แนวทางการพัฒนาเครื่องมือประเมิน ขีดความสามารถในการรองรับด้านสังคมและชุมชน เพื่อการจัดการแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาเครื่องมือประเมินขีดความสามารถในการรองรับด้านสังคมและชุมชนเพื่อการจัดการแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ ด้วยการวิจัยแบบผสมผสาน โดยสร้างเครื่องมือให้กลุ่มผู้เชี่ยวชาญ ผู้ทำหน้าที่จัดการพื้นที่แหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติ ผู้ประกอบการ คนในชุมชน และนักท่องเที่ยว ในพื้นที่แหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติ ซึ่งประกอบด้วยการประเมินตัวชี้วัดทางสถิติ และการทดสอบ เครื่องมือจากพื้นที่กรณีศึกษา โดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าคะแนนในการวิเคราะห์ข้อมูลผลการศึกษา พบว่า การประเมินขีดความสามารถในการรองรับด้านสังคมและชุมชน เป็นการประเมินผลกระทบความเสี่ยง ความปลอดภัย และระดับการยอมรับได้ ขององค์ประกอบ/คุณลักษณะตัวชี้วัด จำแนกตามผู้ประเมินและพื้นที่ท่องเที่ยว 2 ส่วน ประกอบด้วย 1) ผู้ที่รับผิดชอบดูแลและจัดการพื้นที่ท่องเที่ยว (อุทยานแห่งชาติ พื้นที่อนุรักษ์) ได้แก่ ความแออัดตามการรับรู้ และความหนาแน่นของผู้มาเยือน 2) ชุมชนที่ดูแลจัดการแหล่งท่องเที่ยวหรือมีส่วนร่วมในการจัดการการท่องเที่ยว ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงของประชากร ค่านิยมทางสังคมวัฒนธรรม/ภูมิปัญญา ความขัดแย้งทางสังคม คุณภาพชีวิต สุขภาวะ ความปลอดภัย และความพึงพอใจของชุมชนคำสำคัญ: เครื่องมือประเมิน ขีดความสามารถในการรองรับได้ สังคมและชุมชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ของบทความ
ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ห้ามมิให้นำเนื้อหา ทัศนะ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของผลงานไปทำซ้ำ ดัดแปลง หรือเผยแพร่ ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วนโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากมหาวิทยาลัยหอการค้าไทยก่อน
เอกสารอ้างอิง
จิตศักดิ์ พุฒจร, ทิพย์สุดา พุฒจร, รชกร วชิรสิโรดม, ศุภรัตน์ แสงฉัตรแก้ว, พิชญ์ จิตต์ภักดี, อาภาลัย สุขสำราญ, …กุลวดี กุลพักตรพงษ์. (2565). การศึกษาและจัดทำคู่มือประเมินขีดความสามารถในการรองรับของแหล่งท่องเที่ยวประเภทภูเขา ถ้ำ และพื้นที่เกี่ยวข้อง. เพชรบุรี: มหาวิทยาลัยศิลปากร,คณะวิทยาการจัดการ.
จิตศักดิ์ พุฒจร, ศุภรัตน์ แสงฉัตรแก้ว, ทิพย์สุดา พุฒจร, พิชญ์ จิตต์ภักดี, อาภาลัย สุขสำราญ, พฤทธิ์ พุฒจร, … วรัญญา ยิ้มแย้ม. (2564). คู่มือการประเมินขีดความสามารถในการรองรับได้ของแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่ชุมชนย่านเมืองเก่า. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธนะวิทย์ เพียรดี, และวนิดา อ่อนละมัย. (2564). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนไปสู่แหล่งท่องเที่ยวสีเขียวอย่างมีความรับผิดชอบ: กรณีศึกษาบ้านเกาะเคี่ยม ตำบลกันตังใต้ อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง.วารสารรัฐศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 4(1), 24-27.
นราวดี บัวขวัญ, วนิดา เพ็ชร์ลมุล, และภัชภุล ตรีพันธ์. (2559). ขีดความสามารถในการรองรับของการท่องเที่ยวโดยชุมชนในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ (สตูล สงขลา ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส). กรุงเทพฯ:สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
วัฒนา สุนทรธัย. (2551). เหตุผลที่อยู่เบื้องหลังการพัฒนาเกณฑ์การตัดสินใจชนิด 5 ระดับ. Executive Journal, 28(3), 97-101. สืบค้นจาก https://www.bu.ac.th/knowledgecenter/executive journal/july_sep_08/july_sep_08.html
สำนักงานการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564). เอกสารประกอบการระดมความคิดเห็นกรอบแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.
สุภาวิณี ทรงพรวาณิชย์. (2557). คู่มือการประเมินขีดความสามารถในการรองรับการท่องเที่ยวโดยชุมชน.กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม.
แสงสรรค์ ภูมิสถาน, จิรนันท์ นิสัยหาญ, และเนรมิต สงแสง. (2562). ขีดความสามารถในการรองรับด้านกายภาพและระดับการใช้ประโยชน์ด้านนันทนาการ ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติธารโบกขรณี จังหวัดกระบี่. วารสารการจัดการสิ่งแวดล้อม, 15(2), 4-25. สืบค้นจาก https://www.tci-thaijo.org/index.php/JEM/article/download/218010/157191
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน. (2561). เกณฑ์การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโลก (Global sustainable tourism criteria: GSTC). กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.
Iiyama, Y., & Susanti, R. (2004). Community perspectives on ecotourism carrying capacity: case studies from three bordering villages of Kayan Mentarang National Park, Indonesia. Sustainable Tourism, 76, 37-46. Retrieved from https://www.witpress.com/Secure/elibrary/papers/ST04/ST04004FU.pdf
Joshi, S., & Dahal, R. (2019). Relationship between social carrying capacity and tourism carrying capacity: A case of Annapurna Conservation Area, Nepal. Journal of Tourism & Hospitality Education, 9, 9-29. Retrieved from https://www.nepjol.info/index.php/JTHE/article/view/23677/20073
Lane, M. (2014). The development of a carrying capacity assessment model for the Australian socio-environmental context (Unpublished doctoral dissertation). Queensland University of Technology
Marzetti Dall’Aste Brandolini, S., & Mosetti, R. (2005). Social carrying capacity of mass tourist sites: Theoretical and practical issues about its measurement. Natural Resource Management, 1-22. Retrieved from https://www.feem.it/m/publications_pages/NDL2005-144.pdf
Yusoh, M. P., Mapjabil, J., Hanafi, N., & Idris, M. A. (2021). Tourism carrying capacity and social carrying capacity: a Literature review. ICMESH 2020 (pp. 1-11). Perak, Malaysia: SHS Web of Conferences.
Zekan, B., Weismayer, C., Gunter, U., Schuh, B., & Sedlacek, S. (2022). Regional sustainability and tourism carrying capacities. Journal of Cleaner Production, 339, [130624]. doi: 10.1016/j.jclepro.2022.130624
Zelenka, J, & Kacetl, J. (2014). The Concept of carrying capacity in tourism. Amfiteatru Economic Journal, 16(36), 640-654. Retrieved from https://www.econstor.eu/bitstream/10419/168848/1/aej-v16-i36-p0641.pdf.
