การพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวเพื่อการเรียนรู้เกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วมของวิสาหกิจชุมชนหนองน้ำใส จังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์ศักยภาพในการบริหารจัดการของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนหนองน้ำใส 2) ศึกษาการมีส่วนร่วมของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนหนองน้ำใส และ 3) พัฒนาศักยภาพและแนวทางการพัฒนารูปแบบการจัดการท่องเที่ยวเพื่อการเรียนรู้เกษตรอินทรีย์ของวิสาหกิจชุมชนหนองน้ำใส เป็นการวิจัยแบบผสมผสานระหว่างการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษา มี 2 กลุ่ม ได้แก่ 1) การวิจัยเชิงคุณภาพ คือ ผู้นำชุมชน เจ้าหน้าที่ภาครัฐ และตัวแทนกลุ่มวิสาหกิจชุมชนหนองน้ำใส จำนวน 30 คน ซึ่งได้มาจากการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก ส่วนการวิจัยเชิงปริมาณ คือ ผู้ที่คาดว่าจะเป็นนักท่องเที่ยวและมีความสนใจในการท่องเที่ยวเชิงเกษตรอินทรีย์ จำนวน 400 คน ซึ่งได้มาจากการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง มีแบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บข้อมูล สำหรับการวิเคราะห์ข้อมูล ใช้การวิเคราะห์เนื้อหา การวิเคราะห์สามเส้าและการวิเคราะห์จำแนกกลุ่มสำหรับงานวิจัยเชิงคุณภาพ ส่วนงานวิจัยเชิงปริมาณ ใช้การวิเคราะห์สถิติเชิงพรรณนา ประกอบด้วย ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการสัมภาษณ์ พบว่า กลุ่มวิสาหกิจชุมชนหนองน้ำใสมีการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพในระดับหนึ่ง โดยมีการร่วมมือกันภายในชุมชนและได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐในบางด้าน แต่ยังคงเผชิญกับปัญหาต่าง ๆ เช่น ต้นทุนการผลิตที่สูง และการขาดช่องทางการจำหน่ายที่เหมาะสม รวมถึงชุมชนมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาการท่องเที่ยว โดยการร่วมมือกันในการดูแลแหล่งท่องเที่ยว การพัฒนาผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์ และการเสริมสร้างเศรษฐกิจในท้องถิ่นจากการท่องเที่ยว โดยมีการดูแลรักษาความสะอาดและการพัฒนาบริการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยว ส่วนผลการวิจัยเชิงปริมาณพบว่า การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการแหล่งท่องเที่ยวภาพรวม อยู่ในระดับปานกลาง โดยด้านการดำเนินงานและปฏิบัติการ ด้านการติดตามและประเมินผล ด้านการวางแผน และด้านการรับผลประโยชน์ ตามลำดับ ทั้งนี้ด้านศักยภาพในการจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนภาพรวม อยู่ในระดับปานกลาง โดยด้านการดึงดูดใจ ด้านการให้บริการ ด้านการรองรับนักท่องเที่ยว และด้านการบริหารจัดการ ตามลำดับ