กระบวนการเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่ 2 ของประเทศไทย: ประวัติศาสตร์ ทวนกระแส
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาประวัติศาสตร์ประเทศไทยกับสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นหัวข้อที่สนใจศึกษาวิเคราะห์กันมาตั้งแต่ทศวรรษที่ 2490 จนถึงปัจจุบัน แบ่งการอธิบายได้เป็นสองแนวทางหลัก แนวทางแรกคือ ไทยเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่ 2 เมื่อเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 ขึ้นในทวีปยุโรปเมื่อวันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2482 แนวทางที่สองคือ ไทยข้าสู่สงครามโลกครั้งที่ 2 เมื่อกองทหารญี่ปุ่นก่อสงครามมหาเอเชียบูรพาเมื่อวันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2484 และมักวิเคราะห์อธิบายเฉพาะมิติบทบาทของตัวบุคคลคือ หลวงพิบูลสงครามกับพฤติการณ์ส่งเสริมลัทธิชาตินิยมและสนับสนุนประเทศญี่ปุ่น คำอธิบายทั้งสองแนวทางนี้ได้รับการอ้างอิงทางวิชาการสืบต่อมา กระทั่งมีลักษณะเป็นคำอธิบายกระแสหลัก
บทความนี้นำเสนอการทบทวนการอธิบายกระแสหลักดังกล่าว โดยขยายกรอบเวลาย้อนไปศึกษาเหตุการณ์ต่าง ๆ ตั้งแต่ทศวรรษที่ 2470 โดยนำหลักฐานชั้นต้นที่ค้นพบใหม่จากแหล่งข้อมูลประเภทจดหมายเหตุ เอกสารส่วนบุคคล และสิ่งพิมพ์ร่วมสมัย รวมทั้งหลักฐานชั้นต้นอื่น ๆ ที่เกี่ยวโยงถึง แต่ยังไม่เคยนำมาใช้วิเคราะห์อธิบายร่วมกันเพื่อชี้ให้เห็นว่า การเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่ 2 ของประเทศไทยมีกระบวนการที่เป็นระบบ มีพัฒนาการ มีความต่อเนื่อง และเกิดขึ้นก่อนจะเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 ในทวีปยุโรป โดยแบ่งการอธิบายเป็น 3 ประเด็นดังนี้ 1. การรับรู้ภาวะสงคราม 2. การคาดการณ์ถึงสงครามที่อาจเกิดขึ้นอีก ทั้งภาครัฐและภาคประชาชน ซึ่งนำมาสู่ 3. กระบวนการเตรียมรับมือสงคราม ซึ่งมีหลักฐานนำมาวิเคราะห์ได้ 6 เรื่อง ได้แก่ (1) การเตรียมป้องกันประเทศทางกระทรวงการต่างประเทศ (2) การบริจาคเงินบำรุงราชการทหาร (3) โครงการบำรุงกำลังทางเรือ พ.ศ. 2477 (4) กิจการยุวชนทหาร (5) การป้องกันภัยทางอากาศ (6) การสื่อสารทางวิทยุกระจายเสียงเพื่อเตรียมการป้องกันประเทศ
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผู้เขียนจะต้องลงนามในแบบฟอร์มรับรองบทความ เพื่อให้คำยืนยันความรับผิดชอบว่า บทความของผู้เขียนนั้นไม่เคยตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน พร้อมรับทราบว่า กระบวนการส่งบทความเข้าพิจารณาและตีพิมพ์ในวารสารไทยคดีศึกษานั้น จะไม่มีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ ยกเว้น ในกรณีที่ผู้เขียนขอยกเลิกการตีพิมพ์บทความในวารสารไทยคดีศึกษาไม่ว่าด้วยสาเหตุใด และหลังจากบทความนั้นเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของผู้ทรงคุณวุฒิไปแล้ว ผู้เขียนจะต้องรับผิดชอบต่อค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในกระบวนการประเมินเป็นจำนวนเงิน 3,000 บาท (สามพันบาทถ้วน)
เอกสารอ้างอิง
Amweo, T. (1978). บทบาททางการเมืองและการปกครองของจอมพล ป. พิบูลสงคราม (พ.ศ. 2475 - พ.ศ. 2487) [The role of field marshal Pibul Songgram in Thai politics (A.D. 1932 - 1944)]. (Master’s thesis, Chulalongkorn University).
Boonphibal, D. (1977). บทบาทของไทยในสงครามโลกครั้งที่ 2 [The Role of Thailand during the Second World War]. (Master’s thesis, Chulalongkorn University).
British Anxiety over Russo - Japanese Tension. (1934, August 15). Malaya Tribune, 11. Retrieved January 31, 2024, from https://eresources.nlb.gov.sg/newspa per.
Charoenphan, N. (1934). วิจารณ์หนังสือทหารเรือของชาติ [The Navy of our nation Book’s Review]. Navicasart Journal, 17(3), 519.
Charoenvattananukul, P. (2023). สงครามสถานภาพ: เยอรมนี ญี่ปุ่น และไทย กับการเถลิงอำนาจในการเมืองระหว่างประเทศ [War of Status: Germany, Japan, & Thailand and the Ascension to the Power in the International Politics]. Bangkok: Sayam.
Chirasawadi, U. (1974). สภาวะทางการเมือง เศรษฐกิจและสังคมของประเทศไทยในระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง [The political, economic and social conditions of Thailand during the Second World War]. (Master’s thesis, Chulalongkorn University).
Department of Naval Education, กรมสารบรรณทหารเรือ [Department of Naval Records (1) สบ.ทร.9.11/17. (1932). เงินบํารุงราชการทหารเรือ [Supporting Navy Fund].
Department of Naval Education, กรมสารบรรณทหารเรือ [Department of Naval Records (1) สบ.ทร.9.11/222. (1934). กรรมการช่วยเหลือภัตตาคารห้อยเทียนเหลามีงานเก็บเงินบํารุงราชการทหาร [Charity of Hoi Thien Lau restaurant’s committee Supporting Military Fund].
Department of Naval Education, กรมสารบรรณทหารเรือ [Department of Naval Records (1) สบ.ทร.9.11/142. (1939). ห้ามมิให้ทางราชการรับรู้หรือเกี่ยวข้องในการที่มีบุคคลหรือคณะใด แสดงความจํานงหาเงินบํารุงราชการทหารโดยวิธีต่าง ๆ [Government’s body Guideline for Military fund campaign].
Great Britain, United States and their navies. (1934, March 7). The Straits Times, 11. Retrived January 31, 2024, from https://eresources.nlb.gov.sg/newspaper.
Japan: Mistress of the Pacific?. (1933, May 2). The Straits Times, 6. Retrived January 31, 2024, from https://eresources.nlb.gov.sg/newspaper.
Khantiworaphongse, S. (1977). ประเทศไทยกับปัญหาอินโดจีนของฝรั่งเศส ค.ศ.1937 - 1947 (2480 - 2490) [Thailand and the French Indochina question 1937 - 1957]. (Master’s thesis, Chulalongkorn University).
Kwangtan, B. (1933, January 2). โลกกำลังบ่ายหน้าไปทางไหน [Which way is the world heading?]. Prachachat, 5.
Murashima, E. (2006). The Commemorative Character of Thai Historiography: The 1942 - 1943 Thai Military Campaign in the Shan States Depicted as a Story of National Salvation and the Restoration of Thai Independence. Modern Asian Studies, 40(04), 1055 - 1058.
National Archives of Thailand, กระทรวงการต่างประเทศ [Ministry of Foreign Affairs] กต.94.1/32. (1938). การซ้อมป้องกันภัยทางอากาศในวันที่ 1 พ.ย. 2481 [Air Defense Practices on Nov.1, 1938].
National Archives of Thailand, กระทรวงการต่างประเทศ [Ministry of Foreign Affairs] (2) กต.2.1/46. (1934). การเตรียมพร้อมป้องกันประเทศชาติ [Preparation for national defense].
National Archives of Thailand, กระทรวงการต่างประเทศ [Ministry of Foreign Affairs] (2) กต.2.1.4/2. (1934). กระทรวงกลาโหมเสนอการประชุมเตรียมพร้อมเพื่อป้องกันชาติ [The meeting proposal of Ministry of Defense for country defend].
National Archives of Thailand, กระทรวงมหาดไทย [Ministry of Interior] มท.0201.1.1/567. (1937). นายเฉลียว วีระเดช เสนอความเห็นบางประการเกี่ยวกับสถานการณ์ของจังหวัดไทรบุรี [Comment of Mr. Cheleaw Weradach on the situation of Kedah].
National Archives of Thailand, กระทรวงมหาดไทย [Ministry of Interior] มท.0201.1.1/987. (1938). นายเจริญ วิชัยวัตน แจ้งความเคลื่อนไหวบริษัท ไซมิสตินไมน์ [Observations of Mr. Charoen Vichaiwat to the Siamese Tin Mine Company].
National Archives of Thailand, กระทรวงศึกษาธิการ [Ministry of Education] ศธ.0701.28/2. (1934). สมทบทุนช่วยป้องกันภัยทางอากาศในยามสงคราม [The Donation contribute to Air Defense Fund].
National Archives of Thailand, จดหมายเหตุรวบรวมจากแหล่งต่าง ๆ [Archives collected from various sources] กจช (อ) 17/1. (1927). คำบรรยายเรื่องความเป็นไปในอนาคตของประเทศญี่ปุ่น โดย นายโยวันนี กาเอตาโน ศาสตราจารย์ประจำกรมเสนาธิการทหารบก ณ โรงเรียนเสนาธิการทหารบก เมื่อวันที่ 13 สิงหาคม พ.ศ. 2470 [Descriptive on Japan’s future situation by Mr. Giovani Kaetano, Professor of Command and General Staff College on August 13, 1927].
National Archives of Thailand, สำนักนายกรัฐมนตรี [Office of the Prime Minister] สร.0201.35/1. (1938). เรื่องขวัญของ ประชาชนภาคอีสานเกี่ยวกับการที่ไทยจะทําสงครามกับอินโดจีน [Worried of Eastern Thailand peoples on the battle with the French Indo - China].
National Archives of Thailand, สำนักนายกรัฐมนตรี [Office of the Prime Minister] (2) สร.0201.86/32. (1934). รายงานอัครราชทูตสยามกรุงวอชิงตัน (ตอน 1) [Report of the Ambassador of Siam in Washington (part I)].
National Archives of Thailand, เอกสารส่วนบุคคล [Individual Documents] สบ.2.47/56. (1926). บันทึกจัดการกองทัพเรือสยามของพระยาราชวังสัน เสนาธิการทหารเรือ [The Royal Siamese Navy Management Proposal of Phraya Ratchawang San, the Chief of Naval Staff].
Navy news. (1933). Navicasart Journal, 17(3), 698.
Ngamkhachonkunkit, S. (1992). ตํานานใหม่ของขบวนการเสรีไทย: เรื่องราวของการต่อสู้เพื่อเอกราชและประชาธิปไตยอย่างแท้จริง [The New legend of The Seri Thai Movement: the struggle for truly independence and democratic]. Bangkok: Institute of Asian Studies, Chulalongkorn University.
Numnonda, T. (2001). เมืองไทยสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 [Thailand during the Second World War]. Bangkok: Saithran.
Public administration and military policy. (1937). Navicasart Journal, 20(4), ก - ถ.
Requesting more modern airplanes for our air force. (1934, September 4). Prachachat, 8.
Sukkasem, T. (1979). ความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับญี่ปุ่นสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 (พ.ศ. 2482 - 2488) [Thailand and Japan relation during the Second World War (1939 - 1945)]. (Master’s thesis, Srinakharinwirot University).
Suwannathat - Pian, K. (1989). นโยบายต่างประเทศของรัฐบาลพิบูลสงคราม พ.ศ. 2481 - 2487 [Foreign Policy of Pibul Songgram Government B.E. 2481 - 2487]. Bangkok: Thai Khadi Research Institute, Thammasat University.
The cremation Book of Mr. Thongcheur Kangsadan. (1935). Bangkok: The military printing Office.
The future war has already occurred. How can Siam survive?. (1934, October 21). Siam Rasadar, 7.
The navy of our nation. (1933). Navicasart Journal, 17(1), 7 - 47.
The Secretariat of the Cabinet, รายงานประชุมคณะรัฐมนตรี [Minutes of Cabinet Meeting] March 27. (1933). 5. นายมันดีขอให้รัฐบาลแถลงเรื่องสยามจะขุดคลองที่คอคอดกระ [5. Mr. Mundie asked the government to make a statement regarding Siam's plans to build a canal at the Kra Isthmus].
The Secretariat of the Cabinet, รายงานประชุมคณะรัฐมนตรี [Minutes of Cabinet Meeting] March 6. (1934). 2. การสงครามตะวันออก [2. Situation of War in the Far East].
The Secretariat of the Cabinet, รายงานประชุมคณะรัฐมนตรี [Minutes of Cabinet Meeting] March 30. (1934). 7. การซื้อเรือรบและอาวุธใหม่ [7. Purchasing new battleship and weapon].
The Secretariat of the Cabinet, รายงานประชุมคณะรัฐมนตรี [Minutes of Cabinet Meeting] May 8. (1934). 12. การเตรียมป้องกันประเทศชาติ [12. Preparation for National Defense].
The Secretariat of the Cabinet, รายงานประชุมคณะรัฐมนตรี [Minutes of Cabinet Meeting] September 25. (1935). 2. กระทรวงกลาโหมจะขอให้ตราพระราช บัญญัติให้ยุวชนฝึกวิชาทหาร [2. The Ministry of Defense will request that a law be enacted to allow Youth to train in military subjects].
The Secretariat of the Cabinet, รายงานประชุมคณะรัฐมนตรี [Minutes of Cabinet Meeting] November 29. (1935). 15. รายงานอัครราชทูตสยาม ณ กรุงโตกิโอ เกี่ยวกับนโยบายของประเทศญี่ปุ่นในประเทศจีนภาคเหนือ [15. Report of the Ambassador of Siam in Tokyo on Japan's policy in Northern China].
The Secretariat of the Cabinet, รายงานประชุมคณะรัฐมนตรี [Minutes of Cabinet Meeting] May 12. (1937). 27. หนังสือพิมพ์ลงข่าวเป็นปฏิปักษ์ต่อต่างประเทศ [27. Newspapers published hostile news about foreign countries].
Why Japan left League of Nations. (1933, March 30). The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser, 3. Retrived January 31, 2024, from https://eresources.nlb.gov.sg/newspaper.
