อิทธิพลเรื่องการทำบุญในพระพุทธศาสนาเถรวาทที่มีต่อวิถีชีวิตของคนในตลาดสด ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

        การวิจัยเรื่อง “อิทธิพลเรื่องการทำบุญในพระพุทธศาสนาเถรวาทที่มีต่อวิถีชีวิตของคนในตลาดสด ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์” มี 3 วัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาหลักคำสอนเรื่องการทำบุญในพระพุทธศาสนาเถรวาท 2) เพื่อศึกษาแนวปฏิบัติเรื่องบุญตามหลักศาสนพิธีของคนในตลาดสดตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ และ 3) เพื่อศึกษาอิทธิพลการทำบุญที่มีต่อวิถีชีวิตของคนในตลาดสดตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์จังหวัดบุรีรัมย์ การศึกษาวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการศึกษาเชิงเอกสาร และเก็บข้อมูลการศึกษาภาคสนาม ใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกตกับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 25 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง แล้วนำเสนอเชิงพรรนณาวิเคราะห์

ผลการศึกษาพบว่า

              คำว่า “บุญ” ในพระพุทธศาสนา คือ ความดีที่บุคคลทำแล้วทำให้ฟูใจขึ้น เป็นเครื่องชำระสันดานบุคคลจากบาป เป็นความดี เป็นความสุข ความประพฤติชอบทางกาย วาจา และจิตใจ บุญนี้เป็นเครื่องมือของการพัฒนาคุณภาพจิตบุคคลให้สูงขึ้น บุญมีความสำคัญทั้งระดับปัจเจกบุคคล คือ การมีสุขภาพดี ระดับสังคม คือ สงบสุข เศรษฐกิจ คือ การใช้ชีวิตพอเพียง การปกครอง คือ สังคมแห่งสันติสุข บุญมี 3 ประเภท คือ บุญทางกาย บุญทางวาจา บุญทางใจ ที่ตั้งแห่งการทำบุญเรียกว่า บุญกิริยาวัตถุ มี 3 อย่าง คือ การให้ทาน การรักษาศีล และการเจริญจิตภาวนา อานิสงส์ของการทำบุญในพระพุทธศาสนา มี 3 ระดับ คือ (1) ประโยชน์สุขปัจจุบัน คือ เพื่อให้เกิดลาภบริวาร (2) ประโยชน์สุขที่สูงขึ้น คือ พัฒนาระดับจิตที่สูงขึ้นไป และ (3) ประโยชน์อย่างยิ่ง คือ ประโยชน์ที่เป็นสาระแท้จริงของชีวิต

              แนวปฏิบัติเรื่องบุญตามหลักศาสนพิธีของคนในตลาดสดตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ พบว่า หลักศาสนพิธีเกี่ยวกับบุญมีความสำคัญต่อวิถีชีวิตชุมขน 4 ด้าน คือ (1) ด้านวิถีชีวิต ได้แก่ คนในชุมชนมีการทำบุญในรูปแบบต่างๆ เช่น ตักบาตร ถวายสังฆทาน ทอดกฐินประจำปี การทำบุญผ้าป่าสามัคคี เป็นต้น (2) ด้านการถวายทานในเทศกาลต่าง ๆ (3) ด้านการรักษาศีล ได้แก่ สมาทานศีล 5 ศีล 8 (4) ด้านการเจริญปัญญา ได้แก่ การเจริญจิตภาวนาในวิถีชีวิต และการฟังเทศน์ในโอกาสต่าง ๆ

            อิทธิพลการทำบุญที่มีต่อวิถีชีวิตของคนในตลาดสดตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ พบว่า การทำบุญมีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตของคนในตลาดสด ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ใน 5 ด้านคือ (1) การทำบุญมีอิทธิพลในด้านวิถีชีวิตของบุคคลในชุมชน ได้แก่ แนวคิดเรื่องบุญนี้ เป็นเรื่องของความเชื่อในการทำความดี คือ เชื่อว่า ทำดีได้ดี ทำบุญได้บุญ ทำบาปได้บาป (2) บุญมีอิทธิพลในด้านครอบครัว ได้แก่ ครอบครัวใดชอบทำบุญ ครอบครัวนั้นมีแต่ความสงบสุข พ่อแม่เป็นตัวอย่างที่ดีให้กับลูก (3) การทำบุญมีอิทธิพลในด้านสังคม ได้แก่ สังคมใดมีสมาชิกชอบทำบุญ สังคมนั้นจะมีความเกื้อกูลกันในด้านต่าง ๆ เป็นสังคมแห่งการพึ่งพาอาศัย (4) บุญมีอิทธิพลในด้านเศรษฐกิจ ได้แก่ อิทธิพลของบุญทางอ้อม คือ การกระตุ้นทางเศรษฐกิจในชุมชน  (5) บุญมีอิทธิพลในด้านการปกครอง ได้แก่ เป็นเครื่องมือในการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีของคนในชุมชน และช่วยในการปกครองให้มีความสงบเรียบร้อย