสังคมแห่งศตวรรษที่ 20 [Feminism: movement and ideology of the 20th century]. Bangkok: Kobfai.
Ramitanon, C. (2012). เล่าเรื่องเบื้องต้น สตรีศึกษา สตรีนิยม [Simple Introduction: Female Study, Feminism]. Bangkok: Wanida karnpim.
Royal Institute. (2003). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 [The Royal Institute Dictionary 1999]. Bangkok: Nanmee Books.
Smart, B. (1985). Foucault, M. (J. Chiangthong, and S. Suksaranchit, Trans.) Bangkok: The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre.
Songklin, P. (2014). นโยบายสาธารณะแนวคิดการตีความ [Interpretive public policy]. Mahasarakham: Apichart Printing. Journal of Politics and Governance, 4(2), 13 - 31.
Srisawad, K. and Panyapinijnugoon, C. (2016). ความเครียดในหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น [Stress among pregnant adolescents]. Journal of The Royal Thai Army Nurses, 17(2), 7 - 11.
Thammasa, T. (2018). การเปิดรับสื่อ ทัศนคติ และการยอมรับแนวคิดการติดตั้งตู้ถุงยางอนามัยในโรงเรียนของวัยรุ่นในจังหวัดสุรินทร์ [Media exposure, attitudes and acceptance on a concept of condom vending machine installed at a high school for adolescents in Surin province]. (Master’s thesis, Thammasat University).
Wichaiya, W. (2013). แม่วัยรุ่น: ประสบการณ์ชีวิตเพศภาวะ และเพศวิถี [“Teenage Mather”: lived experiences, gender and sexuality]. (Master’s thesis, Thammasat University).
Wongyannawa, T. (2013). เขียนหญิง: อำนาจ โยนี และการเขียนของลึงค์ [Criticism derived from art and literature on female sexuality and women by men]. Bangkok: Unfinished Project Publishing.
World Health Organization. (2020). Adolescent health. Retrieved July 26, 2020, from https://www.who.int/health-topics/adolescent-health/#tab=tab_1
Zamora and Zeglen. (2016). Michel Foucault, Neoliberalism and the Failures of the Left. Retrieved July 26, 2020, from http://inthesetimes.com/article/19246/foucault-and-the-failure-of-the-left.
