“Munivedādriśākendre” and “Śaśikośādriśākendre”: Some Suggestions Regarding the Words Indicating Era of the Second Side of Muang Sema inscription
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
Muang Sema inscription (K. 1141) was found in the archaeological site at Muang Sema, Muang Sema sub-district, Sung Noen district, Nakhon Ratchasima province. It was inscribed with ancient Khom script, written in Sanskrit and ancient Khmer, and dated Śaka 893 (971 AD). Its content begins with the worship of Hindu deities and the eulogy of Jayavarman V, and mentions the government officials constructed the sculptures in Hinduism and Buddhism and offered slaves and offerings to sacred place. This article aims to present the suggestions regarding the Sanskrit words indicating era of the second side of Muang Sema inscription. Those were the word “munivedādriśākendre” in line 3 and the word “śaśikośādriśākendre” in line 5. The former should be translated as “in the era of the king of the Śakas 747 (825 AD)”, while the latter should be translated as “in the era of the king of the Śakas 751 (829 AD)”. The content of these two eras conveyed historical narratives consistent with the Ban Phan Dung inscription, which was 142 years older than the Muang Sema inscription discovered in the area of Ban Phan Dung, Phan Dung sub-district, Khamtaleso district, Nakhon Ratchasima province. Therefore, the content of the second side of the Muang Sema inscription confirms the history that happened in the same area. It also shows that this area is important and sacred. There were both Hindu and Buddhist groups living continuously.
Article Details
References
กรมศิลปากร. (2564). จารึกในประเทศไทย เล่ม 3 (พิมพ์ครั้งที่ 2). หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร.
จิรพัฒน์ ประพันธ์วิทยา และเคอิโกะ ซาโตะ. (2564). จารึกเมืองเสมา. ใน สมบัติ มั่งมีสุขศิริ (บรรณาธิการ), จารึกสันสกฤตที่สำคัญในอินเดียและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เล่ม 1 (น. 420-443). นิติธรรม.
ชะเอม แก้วคล้าย. (2530). จารึกพระศรีวัตสะสร้างเทวรูป อักษรปัลลวะ ภาษาสันสกฤต. ศิลปากร, 31(5), 91-96.
ชะเอม แก้วคล้าย. (2542). ศัพท์สัญลักษณ์ในศักราช. ใน จิรพัฒน์ ประพันธ์วิทยา, กรรณิการ์ วิมลเกษม, สุนทรี พิรุณสาร, จตุพร ศิริสัมพันธ์, นพชัย แดงดีเลิศ, พิมพ์พรรณ ไพบูลย์หวังเจริญ, มนทิรา วงศ์ชะอุ่ม และสมภพ มีสบาย (บรรณาธิการ), 80 ปี ศาสตราจารย์ ดร.ประเสริฐ ณ นคร รวมบทความวิชาการด้านจารึกและเอกสารโบราณ (น. 104-109). พิฆเนศ พริ้นท์ติ้ง เซ็นเตอร์.
ชัยณรงค์ กลิ่นน้อย. (2558). การใช้สังเกตสังขยาในจารึกกัลยาณี. Veridian E-Journal, Silpakorn University ฉบับภาษาไทย สาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 8(2), 2,607-2,615.
ณัฐพล บ้านไร่ และชัยณรงค์ กลิ่นน้อย. (2564). ภูตสังขยาในคัมภีร์พฤหัตปาราศรโหราศาสตร์. มนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 18(1), 35-46.
นิพัทธ์ แย้มเดช. (2564). อลังการในบทสดุดีพระเกียรติในจารึกภาษาสันสกฤตของพระเจ้าชัยวรมันที่7 [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
พระคันธสาราภิวงศ์. (2551). วฤตตรัตนากร และวุตโตทยมัญชรี การศึกษาเชิงวิเคราะห์เปรียบเทียบฉันทลักษณ์. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตบาฬีศึกษาพุทธโฆส นครปฐม.
พระมหากวีศักดิ์ ญาณกวิ และทรงธรรม ปานสกุณ. (2562). จารึกโคกสวายเจก: จารึกภาษาบาลีในอาณาจักรเขมรโบราณ. มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 5(1), 51-67.
พระมหากวีศักดิ์ วาปีกุลเศรษฐ์. (2564). จารึกบ้านพันดุง. ใน สมบัติ มั่งมีสุขศิริ (บรรณาธิการ), จารึกสันสกฤตที่สำคัญในอินเดียและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เล่ม 1 (น. 401-419). นิติธรรม.
พระสิริรัตนปัญญาเถระ. (2555). วชิรสารัตถสังหคะ (แย้ม ประพัฒน์ทอง, ผู้แปล). ม.ป.ท.. (ต้นฉบับพิมพ์ปี พ.ศ. 2078).
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ มหาวีรวงศ์ นครราชสีมา. (ม.ป.ป.). ศิลาจารึกบ้านพันดุง. https://www.finearts.go.th/mahavirawongmuseum/view/12487-ศิลาจารึกบ้านพันดุง--Ban-Phan-Doong-Stone-Inscription-
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). (26 มิถุนายน 2564). จารึกเมืองเสมา. https://db.sac.or.th/inscriptions/inscribe/detail/353
สุมาลี มหณรงค์ชัย. (2562). ภูมิปัญญาอินเดียโบราณ: ประวัติศาสตร์และปรัชญา ทางสายกลางแบบพุทธ พราหมณ์ เชน. สยามปริทัศน์.
อนันต์ เหล่าเลิศวรกุล. (2560). ภูตสังขยา: ศัพท์แทนจำนวนในวัฒนธรรมภาษาสันสกฤต. ใน ชานป์วิชช์ ทัดแก้ว (บรรณาธิการ), คือรัตนะประดับนภา (น. 203-236). โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อภินันท์ สงเคราะห์. (2544). สถาบันกษัตริย์เขมรโบราณจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 13 [สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
อำไพ คำโท. (2549ก). จารึกเมืองเสมา. ใน รวมบทความและศิลาจารึก (น. 238-254). มหามกุฎราชวิทยาลัย.
อำไพ คำโท. (2549ข). ใบบันทึกคำขอร้องชุดที่ 1 และชุดที่ 2. ใน รวมบทความและศิลาจารึก (น. 450-454). มหามกุฎราชวิทยาลัย.
Monier-Williams, M. (1989). A Sanskrit-English dictionary (Reprint). Motilal Banarsidass.
Pou, S. (2001). Stèle de Sema (Korat) (K.1141). In S. Pou (Ed.), Nouvelles inscriptions du Cambodge II&III (pp. 115-118). École Française d’Extrême-Orient.
Sarma, S. R. (2019). A descriptive catalogue of Indian astronomical instruments: Abridged version. tradition GmbH.
Satpathy, B. (2018). Pancha Kosha theory of personality. The International Journal of Indian Psychology, 6(2), 33-39.
Sircar, D. C. (1965). Indian epigraphy. Motilal Banarsidass.
Shastri, S. V. (2014). Sanskrit inscriptions of Thailand. Vikas Computer & Printers.
