“พระราชอำนาจนำ” กับ “การบริหารจัดการน้ำ” ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช

บทคัดย่อ

               บทบาทสำคัญหนึ่งของพระมหากษัตริย์นับแต่อดีตคือ ผู้ควบคุม ยึดกุม และดลบันดาลความอุดมสมบูรณ์ของรัฐและอาณาจักร ซึ่งหมายรวมถึงการบริหารจัดการน้ำที่กระทำผ่านกลไกเครื่องมือ เทคโนโลยี วิธีวิทยาที่สัมพันธ์กับเงื่อนไขทางประวัติศาสตร์ที่วิวัฒนาการเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย โดยพระมหากษัตริย์จะอยู่ในสถานะ “ผู้กระทำการทางประวัติศาสตร์” อย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตามหลัง พ.ศ. 2475 ความเชื่อมโยงระหว่างพระมหากษัตริย์กับการบริหารจัดการน้ำปรากฏขึ้นในลักษณะใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช (พ.ศ. 2489 - 2559) บนเงื่อนไขสำคัญที่พระมหากษัตริย์หาใช่ “ผู้กระทำการทางประวัติศาสตร์” ดังเช่นในอดีต สิ่งที่เกิดขึ้นในรัชสมัยนี้ คือ การบริหารจัดการน้ำภายใต้มิติ “พระราชอำนาจนำ” อันเกิดขึ้นจากการทรงงานและกระบวนการสั่งสมพระบารมีที่เพิ่มพูนตามระยะเวลาแห่งการครองราชสมบัติ ทั้งนี้ โดยที่มิต้องทรงมีอำนาจอธิปไตยแห่งรัฐเป็นที่ตั้ง หากแต่การทรงไว้ซึ่ง “พระราชอำนาจนำ” นี้เองที่มีผลให้พระราชดำริด้านการบริหารจัดการน้ำได้รับการน้อมนำน้อมรับมาปฏิบัติตามโดยภาคส่วนต่าง ๆ อย่างกว้างขวาง สิ่งนี้นับเป็นลักษณะเฉพาะของการบริหารจัดการน้ำภายใต้บทบาทนำของสถาบันกษัตริย์ที่ปรากฏในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช