การจัดการชุมชนเข้มแข็ง กรณีศึกษา กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านแก้ง ตำบลบ้านเก้ง อำเภอเมือง จังหวัดสระแก้ว

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและค้นหากิจกรรมในการชุมชนเข้มแข็งด้วยกระบวนการพัฒนาศักยภาพลุ่มอาชีพสู่การเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชนและเพื่อศึกษาผลของการดำเนินกิจกรรมในการสร้างกระบวนการจัดการชุมชนเข้มแข็งด้วยการพัฒนาศักยภาพลุ่มอาชีพสู่การเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ตำบลบ้านแก้ง อำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว ด้วยการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ด้วยการเก็บรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับสภาพการดำเนินงานของกลุ่มอาชีพ ด้วยกระบวนการและเทคนิคเครื่องมือที่สำคัญ เริ่มตั้งแต่การวิเคราะห์สภาพการดำเนินงาน ปัญหาและความต้องการของกลุ่มอาชีพ โดยเน้นกระบวนการมีส่วนร่วมของกลุ่มตัวอย่าง เพื่อสร้างการทำงานร่วมกัน มาปรับใช้ในการศึกษาแนวทางการพัฒนาและค้นหากิจกรรมในการสร้างกระบวนการจัดการชุมชนเข้มแข็งด้วยการพัฒนาศักยภาพลุ่มอาชีพสู่การเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชนและการทำเวทีชุมชนผ่านเทคนิคการวิเคราะห์แบบมีส่วนร่วมและกระบวนการวางแผนแบบมีส่วนร่วม(AIC)ด้วยแนวคิดหลักคือการงานเพื่อสร้างผลลัพธ์ร่วมกัน(Collective Impact) ผลการดำเนินงาน พบว่า กิจกรรมในการพัฒนาและสร้างกระบวนการจัดการชุมชนเข้มแข็งด้วยการพัฒนาศักยภาพลุ่มอาชีพสู่  การเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ตำบลบ้านแก้ง อำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว ได้แก่การประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อวิเคราะห์แบบมีส่วนร่วม ด้วยเทคนิคการทำแผนที่รอบนอกรอบใน การวิเคราะห์รายรายจ่ายของสมาชิกกลุ่มอาชีพด้วยเทคนิคโอ่งชีวิต การทำปฏิทินชุมชนร่วมกับผู้แทน กลุ่มอาชีพ
การวิเคราะห์สภาพการดำเนินงานของกลุ่มอาชีพและการประชุมเชิงปฏิบัติการวางแผนพัฒนาศักยภาพกลุ่มอาชีพด้วยแนวคิดการทำงานเพื่อ สร้างผลลัพธ์ร่วมกัน(Collective impact) การพัฒนาศักยภาพด้วยการอบรมเชิงปฏิบัติการสร้างองค์ความรู้ในการพัฒนากลุ่มอาชีพและการอบรมเชิงปฏิบัติการสร้างองค์ความรู้เรื่องวิสาหกิจชมชน ตั้งแต่กระบวนการจดทะเบียน การทำบัญชีวิสาหกิจชุมชนและการพัฒนาระเบียบข้อบังคับของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนและการสร้างผู้นำการเปลี่ยนแปลงเพื่อเป็นแกนนำในการบริหารกลุ่มอาชีพและวิสาหกิจชุมชน สำหรับผลการพัฒนากลุ่มอาชีพสู่วิสาหกิจชุมชนเพื่อนำไปสู่การจัดการจัดการชุมชนให้เข้มแข็ง พบว่า (1) การพัฒนาแนวทางของกลุ่มอาชีพสู่วิสาหกิจชุมชน ได้แก่ 1.ผู้เกี่ยวข้องในการดำเนินงานได้แก่ ประธานกลุ่มอาชีพ สมาชิกกลุ่มอาชีพต้องมีการกำหนดเป้าหมายในการดำเนินงานร่วมกัน 2.การสนับสนุนซึ่งกันและกันโดยใช้หลักการพัฒนาแบบ บวร เป็นแนวคิดในการดำเนินงานโดย ประธานกลุ่มอาชีพ สมาชิกกลุ่ม อาชีพและภาคีการพัฒนาต้องมีการแลกเปลี่ยนความคิดในการดำเนินงานและต้องมีการประชาคมตลอดจนการฝึกอบรมให้ความรู้แก่สมาชิกกลุ่มอาชีพ 3.การเติมพลังให้กันและกัน โดยประธานกลุ่มอาชีพ สมาชิกกลุ่ม อาชีพและภาคีการพัฒนาต้องนำประสบการณ์ใหม่ๆมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการศึกษาดูงานเพื่อแสวงหาประสบการณ์ในการบริหารกลุ่มวิสาหกิจชุมชน 4.การสื่อสารทำความเข้าใจกันอย่างต่อเนื่อง โดยประธานกลุ่มอาชีพ สมาชิกกลุ่ม อาชีพและภาคีการพัฒนาต้องมีการสื่อสารกันอย่างสม่ำเสมอผ่านการประชุมออนไลน์ การประชุมประจำเดือนและ5การจัดองค์กรแกนประสานสนับสนุน โดยให้ความสำคัญกับหน่วยงานของภาครัฐที่จะต้องให้ความรู้ผ่านการอบรมอย่างสม่ำเสมอ (2) การพัฒนาแนวทางการยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชนสู่มาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน ได้แก่ การวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์เรียงลำดับความสำคัญความเป็นไปได้ในการขอใบรับรอง หาจุดด้อยเพื่อแก้ไข การหาแหล่งจำหน่ายและตลาดตลอดจนการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีคุณภาพมากยิ่งขึ้น (3) การการพัฒนาช่องทางการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชุมชนและเพิ่มรายได้ให้ครัวเรือนเป้าหมาย ได้แก่ เกิดการพัฒนาตลาดออนไลน์ (4) กลุ่มอาชีพตระหนักในประเด็นการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของกลุ่ม โดยการร่วมพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน เช่น การทำหน่อไม้ดองที่มีการปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิตที่เน้นถึงความสะอาด การเน้นการผลิตตามจำนวนความต้องการของผู้บริโภคในตลาด เกิดการทำงานในรูปแบบภาคีความร่วมมือทุกภาคส่วน ประกอบด้วย องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านแก้ง สำนักงานพัฒนาชุมชน สำนักงานเกษตรอำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้วและมหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยลองกรณ์ ในพระบรมราชูถัมภ์ ในการขับเคลื่อนวิสาหกิจชุมชน