ความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างรัฐและศาสนาอิสลามในสังคมสมัยใหม่: กรณีศึกษาการบริหารองค์กรศาสนาอิสลามของจังหวัดเชียงใหม่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างรัฐและศาสนาอิสลามในสังคมสมัยใหม่ โดยใช้การปฏิบัติงานของคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดเชียงใหม่เป็นกรณีศึกษา ผู้เขียนใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพในการเก็บข้อมูลปฐมภูมิและทุติยภูมิ จากการศึกษา พบว่า คณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดเชียงใหม่เกิดขึ้นใน พ.ศ. 2492 ภายหลังจากการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองของประเทศไทยใน พ.ศ. 2475 อันสะท้อนให้เห็นถึงระบบบริหารแบบองค์กรสมัยใหม่ เนื่องจากมีการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการศาสนูปถัมภ์ฝ่ายอิสลาม พุทธศักราช 2488 และพระราชบัญญัติมัสยิดอิสลาม พุทธศักราช 2490 ปัจจุบันได้ใช้พระราชบัญญัติการบริหารองค์กรศาสนาอิสลาม พุทธศักราช 2540 ทำให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ในฐานะตัวแทนของกรมการปกครอง กระทรวง มหาดไทย มีอำนาจตามกฎหมาย เพื่อรับรองตำแหน่งอิหม่าม คอเต็บ บิหลั่น รวมทั้งกำหนดให้คณะกรรมการอิสลามประจำมัสยิดที่จดทะเบียนกับทางจังหวัดรายงานผลการดำเนินงานแก่คณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดเชียงใหม่ภายในเดือนมีนาคมของทุกปี ขณะเดียวกันคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดเชียงใหม่ก็ได้ร่วมมือกับรัฐ ซึ่งเป็นการต่อรอง เพื่อให้ชาวมุสลิมเชียงใหม่มีพื้นที่ในสังคมมากขึ้น ปรากฏการณ์ดังกล่าวแสดงให้ถึงการได้มาซึ่งตำแหน่งอิหม่ามที่มีทั้งอำนาจตามกฎหมายและอำนาจตามประเพณีอยู่ในบุคคลเดียวกัน แม้ว่าอิหม่ามจะมาจากการเลือกตั้งของสัปปุรุษประจำมัสยิด และได้รับการรับรองจากหน่วยงานรัฐในภายหลัง นั่นคือ อำนาจตามกฎหมาย แต่ตำแหน่งนี้ในสังคมมุสลิมเชียงใหม่นับตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันส่วนใหญ่มักเป็นการสืบทอดจากสมาชิกในครอบครัวหรือเครือญาติ สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นถึงอำนาจที่มีรากฐานมาจากขนบธรรมเนียมประเพณีว่าไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะในสังคมดั้งเดิมเท่านั้น แต่ในสังคมสมัยใหม่อย่างจังหวัดเชียงใหม่ในปัจจุบันเองก็สามารถเกิดอำนาจชนิดนี้ขึ้นมาได้ โดยอำนาจทั้งสองชนิดนี้สามารถดำรงอยู่ร่วมกันได้ผ่านการปฏิบัติงานของคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดเชียงใหม่
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผู้เขียนจะต้องลงนามในแบบฟอร์มรับรองบทความ เพื่อให้คำยืนยันความรับผิดชอบว่า บทความของผู้เขียนนั้นไม่เคยตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน พร้อมรับทราบว่า กระบวนการส่งบทความเข้าพิจารณาและตีพิมพ์ในวารสารไทยคดีศึกษานั้น จะไม่มีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ ยกเว้น ในกรณีที่ผู้เขียนขอยกเลิกการตีพิมพ์บทความในวารสารไทยคดีศึกษาไม่ว่าด้วยสาเหตุใด และหลังจากบทความนั้นเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของผู้ทรงคุณวุฒิไปแล้ว ผู้เขียนจะต้องรับผิดชอบต่อค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในกระบวนการประเมินเป็นจำนวนเงิน 3,000 บาท (สามพันบาทถ้วน)
เอกสารอ้างอิง
Abercrombie, N., Hill, S., & Turner, B. S. (2006). The Penguin Dictionary of Sociology (5th ed.). London: Penguin Books.
Chulalongkorn University, Islamic Center of Thailand & Institute of Middle East Studies and Muslim Worlds. (1987). ประเทศไทยกับโลกมุสลิม [Thailand and Muslim World]. Bangkok: The War Veterans Organization of Thailand.
Coser, L. A. (1994). แนวความคิดทฤษฎีทางสังคมวิทยา ตอน แมกซ์ เวเบอร์ [Sociological Concept and Theory of Max Weber]. Translated by Kosripohn, A. Bangkok: Thammasat University Press.
Division of Islamic Organization and Haji Affairs Promotion. (2020, February 20). สถิติจำนวนมัสยิดที่จดทะเบียนจัดตั้ง [Statistics for Register Mosques]. Retrieved March 15, 2021, from https://www.cicot.or.th/th/news/detail/312/3.
Doncha-Um, D. (2018). Burmese Migrant Domestic Workers: Tactics of Negotiation of Muslim Female Domestic Workers in the Chang Klan Community of Chiang Mai, Thailand. Chiang Mai: Chiang Mai University Press.
Gilquin, M. (2005). The Muslims of Thailand. Translated by Smithies, M. Chiang Mai: Silkworm Books.
Jampaklay, A., Sakulsri, T. & Prasith-hima, A. (2012). มุสลิมในประเทศไทย: ชายขอบหรือเพียงแค่แตกต่าง? [Muslims in Thailand: Marginalised or Merely Different?]. In Vajanasara, K. & Archavanitkul, K. (eds.), ประชากรชายขอบและความเป็นธรรมในสังคมไทย [Marginalised Population and Social Justice in Thai Society] (87 - 104). Nakhon Pathom: Institute for Population and Social Research, Mahidol University.
Jisawad, W. (2020). ความไว้วางใจทางการเมืองของคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัด ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่มีต่อการบริหารราชการส่วนภูมิภาค [The Political Trust of the Islamic Committee in the Three Southern Border Provinces on Provincial Administration]. Humanities and Social Sciences Journal, Ubon Ratchathani Rajabhat University, 11(2), 164 - 177.
Kamjorn, S. (2020). การจัดการกองทุนซะกาตสมัยใหม่กับการจัดสวัสดิการสังคมในชุมชนมุสลิม จังหวัดเชียงใหม่ [Modern Zakat Fund Management and Social Welfare Provision in the Muslim Communities Chiang Mai Province]. ใน การประชุมวิชาการระดับชาติด้านอิสลามศึกษาและมุสลิมศึกษา ครั้งที่ 5 ประจำปี 2564 [The 5th National Conference on Islamic and Muslim Studies 2021] (114 - 129). Pattani: Faculty of Islamic Sciences, Prince of Songkla University, Pattani Campus.
Kosem, S. (2008). Socio-Economic Development in Southeast Asia: A Case Study of the Marginality of Burmese Labourers in the Chang Klan Community in Chiang Mai. In Socio-Economic Development and Cooperation in Southeast Asia Symposium (1 - 11). Oita: Faculty of Economics, Oita University, Japan.
Maluleem, J., Amonthat, K. & Trichot, P. (1996). ไทยกับโลกมุสลิม: ศึกษาเฉพาะกรณีชาวไทยมุสลิม [Thai and Muslim World: A Case Study of Thai Muslims]. Bangkok: Institute of Asian Studies, Chulalongkorn University.
Muller, D. M. & Steiner, K. (2018). The Bureaucratisation of Islam in Southeast Asia: Transdisciplinary Perspectives. Journal of Current Southeast Asian Affairs, 37(1), 3 - 26.
National Statistical Office. (2020). การสำรวจสภาวะทางสังคม วัฒนธรรม และสุขภาพจิต พ.ศ. 2561 [The 2018 Survey on Conditions of Society, Culture, and Mental Health]. Bangkok: National Statistical Office.
Office of Chiang Mai Provincial Islamic Council. (2014). มุสลิมเชียงใหม่: ประวัติความเป็นมาและเป็นไป [Chiang Mai Muslims: Historical Background]. Bangkok: Tanapress.
Office of Chiang Mai Provincial Islamic Council. (2021). แบบรายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดเชียงใหม่ ประจำปี พ.ศ. 2563 [Practice Report of Chiang Mai Provincial Islamic Council in 2020]. Chiang Mai: Office of Chiang Mai Provincial Islamic Council.
Pasutarnchat, P. (2010). รัฐกับศาสนา: บทความว่าด้วยอาณาจักร ศาสนจักร และเสรีภาพ [State and Religion: An Article of Kingdom, Church and Freedom] (3rd ed.). Bangkok: Siam.
Saylaman, A. (2015). มาตรการทางกฎหมายในการส่งเสริมกิจการศาสนาอิสลามในประเทศไทยตามพระราชบัญญัติการบริหารองค์กรศาสนาอิสลาม พ.ศ. 2540 [Legal Measures Promoting Islamic Affairs in Thailand Based on the Royal Act Concerning the Administration of Islamic Organizations, B.E. 2540 (1997)]. (Doctoral thesis, Ramkhamhaeng University).
Setthamalinee, S. (1997). ศาสนาอิสลาม [Islam]. In Channgam, S. (ed.), มรดกศาสนาเชียงใหม่ ภาค 1: ประวัติและพัฒนาการศาสนาในเชียงใหม่ [The Religious Heritage of Chiang Mai part one: Historical and Religious Development in Chiang Mai] (109 - 169). Chiang Mai: Nopburi Kanphim.
Setthamalinee, S. (2007). การปรับเปลี่ยนอัตลักษณ์ของชาวมุสลิมยูนนานในภาคเหนือของประเทศไทย [The Transformation of Chinese Muslim Identities in Northern Thailand]. Journal of Social Sciences, Chiang Mai University, 19(2), 23 - 58.
Setthamalinee, S. (ed.). (2011). มุสลิมในภาคเหนือของประเทศไทย: ประวัติความเป็นมาและวิถีวัฒนธรรม [Muslims in Northern Thailand: Historical and Cultural Background]. Chiang Mai: Krongchang Printing.
Soonthornpasuch, S. (1977). Islamic Identity in Chiengmai City: A Historical and Structural Comparison of Two Communities. (Doctoral thesis, University of California, Berkeley).
Taweesak, S. (2018). รัฐกับศาสนา: ศีลธรรม อำนาจ และอิสรภาพ [State and Religion: Morality, Power and Freedom]. Bangkok: Siamparitut.
Thai Health Promotion Foundation, Well-being Foundations for Muslim Thais. (2014). สำมะโนประชากรมุสลิม พ.ศ. 2553 ภาคเหนือ [The 2010 Muslim Population Census: Northern Region]. Bangkok: Thai Health Promotion Foundation.
Weber, M. (1947). The Theory of Social and Economic Organization. Translated by Henderson, A. M. & Parsons, T. Illinois: The Free Press.
Interviewees
Abdullah (Pseudonym). (2021, February 25). Chinese Muslim. President of Chiang Mai Provincial Islamic Council.
Barkat (Pseudonym). (2020, October 28). Bengali Muslim. Chiang Mai Provincial Islamic Council.
Barkat (Pseudonym). (2021, April 2). Bengali Muslim. Chiang Mai Provincial Islamic Council.
Daniel (Pseudonym). (2021, March 5). Chinese Muslim. Chiang Mai Provincial Islamic Council and Imam of Darul Aman Mosque (Pseudonym).
Emran (Pseudonym). (2021, March 31). Pathan Muslim. Chiang Mai Provincial Islamic Council.
Faheem (Pseudonym). (2021, March 10). Bengali Muslim. Consultant of Chiang Mai Provincial Islamic Council and Imam of Al-Mubarraz Mosque (Pseudonym).
Ibrahim (Pseudonym). (2021, February 19). Chinese Muslim. Chiang Mai Provincial Central Mosque Islamic Committee (Pseudonym).
Omar (Pseudonym). (2021, February 23). Bengali Muslim. Al-Mubarraz Mosque Islamic Committee (Pseudonym).
Yusuf (Pseudonym). (2021, March 4). Bengali Muslim. Nurul Islam Mosque Islamic Committee (Pseudonym).
