แนวทางการปรับปรุงฟื้นฟูย่านชุมชนเก่าบนเกาะขนาดเล็ก : กรณีศึกษาชุมชนเกาะแรต อำเภอดอนสัก จังหวัดสุราษฎร์ธานี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจสภาพปัญหาและศักยภาพย่านชุมชนเก่า ผ่านการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมระหว่างประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ เพื่อจัดทำผังแม่บทชุมชนและกำหนดแนวทางการปรับปรุงฟื้นฟูย่านชุมชนเก่าของชุมชนเกาะแรต อำเภอดอนสัก จังหวัดสุราษฎร์ธานี ด้วยการประยุกต์ใช้ “การวางแผนเชิงปฏิบัติการโดยชุมชน” และ “การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม” เป็นกรอบการดำเนินงาน โดยเริ่มจากวิธีการระดมสมองคณะทำงาน เพื่อศึกษาและสำรวจชุมชนผ่านการใช้แผนที่เดินดินและนำมาวิเคราะห์ข้อมูลอย่างง่าย เพื่อสร้างความเข้าใจในภาพรวมของชุมชน แล้วนำข้อมูลที่ได้มาร่วมกันออกแบบและจัดทำแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และแบบสอบถามในแบบตารางสำรวจที่มีชุดคำถามแบบปลายปิด เพื่อเก็บข้อมูลกลุ่มตัวอย่างจากตัวแทนครัวเรือนละ 1 คน จำนวน 67 คน ด้วยวิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์เนื้อหาและสถิติเชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่าสภาพปัญหาและศักยภาพของชุมชนแบ่งออกเป็น 3 ด้านสำคัญ ได้แก่ ด้านกายภาพ-สิ่งแวดล้อม ด้านสังคม-วัฒนธรรม และด้านนโยบาย-เศรษฐกิจ ซึ่งคณะทำงานได้ร่วมกันวิเคราะห์ ออกแบบ และจัดทำเป็น “บัญญัติชุมชน” และ “ผังแม่บทชุมชน” พร้อมทั้งกำหนดเป็นแนวทางการปรับปรุงฟื้นฟูย่านชุมชนเก่าของชุมชนเกาะแรต ได้แก่ “แผนปฏิบัติการ” จำนวน 13 โครงการ และแนวทางการปรับปรุงฟื้นฟู จำนวน 37 กิจกรรม เพื่อผลักดันเป็นนโยบายในระดับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสู่การปฏิบัติจริง
Article Details
ลิขสิทธิ์ของบทความ
ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ห้ามมิให้นำเนื้อหา ทัศนะ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของผลงานไปทำซ้ำ ดัดแปลง หรือเผยแพร่ ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วนโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากมหาวิทยาลัยหอการค้าไทยก่อน
เอกสารอ้างอิง
กรวรรณ รุ่งสว่าง. (2560). การวิเคราะห์สถานภาพการเป็นเมืองสร้างสรรค์กรณีศึกษาชุมชนเมืองขอนแก่น ราชบุรีและบางแสน (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์). มหาวิทยาลัยศิลปากร, กรุงเทพฯ.
กฤษดา แพทย์หลวง. (2556). นวัตกรรมในอุตสาหกรรมสร้างสรรค์: กรณีศึกษาองค์กรธุรกิจชุมชนในอุตสาหกรรมมรดกทางวัฒนธรรม. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย, 33(ฉบับพิเศษ), 142-158.
ณพงศ์ นพเกตุ. (2554). การพัฒนากระบวนการ “วางผังแม่บทชุมชนเชิงรุกโดยชุมชน”: กรณีผังแม่บทภูมิทัศน์เทศบาลตำบลปริก (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.
เดชา บุญค้ำ. (2539). การวางผังบริเวณ (Site Planning). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นรา พงษ์พานิช, สุธี ศรีฟ้า, และฉัตรชัย พงศ์พิชิตชัย. (2559). แนวทางการปรับปรุงฟื้นฟูย่านชุมชนเก่าบนเกาะขนาดเล็ก กรณีศึกษาชุมชนเกาะแรต อำเภอดอนสัก จังหวัดสุราษฎร์ธานี (รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์). กรุงเทพฯ: สมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์, กรรมาธิการสถาปนิกชุมชน.
บุญชม ศรีสะอาด. (2556). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
มูลนิธิเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนภาคเหนือ. (2554). เอกสารประกอบการเรียนรู้ ข้อบัญญัติท้องถิ่นกับการปฏิรูประบบการจัดการทรัพยากร กรณีการพัฒนาข้อบัญญัติท้องถิ่นตำบลทาเหนือ. เชียงใหม่: ผู้แต่ง.
ยงธนิศร์ พิมลเสถียร. (2557). การปรับปรุงฟื้นฟูเมืองและการอนุรักษ์เมือง (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เยาวลักษณ์ จันทมาศ. (2556). การจัดทำผังชุมชนเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ และการจัดการภัยพิบัติ. สืบค้นเมื่อ 10 กรกฎาคม 2558, จาก http://www.sdfthai.org/aticle/a-011.html
ระหัตร โรจนประดิษฐ์. (2554). การออกแบบชุมชนเมืองในสหราชอาณาจักร. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เรือนแก้ว ภัทรานุประวัติ. (2557). การสืบทอดความเป็นจีนสู่ลูกหลานในสังคมไทย. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย, 34(2), 174-193.
วรรณดี สุทธินรากร. (2557). การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมและกระบวนการทางสำนึก. กรุงเทพฯ: สยาม.
วัชราภรณ์ เครือพันธ์. (2554). แนวทางการฟื้นฟูบริเวณชุมชนเก่า บ้านสิงห์ท่า จังหวัดยโสธร. วารสารวิจัยและสาระสถาปัตยกรรม/การผังเมือง, 8(2), 69-80.
อมรวิชช์ นาครทรรพ, และดวงแก้ว จันทร์สระแก้ว. (2541). การวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม: ข้อคิดแนวทาง และประสบการณ์ของผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อลิศรา ชูชาติ. ใน บทความประกอบการประชุมปฏิบัติการ เรื่อง การวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
อรทัย ก๊กผล. (2559). Urbanization เมื่อ “เมือง” กลายเป็นโจทย์ของการบริหารจัดการท้องถิ่นสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.
เอื้อมพร หลินเจริญ. (2555). เทคนิคการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ. วารสารการวัดผลการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 17(1), 17-29.
สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ. (2552). มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2558). โครงการนำมาตรฐานคุณภาพสิ่งแวดล้อมศิลปกรรม ประเภทย่านชุมชนเก่าไปสู่การปฏิบัติ: แผนจัดการการอนุรักษ์และปรับปรุงสภาพแวดล้อมย่านชุมชนเก่าท่าอุเทน จังหวัดนครพนม. กรุงเทพฯ: พรอพเพอร์ตี้ พรินท์.
Alameda County Public Health Department. (2004). A Handbook for Participatory Community Assessments: Experiences from Alameda County. Oaklan, CA: Author.
Likert, R. (1967). The Method of Constructing and Attitude Scale. In M. Fishbeic (Ed.), Attitude theory and measurement (pp. 90-95). New York, NY: Wiley.
Marshall, C., & Rossman, G. (2006). Doing Participatory Action Research (4th Ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Taylor, N. (2007). Urban Planning Theory since 1945. London: Sage.
United Nations Development Programme. (2015). Ache-Nias Settlement Support Program: ANSSP guidelines. CAP (Community Action Plan) and Village Mapping. UNDP. Retrieved July 10, 2015, from http://www.unhabitat-indonesia.org/files/book-1407.pdf
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2008). Sustainable Development – A Pacific Islands perspective. A Report on Follow Up to the Mauritius 2005. Review of the Barbados Programme of Action. Apia, Samoa: UNESCO, Cluster Office for the Pacific States.
United Nations Environment Programme. (2014). Emerging Issues for Small Island Developing States. Results of the UNEP Foresight Process. Nairobi, Kenya: Author.
United Nations Human Settlements Programme. (2007). People's Process in Post-Disaster and Post-Conflict Recovery and Reconstruction: Community Action Planning. Fukuoka, Japan: UN-HABITAT, Regional Office for Asia and the Pacific.
