Communication and Discourses of “Teen Mom” In Thai Society

Authors

  • ศุภรดา ประภาวงศ์ อาจารย์ ดร. ประจำวิทยาลัยศิลปะ สื่อ และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

Keywords:

teen mom, discourse, communication

Abstract

                  This research’s objectives are as follows: (1) to study the power of “teen mom” discourses construction in each era; (2) to study changes of practice to teen mom affected by discourses of each era; and (3) to study teen mom’s communication and resistance with discourses and practices to teen mom.
                  This is a qualitative research with the tools as follows: (1) discourse analysis of essence and 41 of fictions representing each era of “teen mom” discourses; (2) life history of 5 celebrities who accepted that they used to be teen moms; (3) in-depth interviews of 10 teen mom samplings who used to be pregnant when they were under 22 years old (based on criteria of higher education graduation from comparison of age and educational degree which the 4th year student in higher education are normally in the age of 21-22 years old) including 10 intimates of above mentioned teen mom samplings who are important observers who were considered, accepted and selected by 10 above mentioned teen mom samplings; and (4) a textual analysis of above mentioned data.
                   The results indicate that “teen mom” discourses are divided into 3 eras as follows: (1) era of “pregnant when ready”: “teen mom” is normal; (2) era of “not ready pregnant”: “teen mom” is wrong; and (3) era of “can be pregnant if ready”: “teen mom” is not always wrong. The power that has been constructing these discourses are social institutions which are families, educational institutions, economic institutions, medical institutions, state and legal institutions, ethnic or cultural institutions, religious institutions, and media institutions. There are differences in each era of discourses construction which depends on changes of socio-cultural practice. Teen moms’ communication and resistance to practices to teen mom based on “teen mom” discourses are as follows: (1) former discourse acceptance in the 1st era; (2) former discourse acceptance/rejection/negotiation in the 2nd era; and (3) former discourse rejection/negotiation, new discourse construction and former discourse and new discourse combination in the 3rd era. Therefore, it could be concluded that definitions of “teen mom” vary according to power as well as discursive practices and socio-cultural practices of each era.

References

กฤตยา อาชวนิจกุล (2547), “ผู้หญิง” ในวาทกรรมการเมืองเรื่องเพศและสิทธิอนามัยเจริญพันธุ์, กรุงเทพฯ: อัมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.

________. (2552), ถึงเวลาต้องเข้าใจและแก้ไขความรุนแรงทางเพศ เอดส์ และท้องไม่พร้อม, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เดือนตุลา.

กัลยกร วรกุลลัฎฐานีย์ และคณะ (2560), “การประมวลผลกระบวนการจัดกิจกรรมเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจ ทัศนคติ และทักษะการสื่อสารเรื่องเพศของผู้ปกครองกับลูกวัยรุ่น”, วารสารศาสตร์, 10(1): 91-125.

กาญจนา แก้วเทพ (2544), การศึกษาสื่อมวลชนด้วยทฤษฎีวิพากษ์ (Critical Theory): แนวคิดและตัวอย่างงานวิจัย, กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.

________. (2546), ประมวลสาระชุดวิชาปรัชญานิเทศศาสตร์และทฤษฎีการสื่อสาร หน่วยที่ 1-5, นนทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

________. (2548), ปรัชญานิเทศศาสตร์และทฤษฎีการสื่อสาร, นนทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

________. (2557), ศาสตร์แห่งสื่อและวัฒนธรรมศึกษา, กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.

กาญจนา แก้วเทพ และสมสุข หินวิมาน (2551), สายธารแห่งนักคิดทฤษฎีเศรษฐศาสตร์การเมืองกับสื่อสารศึกษา, กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.

กำจร หลุยยะพงศ์ (2544), “ครอบครัวกับความสัมพันธ์ที่ไม่มีวันแปรเปลี่ยน?”, ใน สตรีศึกษา 2, กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานสตรีแห่งชาติ สำนักงานปลัด สำนักนายกรัฐมนตรี.

________. (2553), การสื่อสารกับวาทกรรมอัตลักษณ์ผู้สูงอายุในสังคมไทย, วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชานิเทศศาสตร์ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

จรัฐภรณ์ อินทะวงค์ (2552), การศึกษาความคิดเห็นของสตรีที่ตั้งครรภ์ก่อนวัยอันสมควรที่มีต่อ ประเด็นวิถีตามเพศ (Gender) และเพศวิถี (Sexuality), วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาสตรีศึกษา วิทยาลัยสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

จักษ์ พันธ์ชูเพชร (2546), เพศสัมพันธ์ในสายเลือด: ตรรกะแห่งการต่อต้านขัดขืน, วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์ คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

เฉลิมศรี อานกำปัง (2552), การตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรของวัยรุ่นหญิงในตำบลแห่งหนึ่งของจังหวัด นครราชสีมา, วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาการพัฒนาสุขภาพชุมชน สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.

ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร (2549), วาทกรรมการพัฒนา: อำนาจความรู้ ความจริง เอกลักษณ์ และความเป็นอื่น, กรุงเทพฯ: วิภาษา.

ณัฐธิดา เหลืองสุขโสภณ (2554), การจัดการเพื่อให้เกิดการแทรกแซงที่เหมาะสมในภาวะวิกฤตสำหรับหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่นของกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ, วิทยานิพนธ์ปริญญา มหาบัณฑิต สาขาการบริหารและนโยบายสวัสดิการสังคม คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ณัฐพร อาจหาญ (2555), การสร้างความเป็นจริงทางสังคมของเมียน้อยในละครโทรทัศน์, วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาสื่อสารมวลชน คณะวารสารศาสตร์และสื่อสาร มวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ณัฐยา บุญภักดี (2552), ถึงเวลาต้องเข้าใจและแก้ไขความรุนแรงทางเพศ เอดส์ และท้องไม่พร้อม, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เดือนตุลา.

ดลฤดี เพชรขว้าง และคณะ (2554), การตั้งครรภ์วัยรุ่นและปัจจัยที่เกี่ยวข้องต่อการตั้งครรภ์ในสตรีวัยรุ่น, พะเยา: วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี พะเยา และสถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข.

ดวงแก้ว เธียรสวัสดิ์กิจ (2557), “กลยุทธ์การเปลี่ยนแปลงทัศนคติของพ่อแม่ผ่านการสื่อสารกลุ่มย่อยโดยใช้สื่อการเรียนรู้ (กล้า) คุยกับลูกวัยรุ่นเรื่องเพศ”, วารสารศาสตร์, 7(2): 85-128.

ทองกร โภคธรรม (2547), ร่างกายใต้บงการ (แปลบท “Les Corps Dociles” จาก Surveiller et Punir ของ Michel Foucault), กรุงเทพฯ: โครงการจัดพิมพ์คบไฟ.

ธวัช ทันโตภาส (2553), หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม, กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช.

นาถฤดี เด่นดวง (2552), อำนาจและความขัดแย้งบนร่างกายผู้หญิง สิทธิการเจริญพันธุ์ และเพศสัมพันธ์ของวัยรุ่นหญิง: แนวคิดสตรีนิยม, กรุงเทพฯ: รันนิ่ง พรีเพรส ซิสเต็ม.

บุญฤทธิ์ สุขรัตน์ (2557), การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น: นโยบาย แนวทางการดำเนินงาน และติดตามประเมินผล, กรุงเทพฯ: สำนักอนามัยการเจริญพันธุ์ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.

บุญยงค์ เกศเทศ (2532), สถานภาพสตรีไทย, กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.

ประไพพิศ มุทิตาเจริญ และนิธิดา แสงสิงแก้ว (2560), “การประเมินผลความรู้ ความเข้าใจ ทัศนคติ และทักษะการสื่อสารเรื่องเพศในสังคมไทย: บทสังเคราะห์จากความคิดเห็นของลูกหลาน วัยรุ่นและผู้ปกครอง”, วารสารศาสตร์, 10(1): 127-149.

ปรียาลักษณ์ สารทรานนท์ (2553), ชายเป็นใหญ่กับประสบการณ์การตั้งครรภ์ไม่พร้อมของวัยรุ่น หญิง: แนวคิดสตรีนิยม, วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาสังคมศาสตร์การแพทย์ และสาธารณสุข คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.

พนิตย์ จิวะนันทประวัติ (2546), เรื่องน่ารู้...สู่ความเป็นแม่, กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มติชน.

พัชราลักษณ์ สุวรรณ (2549), ปัจจัยเสี่ยงต่อการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในวัยรุ่นเขตเมือง จังหวัดเชียงใหม่, วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาการส่งเสริมสุขภาพ คณะศึกษา ศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

พิศุทธิภา เมธีกุล (2551), ความพึงพอใจในชีวิตของหญิงวัยรุ่นที่ตั้งครรภ์, สารนิพนธ์ปริญญา มหาบัณฑิต สาขาจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

มรกต ศรีสุข (2542), ความสัมพันธ์ระหว่างหญิงชายกับความมั่นคงทางเศรษฐกิจของผู้หญิงในครอบครัวไทย, วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาพัฒนศึกษาศาสตร์ คณะศึกษา ศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

ยศวดี อยู่สุข (2555), ปัญหาเชิงจิตสังคมและสิ่งแวดล้อม และการประเมินความจำเป็นด้านร่างกาย และจิตสังคมในหญิงวัยรุ่นตั้งครรภ์ที่มาฝากครรภ์อย่างต่อเนื่องในโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์: การศึกษาเฉพาะกรณีในคลินิกฝากครรภ์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์, วิทยานิพนธ์ปริญญา มหาบัณฑิต สาขาวิชาสุขภาพจิต คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

รัตน์ติกาล วาเพชร และประภาศรี ปัญญาวชิรชัย (2549), ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมทางเพศของวัยรุ่นไทย, กรุงเทพฯ: ศูนย์สุขภาพจิตที่ 2 กรมสุขภาพจิต.

รัศมิ์ลภัส กัลยาศิลปิน (2556), การสื่อสารรณรงค์เพื่อลดปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น กรณีศึกษาโครงการ Young Love รักเป็นปลอดภัย, การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต สาขา วิชาการบริหารสื่อสารมวลชน คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์.

แล ดิลกวิทยรัตน์ (2524), “มดลูกก็ปัจจัยการผลิต”, วารสารเศรษฐศาสตร์การเมือง, 1(3): 93-100. วาทินีย์ วิชัยยา (2556), “แม่วัยใส”: ประสบการณ์ชีวิต เพศภาวะ และเพศวิถี, วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาสังคมวิทยา คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์.

วารุณี ภูริสินสิทธิ์ (2545), สตรีนิยม: ขบวนการและแนวคิดทางสังคมแห่งศตวรรษที่ 20, กรุงเทพฯ: โครงการจัดพิมพ์คบไฟ.

วิทิตา สุขทั่วญาติ (2551), บทเรียนที่ได้จากการสะท้อนคิดของนักเรียนหญิงที่ออกกลางคันเนื่องจากการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์, การค้นคว้าแบบอิสระปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาจิตวิทยาศึกษาและการแนะแนว คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

ศิริพร จิรวัฒน์กุล และคณะ (2554), การศึกษาแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ไม่พร้อมในวัยรุ่น (แม่วัยใส), ขอนแก่น: ศูนย์ประสานงานองค์การอนามัยโลกด้านการ วิจัยและฝึกอบรมด้านเพศภาวะและสุขภาพสตรี มหาวิทยาลัยขอนแก่น และสำนักงาน กิจการสตรีและสถาบันครอบครัว กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

ศิริวรรณ สุรภาพ (2552), การสื่อสารที่มีผลต่อทัศนคติต่อต้นทุนชีวิตและต่อภาวะไม่พร้อมตั้งครรภ์ของวัยรุ่นสตรี, วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย.

สมสุข หินวิมาน (2546), ประมวลสาระชุดวิชาปรัชญานิเทศศาสตร์และทฤษฎีการสื่อสาร หน่วยที่ 6-10, นนทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

สุจิตต์ วงษ์เทศ (2560), เซ็กซ์ดึกดำบรรพ์ของบรรพชนไทย, กรุงเทพฯ: เรือนแก้วการพิมพ์.

สุนิพันธ์ ศรีสุพจนานนท์ (2557), การศึกษาข้อมูลการใช้เฟซบุ๊กของนักเรียนที่ตั้งครรภ์ก่อนวัย อันควร, การศึกษาโครงการเฉพาะเรื่องปริญญามหาบัณฑิต สาขาเทคโนโลยีสารสนเทศ คณะเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี.

เสนาะ เจริญพร (2546), ภาพเสนอผู้หญิงในวรรณกรรมไทยช่วงทศวรรษ 2530: วิเคราะห์ความโยงใยกับประเด็นทางสังคม, วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาการพัฒนาสังคม คณะพัฒนาสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

หทัยทิพย์ ไชยวาที (2551), ประสบการณ์ด้านจิตใจของหญิงตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์, สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อาภัสรา เอี่ยมสำอางค์ (2555), ผลของโปรแกรมส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะแห่งตนต่อความสำเร็จในการดำรงบทบาทมารดาของหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น, วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขา การพยาบาลเวชปฏิบัติชุมชน คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

กฎกระทรวง ศธ.ย้ำชัดห้ามไล่ “เด็กท้อง” ออกจาก รร.เว้นแต่มีการย้าย (2560), MGR Online, สืบค้นจาก https://mgronline.com/qol/detail/9610000102495

คณะทำงานวิชาการพัฒนาเครื่องมือการสำรวจสถานการณ์การตีตราและเลือกปฏิบัติ (2558), การตีตรา และเลือกปฏิบัติในประเทศไทย, สืบค้นจาก http://www.bangkok.go.th/upload/user/00000150/plan/300958/Overview%20S&D%20 Thailand_BMA%2030-9-2015.pdf

คณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยศิลปากร (2557), หญิงไทยอายุต่ำกว่า 20 ตั้งครรภ์ อันดับ 2 ของอาเซียนจำนวนท้องเพิ่มต่อเนื่องในช่วง 10 ปี, สืบค้นจาก http:// www.ictsilpakorn.com/ictmedia/detail.php? news_id=296#.VqY4OP mLTIU

จักษ์ พันธ์ชูเพชร (ม.ป.ป.), มิเชล ฟูโกต์: วาทกรรม อำนาจ ความรู้, สืบค้นจาก http://www.ajarnjak.com/index.php?lay=show &ac=article&Id=67616&Ntype =4.

ดนยา สุเวทเวทิน (2559), แม่วัยใสใจต้องเข้มแข็ง, สืบค้นจาก https://www.thai health. or.th/Content/32884- -คุณแม่วัยใส%20ใจต้องเข้มแข็ง.html

ท้องแล้วไง ไม่ทิ้งเรียน ไม่ทิ้งลูก? เปิดใจแม่วัยใส 19 ปี ชีวิตเลือกได้ (2560), ไทยรัฐ, สืบค้นจาก https://www.thairath.co.th/content/980908

ไทยพีบีเอส (ม.ป.ป.), ท้องได้ก็เรียนได้?, สืบค้นจาก https://program.thaipbs.or.th/Samanchon/episodes/55566

________. (ม.ป.ป.), ท้องไม่พร้อม ทำแท้งได้, สืบค้นจาก https://program.thaipbs.or.th/PbyP/episodes/51575.

พระครูสุนทรธรรมโสภณ (2558), Michel-Foucault, สืบค้นจาก http://www.src.mbu.ac.th/index.php/2014-06-30-09-07-44/2015-07- 03-13-56-29/269-michel-foucault

ไฟว์สตาร์โปรดักชั่น (ม.ป.ป.), กว่าจะรู้เดียงสา Till I know, สืบค้นจาก http://www.fivestar production.co.th/กว่าจะรู้เดียงสา

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการฯ (2461), เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ เล่ม 1, สืบค้นจาก http://vajirayana.org/ขุนช้างขุนแผน-ฉบับหอ พระสมุดวชิรญาณ.

________. (2461ก). เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ เล่ม 2, สืบค้นจาก http://vajirayana.org/ขุนช้างขุนแผน-ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ.

________. (2461ข), เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ เล่ม 3, สืบค้นจาก http://vajirayana.org/ขุนช้างขุนแผน-ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ.

Downloads

Published

2020-01-23

How to Cite

ประภาวงศ์ ศ. (2020). Communication and Discourses of “Teen Mom” In Thai Society. วารสารศาสตร์, 13(1), 92. retrieved from https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jcmag/article/view/236708