วัฏฏังคุลีราชชาดก: ความเชื่อเรื่องการสร้างพระพุทธรูปของพุทธศาสนิกชนในสังคมไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัญญาสชาดกเรื่องวัฏฏังคุลีราชชาดกในการนำเสนอความเชื่อเรื่องการสร้างพระพุทธรูปของพุทธศาสนิกชนในสังคมไทย โดยใช้ทฤษฎีการเล่าเรื่อง โครงสร้างของนิทานชาดก และความเชื่อเรื่องการสร้างพระพุทธรูปของคนไทยเป็นแนวทางการศึกษา ผลการวิจัยพบว่า วัฏฏังคุลีราชชาดกนำเสนอความเชื่อเรื่องการสร้างพระพุทธรูปผ่านโครงเรื่อง ผู้เล่าเรื่อง และตัวละคร และการนำเสนอเรื่องตามโครงสร้างของนิทานชาดก โดยได้นำเสนอความเชื่อเรื่องการสร้างพระพุทธรูปของพุทธศาสนิกชนไทย ได้แก่ 1) พระพุทธรูปเป็นสัญลักษณ์แทนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า 2) พระพุทธรูปกับการธำรงพระพุทธศาสนาให้มั่นคงถาวรถึง 5,000 ปี 3) การสร้างพระพุทธรูปจากวัสดุที่หลากหลายทั้งงาและเขาสัตว์ ไม้ ดิน ศิลา อิฐ ปูน รัตนะ และโลหะ 4) อานิสงส์ของการสร้างพระพุทธรูปและปฏิสังขรณ์พระพุทธรูปให้ผลมากทั้งโลกียสุขและโลกุตรสุข ทั้งในภพภูมิปัจจุบันและอนาคตภูมิ ไม่ว่าจะสร้างพระพุทธรูปจากวัสดุใด ขนาดเล็กหรือใหญ่ก็เกิดอานิสงส์เท่ากัน นับแต่การมีความสุข ศัตรูแพ้พ่าย มีอำนาจดุจพระอาทิตย์ที่มีรัศมีอันกล้า การบรรลุความสำเร็จ ดั่งปรารถนา การได้ขึ้นสวรรค์ การได้เกิดเป็นพระอินทร์และพระจักรพรรดิราช การได้พบศาสนาของพระศรีอาริย์ และการได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า วัฏฏังคุลีราชชาดกจึงมีความสำคัญต่อการสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับความเชื่อสำคัญเรื่องการสร้างพระพุทธรูปในสังคมไทยที่มีมาช้านานจนถึงปัจจุบัน เป็นวรรณกรรมอานิสงส์ที่แสดงถึงผลของการสร้างกุศลอย่างชัดเจน และมีบทบาทต่อการธำรงความศรัทธาต่อพระพุทธศาสนาให้มั่นคงเหนียวแน่น
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผู้เขียนจะต้องลงนามในแบบฟอร์มรับรองบทความ เพื่อให้คำยืนยันความรับผิดชอบว่า บทความของผู้เขียนนั้นไม่เคยตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน พร้อมรับทราบว่า กระบวนการส่งบทความเข้าพิจารณาและตีพิมพ์ในวารสารไทยคดีศึกษานั้น จะไม่มีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ ยกเว้น ในกรณีที่ผู้เขียนขอยกเลิกการตีพิมพ์บทความในวารสารไทยคดีศึกษาไม่ว่าด้วยสาเหตุใด และหลังจากบทความนั้นเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของผู้ทรงคุณวุฒิไปแล้ว ผู้เขียนจะต้องรับผิดชอบต่อค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในกระบวนการประเมินเป็นจำนวนเงิน 3,000 บาท (สามพันบาทถ้วน)
เอกสารอ้างอิง
Boondham, D. (2012). พระมหากษัตริย์ไทยกับพระพุทธศาสนา [Thai King and Buddhism]. Bangkok: Amarin Printing and Publishing.
Boonoon, Ch. (2019). ชาวพุทธกับพระพุทธปฏิมา 2: พระพุทธรูปในวัฒนธรรมไทย [Buddhists and Buddha statues 2: Buddha images in Thai culture]. Retrieved October 3, 2022, from https://prachatai.com/journal/2019/09/84459.
Fine Arts Department. (2006). ปัญญาสชาดก ฉบับหอสมุดแห่งชาติ [Pannasa Jataka National Library Edition]. Bangkok: Silpbannakarn.
Hongsuwan, P. (2011). ตำนานพระพุทธรูปล้านนา: พลังปัญญาทางความเชื่อและความสัมพันธ์กับท้องถิ่น [The Legend of Lanna Buddha Statues: Intellectual Power of Belief and Local Relations]. Bangkok: The Thailand Research Fund.
Kasetsiri, Ch, editor. (2004). อยุธยา (พิมพ์ครั้งที่ 4) [Ayutthaya] (4th ed.). Bangkok: Wachirinsan Printing.
Lakonket, A. (2017). การศึกษาวิเคราะห์อานิสงส์การบูชาในพุทธปรัชญาเถรวาท [Analytical Study of Worships Benefits in the Theravada of Buddhism Philosophy]. Dhammathas Journal, 17(1), 147 - 156.
Laosoonthon, N. (2015). ปัญญาสชาดก: ประวัติและความสำคัญที่มีต่อวรรณกรรมร้อยกรองของไทย [Pannasa Jataka: Its Genesis and Significance to Thai Poetical Works]. Bangkok: Lai Kham.
Maneesri, E. (2018). อุปมานิทัศน์ในหนังสือมหาอานิสงส์ 108 กัณฑ์ [Allegory in Power of God Deed 108 Sections Book]. (Master's thesis, Thai Language Program, Naresuan University).
Nakbubpa, K. (2520). พระอินทร์ในวรรณคดีสันสกฤต บาลี และวรรณคดีไทย [The god Indra in Sanskrit, Pali and Thai literature]. (Master’s thesis, Arts, Chulalongkorn University).
Natsuda, Ch. (2013). ด้วยรัก: ศาสนาและความเชื่อกับสังคม [With Love: Religion and Belief and Society]. Bangkok: Sangsan.
Nyanasamvara, Somdet Phra Sangharaja Sakalamahasanghaparinayaka. (1992). เรื่องของความเชื่อ [Matters of faith]. Bangkok: Songsitthiwan.
Phra Nakorn Pannavajiro & Phrakhru Piphitsutatorn. (2019). คติการสร้างและการปฏิบัติต่อพระพุทธรูปในวัฒนธรรมล้านนา [Methods of Buddha image carving and the treatment of Buddha images in Lanna culture]. Silpakorn University Journal, 39(1), 142 - 160.
Paethong, S, Sattayopas, S & Intaya, Y. (2014). คุณธรรมในปัญญาสชาดกฉบับล้านนา [The Morality in Panyasachadok, Lanna Version]. Phikanatesan, 10(2), 51 - 65.
Phengphala, Ph. (1992). ชาดกกับวรรณกรรมไทย (พิมพ์ครั้งที่ 3) [Jataka and Thai literature] (3rd ed.). Bangkok: Ramkhamhaeng University.
Prakobsook, S. (1984). วรรณคดีชาดก [Jataka literature]. Bangkok: Odeonstore.
Rakpa, S. (2000). การศึกษาวิเคราะห์คัมภีร์อานิสงส์ล้านนา [An Analytical Study of Lanna Scriptures]. (Master’s thesis, Lanna Language and Literature Program, Chiang Mai University).
Saising, S. (2006). พุทธปฏิมา: งานช่างพลังแห่งศรัทธา [Buddha Statues: Craftsman ship, Power of Faith]. Bangkok: Matichon.
Saksit, S. (2012). คติการสร้างพระพุทธรูปไม้ล้านนา [Concept on the Building of Wooden Buddha images during Lanna Period]. Damrong Journal, 11(2), 87 - 109.
Singhasonthi, S & Purisuttamo, M. (2020). พระพุทธรูป: การตีความเชิงสัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนา [Buddha Images: Hermeneutics of Buddhist symbolic]. Journal of MCU Buddhist Review, 4(1), 88 - 98.
Srinuanchai, T. (2015). บทบาทศีลกับการบรรลุนิพพานในพระพุทธศาสนาเถรวาท [The role of precepts and attaining nirvana in Theravada Buddhism]. Panidhana Journal, 11(1), 57 - 79.
Suddhinano, A, Namsena, S & Somsuew Patiibhano, S. (2020). ศึกษาอิทธิพลของปัญญาสชาดกที่มีต่อสังคมไทย [The Study of an Influence of Pannasa jataka to Thai Society]. Journal of Graduate Review Nakhon Sawan Buddhist College, 8(1), 455 - 464.
Tailangkha, E. (2003). ศาสตร์และศิลป์แห่งการเล่าเรื่อง [The Science and Art of Narrative]. Bangkok: Kasetsart University Press.
