คติล้านนา: สุนทรียภาพอันเกิดจากภาพพจน์

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคติล้านนาด้านสุนทรียภาพอันเกิดจากภาพพจน์โดย  ผู้ศึกษาใช้วิธีการศึกษาจากเอกสารที่มีผู้บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรไว้แล้วเฉพาะที่รวบรวมได้ในจังหวัดเชียงรายจำนวน 16 เล่ม จำนวน 2,022 สำนวน จากนั้รคัดเอาเฉพาะคติล้านนาที่มีภาพพจน์ปรากฎอยู่จำนวน 88 สำนวนมาวิเคราะห์ตามแนวสุนทรียภาพ สรุปและอภิปรายผลแบบพรรณาวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่า คติล้านนามีสุนทรียภาพอันเกิดจากภาพพจน์ถึง 8 ลักษณะด้วยกัน คือ อุปมา อุปลักษณ์ สัมพจนัย บุคลาธิษฐาน อติพจน์ ปฎิทรรศน์ ปรพากย์ และสัทพจน์ จากการศึกษาแสดงให้เห็นอย่างเด่นชัดว่า คติล้านนามีสุนทรียภาพในแง่ชั้นเชิงทางภาษาที่ปราชญ์ล้านนนาเลือกใช้ได้อย่างเหมาะสม ลงตัว สามารถสื่อความหมายขิงคติล้านนาได้อย่างชัดเจนและเป็นรูปธรรม ทั้งยังช่วยสื่อความคิด และอารมณ์ได้อย่างกลมกลืน มีภาษาที่ประณีต งดงาม สมควรที่หน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนจะเห็นคุณค่าและความสำคัญของคติล้านนาซึ่งเป็นมรดกทางภูมิปัญญาอันล้ำค่าที่น่าภาคภูมิใจของคนล้านนา และร่วมกันอนุรักษ์คติล้านนาไว้ให้คงอยู่เป็นมรดกของชาติสืบไป