รูปแบบ ลวดลาย นาคและมกรคายนาค ประดับราวบันไดในศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ 21 - 22
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ราวบันไดนาคในศิลปะล้านนาที่ปรากฏหลักฐานชัดเจนราวพุทธศตวรรษที่ 21 - 22 ในช่วงสมัยยุคทองของศิลปะล้านนา ซึ่งแต่เดิมยังไม่ปรากฏการนำคตินาคมาสร้างเป็นราวบันไดมาก่อนในล้านนา จึงอาจสันนิษฐานได้ว่าคติดังกล่าวเป็นรูปแบบศิลปกรรมที่รับเข้ามาจากรัฐภายนอก เช่น สุโขทัย และอยุธยา เมื่อรูปแบบดังกล่าวเข้ามายังดินแดนล้านนาปรากฏการปรับเปลี่ยนรูปแบบและสร้างสรรค์ขึ้นใหม่โดยช่างล้านนา จนกลายเป็นรูปแบบเฉพาะในช่วงยุคทองของศิลปะล้านนาและสืบต่อมาจนถึงปัจจุบันที่มีรูปแบบหลากหลายมากขึ้น
บันไดนาคล้านนากลุ่มมกรคายนาคสวมกระบัง ถือเป็นรูปแบบราวบันไดนาคในศิลปะล้านนาในช่วงพุทธศตวรรษที่ 21 - 22 ที่ปรากฏหลักฐานถึงปัจจุบัน โดยมีลักษณะสำคัญ คือ มักประดับที่ราวบันไดขึ้นสู่ศาสนสถานสำคัญอย่างเจดีย์บรรจุ พระธาตุ นิยมทำเป็นนาค 5 เศียร สวมกระบังขนาดใหญ่ที่ประดับด้วยแถบลวดลายในแนวนอน 1 - 6 แถบ ซึ่งเป็นลวดลายที่นิยมอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 21 - 22 เช่น ลวดลายเครือล้านนา กระหนกล้านนา และลายหยกโค้ง เป็นต้น ผลจากการวิเคราะห์พบว่าสอดคล้องกับหลักฐานศิลปกรรมราวบันไดนาค 3 แห่งในบริเวณเมืองเชียงใหม่ ได้แก่ วัดเจดีย์หลวง วัดบุปพาราม (สวนดอก) และวัดอุโมงค์ (สวนพุทธรรม)
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผู้เขียนจะต้องลงนามในแบบฟอร์มรับรองบทความ เพื่อให้คำยืนยันความรับผิดชอบว่า บทความของผู้เขียนนั้นไม่เคยตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน พร้อมรับทราบว่า กระบวนการส่งบทความเข้าพิจารณาและตีพิมพ์ในวารสารไทยคดีศึกษานั้น จะไม่มีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ ยกเว้น ในกรณีที่ผู้เขียนขอยกเลิกการตีพิมพ์บทความในวารสารไทยคดีศึกษาไม่ว่าด้วยสาเหตุใด และหลังจากบทความนั้นเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของผู้ทรงคุณวุฒิไปแล้ว ผู้เขียนจะต้องรับผิดชอบต่อค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นในกระบวนการประเมินเป็นจำนวนเงิน 3,000 บาท (สามพันบาทถ้วน)
เอกสารอ้างอิง
Damrikul, S. (2018). ประวัติศาสตร์และศิลปะล้านนา [History and Art of Hariphunchai]. Nonthaburi: Muang Boran.
Detwongya, C. (2002). ลวดลายปูนปั้นประดับโบราณสถานในเมืองเชียงใหม่ [Stucco motifs adorning ancient sites in Chiang Mai]. Chiang Mai: Social Research Institute of Chiang Mai University.
Detwongya, C. (2005). ประวัติศาสตร์และศิลปกรรมเวียงกุมกาม [History and art of Wiang Kum Kam]. Chiang Mai: Community Organizations Development Institute.
Detwongya, C. (2021). เจดีย์ล้านนา [Chedi of Lanna]. Chiang Mai: Darawan Printing.
Laksukhu, S. (2018). ศิลปะภาคเหนือ: หริภุญชัย - ล้านนา [Norther Art: Hariphunchai - Lanna] (4th ed). Nonthaburi: Muang Boran.
Leksukhum, S. (1978). การศึกษาวิวัฒนาการลวดลายปูนปั้นประดับโบราณสถานสมัยอยุธยาตอนต้น (พ.ศ. 1893 - 1967) [Studies in the Evolution of the Stucco Architectural Motifs of Early Ayudhya (1350 - 1424 A.D.)]. (Master’s thesis, Silapakorn University).
Saisingha S. (2013). ศิลปะล้านนา [Lanna Art]. Bangkok: Matichon.
Saisingha S. (2017). เจดีย์ในประเทศไทย: รูปแบบ พัฒนาการ และพลังศรัทธา [Stupas in Thailand: Architectural, Development, and Belief]. Nonthaburi: Muang Boran.
Saisingha S. (2020). คู่มือนำชม ศิลปกรรมโบราณในล้านนา [A guide book of arts history in Lanna]. Nonthaburi: Muang Boran.
Saisingha S. (2021). บทบันทึกประวัติศาสตร์ศิลปะ หนังสือรวมบทความของ ศาสตราจารย์ ดร.ศักดิ์ชัย สายสิงห์. [Book collection academic articles of Professor Dr. Sakchai Saisingha]. Bangkok: Ruenkeawkarnpim.
Saisingha S. (2022). ประวัติศาสตร์ศิลปะในประเทศไทย [History of Art in Thailand]. Nonthaburi: Muang Boran.
