การเล่นคำ: สุนทรียภาพในบทเพลงของศรีสวัสดิ์ พิจิตรวรการ

บทคัดย่อ

บทเพลงของ ศรีสวัสดิ์  พิจิตรวรการ มีความโดดเด่นและน่าสนใจในแง่ของการเล่นคำที่ไพเราะเพื่อให้เกิดสุนทรียภาพ คือ ความงดงามทั้งในด้านเสียงและความหมาย จากการวิเคราะห์บทเพลงที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับความรัก จำนวน 50 เพลง พบว่า มีการเลือกใช้การเล่นคำในลักษณะต่าง ๆ ที่น่าสนใจ ได้แก่ การเล่นคำซ้ำและวลีซ้ำ แบ่งเป็น 2 ลักษณะ คือ การเล่นคำซ้ำและวลีซ้ำในลักษณะยมก และการเล่นคำซ้ำและวลีซ้ำในวรรคเดียวกันและต่างวรรค การเล่นคำซ้อน แบ่งเป็น 2 ลักษณะ คือ การเล่นคำซ้อนในตำแหน่งที่ชิดกัน และการเล่นคำซ้อนในตำแหน่งที่แยกกัน ทั้งยังใช้การเล่นคำและวลีซ้ำร่วมกับคำซ้อน แบ่งเป็น 3 ลักษณะ คือ การเล่นคำซ้ำ-คำซ้อน การเล่นคำซ้อน-คำซ้ำ และการเล่นวลีซ้ำ-คำซ้อน การเล่นคำในลักษณะนี้แสดงให้เห็นสุนทรียภาพทั้งในแง่ของเสียงคำที่ไพเราะ การสื่อความหมาย และอารมณ์ของบทเพลงที่ชัดเจน หนักแน่น และลึกซึ้ง อันเป็นเครื่องยืนยีนความสมารถทางภาษาและชั้นเชิงการประพันธ์ของ "ครูเพลง" ท่านนี้ได้อย่างดียิ่ง จึงสมควรได้รับการยกย่องให้เป็น "สุดยอดกวีเพลง" คนหนึ่งในวงการเพลงไทยสากล