Lanna Ritual Media: Women’s Communication, Role, Power and a Negotiation of Space
Keywords:
Lanna ritual media, women’s communication, role, power relations, negotiation of spaceAbstract
Lanna society is matriarchal in which women play important roles in their household’s production systems and determine the patterns of beliefs and rituals in the family. For Lanna ritual media like Ancestor’s Spirits and Ghost rituals, these are communication spaces that allow women to occupy. However, at present the space of ritual media is not just for women, but it is also for men and LGBTs. Consequently, if women want to enter the contesting space to compete, negotiate or reproduction to a contested space and create a sacred space through the original Lanna ritual media, women must take on the social role, status, communication and capital as well as the understanding of the power relations between women and men and the understanding of social structures in order to continue to contest for the Lanna ritual media which they once exclusively owned.
References
________. (2549ก), ยึดหลักปักแน่นกับงานสื่อพื้นบ้านสื่อสารสุขภาวะ, กรุงเทพฯ: โครงการ สื่อพื้นบ้านสื่อสารสุข (สพส.).
________. (2549ข), ศาสตร์แห่งสื่อและวัฒนธรรมศึกษา, กรุงเทพฯ: เอดิสันเพรสโปรดักส์.
________. (2560), เครื่องมือทำงานวัฒนธรรมชุมชนและสื่อพิธีกรรมศึกษา, กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
กาญจนา แก้วเทพ และคณะ (2553), การบริหารจัดการวัฒนธรรมพื้นบ้านแบบมีส่วนร่วมด้วยนวัตกรรมการวิจัย, กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.
________. (2554ก), ผู้คนที่หลากหลายในการสื่อสาร: เด็ก สตรี และผู้สูงวัย, กรุงเทพฯ: โครงการเมธีวิจัยอาวุโส คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
________. (2554ข). สื่อพื้นบ้านศึกษาในสายตานิเทศศาสตร์, กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.
กาญจนา แก้วเทพ และสมสุข หินวิมาน (2551), สายธารแห่งนักคิดทฤษฎีเศรษฐศาสตร์การเมืองกับ สื่อสารศึกษา, กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.
ฉลาดชาย รมิตานนท์ (2545), ผีเจ้านาย, กรุงเทพฯ: เคล็ดไทย.
เธียรชัย อักษรดิษฐ์ (2552), พิธีกรรมฟ้อนผี: ภาพสะท้อนปรากฏการณ์ต่อรองอำนาจทางสังคม, เชียงใหม่: ธารปัญญา.
นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ (2560), “แนวคิดมานุษยวิทยากับการศึกษาความเชื่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในสังคมไทย”, วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 25 (47) มกราคม-เมษายน.
นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ และปีเตอร์ เอ. แจ๊คสัน (2556), เพศหลากเฉดสี: พหุวัฒนธรรมทางเพศ ในสังคมไทย, กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
นิธิ เอียวศรีวงศ์ (2546), ลัทธิพิธีเสด็จพ่อ ร.5, กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มติชน.
นิภาวรรณ วิรัชนิภาวรรณ (2532), ร่างทรง: บทบาทที่มีต่อสังคมปัจจุบัน กรณีศึกษาที่อำเภอเมือง จังหวัดฉะเชิงเทรา, วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชามานุษยวิทยา มหาวิทยาลัย ศิลปากร.
ปฐม หงษ์สุวรรณ (2550), กาลครั้งหนึ่งว่าด้วยตำนานกับวัฒนธรรม, กรุงเทพฯ: แอคทีฟ พริ้นท์.
ปพิชญา วรสารพิสุทธิ์ (2550), การสื่อสารเพื่อสร้างความสามัคคีของชุมชนผ่านการทำงานบนเครือข่าย การสื่อสารและสื่อพิธีกรรมจุลกฐิน, วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิเทศ- ศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปรานี วงษ์เทศ (2559), เพศและวัฒนธรรม, กรุงเทพฯ: เรือนแก้วการพิมพ์.
ปรารถนา จันทรุพันธ์ (2542), ความเชื่อเกี่ยวกับเจ้าแม่ในชุมชนประมง: กรณีศึกษาเจ้าแม่เกาะจิก จังหวัดจันทบุรี, วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชามานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ปริตตา เฉลิมเผ่า กออนันตกูล (2546), เจ้าแม่ คุณปู่ ช่างซอ ช่างฟ้อน และเรื่องอื่นๆ ว่าด้วยพิธีกรรม และนาฏกรรม, กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
มาณพ มานะแซม (2554), ภูษา อาภรณ์ ฟ้อนผี, เชียงใหม่: สำนักพิมพ์ซิลค์เวอร์ม.
มาลา คำจันทร์ (2551), ผีในล้านนา, กรุงเทพฯ: บุ๊คเวิร์ม.
ยศ สันตสมบัติ (2559), ชายแดนกับความหลากหลายของระบบความเชื่อ: การช่วงชิงพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์และการครอบงำเชิงสัญลักษณ์, เชียงใหม่: ศูนย์ศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
วิถี พานิชพันธ์ (2548), วิถีล้านนา, เชียงใหม่: สำนักพิมพ์ซิลค์เวอร์ม.
ศุภลักษณ์ ปัญโญ (2553), การศึกษาบทบาทของผีในนิทานพื้นบ้านล้านนา, เชียงใหม่: สาขาวิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สนั่น ธรรมธิ (2554), ผีในความเชื่อล้านนา, เชียงใหม่: สำนักพิมพ์ร่มพะยอม.
สุนันท์ ไชยสมภาร (2545), บทบาทของผู้หญิงในการสืบทอดความเชื่อและพิธีกรรมในชุมชนภาคเหนือ, วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษานอกระบบ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สุริยา สมุทคุปติ์ และคณะ (2544), ทรงเจ้าเข้าผี, กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
อานันท์ กาญจนพันธุ์ (2555), เจ้าที่และผีปู่ย่า พลวัตของความรู้ชาวบ้านอำนาจและตัวตนของคนท้องถิ่น, เชียงใหม่: ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
Bourdieu, P. (1984), Distinction: A Social Critique of the Judgement of Taste, Massachsetts: Harvard University Press.
de Beauvoir, S. (1972), The Second Sex, Harmondsworth: Penguin.
Douglas, M. (1966), Purity and Danger, London: Routledge and Keegan Paul.

