ปัญหาเชิงโครงสร้างของแรงงานไทยและเส้นทางชีวิตของแรงงาน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาดครงสร้างของปัญหาของแรงงานไทยในตลาดแรงงานทั้งที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการ 2) ศึกษาเส้นทางชีวิตของแรงงานและการจ้างงานในพื้นที่ชนบท-เมือง วิธีการวิจัยประกอบด้วย การศึกษาข้อมูลจากเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึกและการจัดกลุ่มศึกษากับกลุ่มแรงงานและผู้ที่เกี่ยวข้องในเขตจังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน  ผลการวิจัยพบว่า การพัฒนาเศรษฐกิจภายใต้แนวคิดเสรีนิยมใหม่ ที่มุ่งเน้นการเปิดเสรีทางการค้า การลดขนาดขององค์กรการผลิตและการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงหลายประการของแรงงาน รวมทั้งการจ้างงานที่ขาดหลักประกันความมั่นคงหลายรูปแบบ ได้แก่ การจ้างงานระยะสั้น การจ้างแบบเหมาช่วง เป็นต้น แนวโน้มการจ้างงานดังกล่่าวสะท้อนถึงปัญหาที่เกิดขึ้นในช่วงการเปลี่ยนผ่านการสะสมทุนของการผลิตแบบสายพาน ซึ่งมีเป็นปัญหาของการใช้แรงงานในโครงสร้างการผลิตที่เข้มงวดซึ่งเริ่มก่อตัวมาในช่วงต้นทศวรรษที่ 1970 ปัญหาเชิงโครงสร้างของแรงงานเป็นความสัมพันธ์เชื่อมโยงกันหลายปัญหา ประกอบด้วย ปัญหาการขาดแคลนแรงงานและการว่างงาน ซึ่งเิกดจากสาเหตุหลายประการ ได้แก่ การไร้ทิศทางของการวางแผนกำลังคน เกิดการว่างงานแอบแฝง ปัญหาค่าจ้างที่ค่อนข้างต่ำ มีแนวโน้มการจ้างงานแบบเหมาช่วงและจ้างแรงงานต่างด้าวมากขึ้น  โครงสร้างของการเปลี่ยนแปลงประชากรที่เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุมากขึ้น ความไม่สอดคล้องกันในทิศทางการปรับตัวของระบบการศึกษาไทยกับความต้องการของตลาดแรงงาน ช่องว่างของการพัฒนาทางเศรษฐกิจในพื้นที่เมืองและชนบทได้สะท้อนให้เห็นถึงเส้นทางของชีวิตแรงงานจากภาคเกษตรสู่ภาคอุตสาหกรรม และหลังอุตสาหกรรมสู่เส้นทางอาชีพอื่น ๆ ในเศรษฐกิจภาคชนบทที่มีการปรับตัวเกิดทางเลือกของการประกอบอาชีพที่หลากหลายนอกภาคเกษตรกรรม