โมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำทางจิตวิญญาณของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในประเทศไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและตรวจสอบความตรงของโมเดลสมการโครงสร้างของปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำทางจิตวิญญาณของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในประเทศไทย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณ และการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง กลุ่มตัวอย่างคือผู้บริหารสถานศึกษาจำนวน 705 คน โดย 5 - 10 เท่าของจำนวนพารามิเตอร์ที่ประมาณค่าในโมเดล (Hair and et al., 1998) มีการประมาณค่า 69 ค่า ผู้วิจัยใช้อัตราส่วน 10 คนต่อ พารามิเตอร์  1 ตัว และทำการสุ่มแบบหลายขั้นตอน (Multi-stage Sampling) โดยใช้ภูมิภาค จังหวัด และขนาดของโรงเรียนเป็นชั้นภูมิในการสุ่ม จากนั้นทำการสุ่มอย่างง่ายโดย เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสอบถาม ความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหา (IOC) อยู่ระหว่าง 0.60-1.00 ซึ่งสอดคล้องกับนิยามเชิงปฏิบัติการ โดยทดลองใช้กับผู้บริหารสถานศึกษา 30 คน พบว่าทุกตัวแปรมีค่าอำนาจจำแนกรายข้อไม่ต่ำกว่า 0.361 และมีค่าความเชื่อมั่น (Cronbach's Alpha) ระหว่าง 0.953-0.979 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้ที่ 0.70 นอกจากนี้เมื่อตรวจสอบความตรงเชิงโครงสร้างโดยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน พบว่าตัวแปรมีค่าน้ำหนักองค์ประกอบมากกว่า 0.30 และมีนัยสำคัญทางสถิติ เครื่องมือมีคุณภาพและความตรงที่ใช้ได้และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าสถิติพื้นฐานและ SEM ผลการวิจัยพบว่า โมเดลตามสมมุติฐานมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ โดยตัวแปรทั้งหมดในโมเดลมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ตัวแปรที่มีอิทธิพลสูงสุดต่อภาวะผู้นำทางจิตวิญญาณคือ ความพึงพอใจในการทำงาน รองลงมาคือ ผลิตภาพ และ ความผูกพันต่อองค์กร ตามลำดับ ค่าดัชนีความสอดคล้องของโมเดล ได้แก่ χ² = 51.428, df = 50, p-value = 0.4176, CFI = 1.000, TLI = 1.000, RMSEA = 0.006, SRMR = 0.012 และ χ²/df = 1.03 ซึ่งแสดงว่าโมเดลมีความสอดคล้องที่ดีมาก และสามารถอธิบายความแปรปรวนของภาวะผู้นำทางจิตวิญญาณได้ร้อยละ 94.00 (R² = 0.940) และสอดคล้องกับสมมติฐานทีตั้งไว้