การพัฒนาตัวแบบการบริการสารสนเทศเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต ของห้องสมุดประชาชนอำเภอ: กรณีศึกษาห้องสมุดประชาชนดีเด่น
DOI:
https://doi.org/10.64798/tlabulletin.v69i1.283959คำสำคัญ:
ห้องสมุดประชาชน, การบริการสารสนเทศ, การเรียนรู้ตลอดชีวิตบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการบริการสารสนเทศเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตของห้องสมุดประชาชนอำเภอ 2) ศึกษาพฤติกรรมสารสนเทศของผู้ใช้ห้องสมุดประชาชนอำเภอ และ 3) พัฒนาตัวแบบการบริการสารสนเทศเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตของห้องสมุดประชาชนอำเภอ ใช้วิธีการวิจัยแบบผสานวิธี ผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วย บุคลากรห้องสมุดประชาชนอำเภอ 3 คน และผู้ใช้ห้องสมุด จำนวน 300 คน จากห้องสมุดประชาชนดีเด่นปี พ.ศ. 2565 จำนวน 3 แห่ง ได้แก่ ห้องสมุดประชาชนจังหวัดอุบลราชธานี ห้องสมุดประชาชนอำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย และห้องสมุดประชาชนอำเภอหัวหิน จังหวัดเพชรบุรี เครื่องมือการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างและแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหาแบบอุปนัย
ผลการวิจัย พบว่า 1) การบริการสารสนเทศเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตของห้องสมุดประชาชนอำเภอทั้ง 3 แห่ง ดำเนินการบริการสารสนเทศพื้นฐาน ผ่านช่องทางการบริการทั้งแบบดั้งเดิมและออนไลน์ ทรัพยากรสารสนเทศส่วนใหญ่ คือ สื่อสิ่งพิมพ์ 2) พฤติกรรมสารสนเทศของผู้ใช้ห้องสมุดประชาชนอำเภอ ส่วนใหญ่เป็นกลุ่มวัยรุ่น -นักศึกษา มีความถี่การใช้บริการ 2 ครั้งต่อสัปดาห์ โดยใช้บริการยืม-คืนมากที่สุด ส่วนพฤติกรรมสารสนเทศ พบว่าเนื้อหาสารสนเทศที่ต้องการมากที่สุด ได้แก่ ด้านการเมือง ด้านเศรษฐกิจ และด้านสุขภาพ โดยรูปแบบสารสนเทศที่ชอบมากที่สุดคือ สื่อสิ่งพิมพ์ ส่วนการค้นหาสารสนเทศ ส่วนใหญ่ต้องได้รับคำแนะนำจากคนอื่น และส่วนใหญ่ใช้สารสนเทศเพื่อการศึกษาและการเรียนรู้ และ 3) ตัวแบบการบริการสารสนเทศเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตของห้องสมุดประชาชนอำเภอมี 3 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) องค์ประกอบด้านการบริการและเครือข่าย ครอบคลุมการบริการสารสนเทศ ช่องทางการบริการ และเครือข่ายบริการ (2) องค์ประกอบด้านโครงสร้างและทรัพยากร ครอบคลุมบุคลากร สิ่งอำนวยความสะดวก และเทคโนโลยีและการสื่อสาร และ (3) องค์ประกอบด้านนโยบายและการจัดการ ครอบคลุมนโยบายการบริการสารสนเทศ การประเมินคุณภาพการบริการ และผู้ใช้
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Abumandour, E.-S.T. (2021). Public libraries' role in supporting e-learning and spreading lifelong education: a case study. Journal of Research in Innovative Teaching & Learning, 14(2), 178-217.
Ahmad, S., et al. (2023). Information seeking behaviors of individuals impacted by COVID-19 international travel restrictions: An analysis of two international cross-sectional studies. Frontiers in Communication, 8, 1101548. https://doi.org/10.3389/fcomm.2023.1101548
Aittola, M., Ryhänen, T., & Ojala, T. (2003). SmartLibrary-location-aware mobile library service.
Proceedings of the 5th International Conference on Human Computer Interaction with Mobile Devices and Services, 411-416.
American Library Association. (2021). Library and information studies and human resource utilization: A statement of policy. American Library Association.
Association of Research Libraries. (2020). LibQUAL+® survey: Measuring library service quality. Association of Research Libraries.
Breeding, M. (2016). Library analytics and metrics: Using data to drive decisions and services. American Libraries, 47(5), 28-31.
Cao, G., & Ni, W. (2016). Research on smart library model based on internet of things technology. In Proceedings of the 2016 International Conference on Intelligent Transportation, Big Data & Smart City (pp. 629-632). IEEE.
Castells, M. (2010). The rise of the network society: The information age: Economy, society, and culture (2nd ed.). Wiley-Blackwell.
Dervin, B. (1999). On studying information seeking methodologically: The implications of connecting metatheory to method. Information Processing & Management, 35(6), 727-750.
Delors, J., Al Mufti, I., Amagi, I., Carneiro, R., Chung, F., Geremek, B., & Nanzhao, Z. (1996). Learning: The treasure within. UNESCO Publishing.
Ellis, D. (1989). A behavioral approach to information retrieval design. Journal of Documentation, 45(3), 71-212.
Fabius, V., Kohli, S., Timelin, B., & Veranen, S. M. (2020). Meet the next-normal consumer. https://www.mckinsey.com/capabilities/growth-marketing-and-sales/our-insights/meet-the-next-normal-consumer
Garcia-Febo, L. M. (2021). The transformation of library services during the pandemic: Lessons learned and future directions. International Federation of Library Associations and Institutions d Journal, 47(3), 345-362.
International Federation of Library Associations and Institutions. (2010). IFLA public library service guidelines (3rd ed.). https://repository.ifla.org/handle/20.500.14598/988
International Federation of Library Associations and Institutions. (2018). Global vision discussion document: Library services in the post-pandemic world. https://repository.ifla.org/handle/20.500.14598/24
Koufogiannakis, D. (2012). Academic librarians' conception and use of evidence sources in practice. Evidence Based Library and Information Practice, 7(4), 5-24.
Kroski, E. (2008). On the move with the mobile web: Libraries and mobile technologies. Library Technology Reports, 44(5), 1-48.
Lankes, R. D. (2011). The atlas of new librarianship. MIT Press.
Learning Planet Institute. (2024). The importance of lifelong learning. https://www.learningplanetinstitute.org/2024/01/17/the-importance-of-lifelong-learning/
Library & Information Science Education Network. (2023). Multimodal learning resources in modern libraries: A global perspective. LISE Network Publications.
Mates, B. T. (2000). Adaptive technology for the Internet: Making electronic resources accessible to all.
McCook, K. de la P. (2000). A place at the table: participating in community building. American Library Association.
Nuengjumnong, S. (2021). Public satisfaction with the service of the public library in BanBung District. Non-Formal Education of BanBung District. [In Thai]
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2020). Building back better: A sustainable, resilient recovery after COVID-19. https://www.oecd.org/en/publications/building-back-better-a-sustainable-resilient-recovery-after-covid-19_52b869f5-en.html
Öztemiz, S. & Tekindal, M. A. (2020). Estimation of GDP from public library usage: Turkey sample. Library Management, 41(4/5), 153-171. https://doi.org/10.1108/LM-10-2019-0078
Parvathamma, N., & Reddy, S. (2009). Use of information resources and services in public libraries: A case of Bidar District, Karnataka State, India. http://nopr.niscair.res.in/handle/123456789/7263
Pew Research Center. (2013). Library services in the digital age. Pew Research Center.
Singh, S. P. (2009). Library partnerships: trends and models. Library Management, 30(6/7), 384-396.
Siripanmuang, T. (2017). A model of proactive information service management for promoting lifelong learning of public libraries in Sakon Nakhon Province. TLA Research Journal, 10(2), 55-67. [In Thai]
Stenstrom, C., Cole, N., & Hanson, R. (2019). A review exploring the facets of the value of public libraries. Library Management, 40(6/7), 354-367. https://doi.org/10.1108/LM-08-2018-0068
Stone, M., Hobbs, M., & Khaleeli, M. (2002). Multichannel customer management: The benefits and challenges. Journal of Database Marketing, 10(1), 39-52.
Terentiev, S. (2023). Main trends in electronic resources of public libraries. Bìblìotekoznavstvo, Dokumentoznavstvo, Ìnformologìâ, 1. https://doi.org/10.32461/2409-9805.1.2023.276761
Vrdoljak, I. (2025). The importance of lifelong education in modern economy. ENTRENOVA – ENTerprise REsearch InNOVAtion, 10(1), 601–617.
Wilson, T. D. (2000). Human information behavior. Informing Science, 3(2), 49-56.
Xu, L. D. (2017). Information architecture for supply chain quality management. International Journal Of Production Research, 55(5), 1459-1475.
Yamane, T. (1976). Statistic: An introduction analysis (2nd ed). Harper & Row.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารห้องสมุด สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
