การพัฒนาทักษะการแก้ปัญหาของสามเณรในโรงเรียนพระปริยัติธรรมตามหลักอริยสัจ 4
คำสำคัญ:
ทักษะการแก้ปัญหา; , อริยสัจ 4; , สามเณร; , โรงเรียนพระปริยัติธรรมบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพและความต้องการพัฒนาทักษะการแก้ปัญหาของสามเณรในโรงเรียนพระปริยัติธรรม 2) ศึกษากระบวนการแก้ปัญหาตามหลักอริยสัจ 4 ที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียนพระปริยัติธรรม และ 3) พัฒนาทักษะการแก้ปัญหาของสามเณรโดยประยุกต์ใช้หลักอริยสัจ 4 ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ ได้แก่ สามเณรโรงเรียนพุทธธรรมวิทยา วัดทรงศิลา จังหวัดชัยภูมิ จำนวน 30 รูป คัดเลือกแบบเจาะจง ผู้ให้ข้อมูลสำคัญเชิงคุณภาพ จำนวน 28 รูป/คน ประกอบด้วย ผู้บริหารสถานศึกษา 3 รูป/คน ครูผู้สอน 11 รูป/คน และสามเณร 14 รูป เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบประเมินทักษะการแก้ปัญหาตามหลักอริยสัจ 4 จำนวน 20 ข้อ มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.87 แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบสังเกตพฤติกรรม และแบบบันทึกสะท้อนคิด วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าทีสำหรับกลุ่มตัวอย่างสัมพันธ์กัน และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. ก่อนการพัฒนา สามเณรมีทักษะการแก้ปัญหาโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง โดยด้านการวิเคราะห์สาเหตุของปัญหามีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด
2. กระบวนการแก้ปัญหาตามหลักอริยสัจ 4 ประกอบด้วย 4 ขั้น ได้แก่ การรับรู้และกำหนดปัญหา (ทุกข์) การวิเคราะห์สาเหตุของปัญหา (สมุทัย) การกำหนดเป้าหมาย (นิโรธ) และการเลือกแนวทางและลงมือปฏิบัติ (มรรค)
3. หลังการพัฒนา สามเณรมีทักษะการแก้ปัญหาโดยรวมเพิ่มขึ้นเป็นระดับมาก และสูงกว่าก่อนการพัฒนาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ข้อมูลเชิงคุณภาพยังสะท้อนว่า สามเณรสามารถคิดอย่างเป็นลำดับ วิเคราะห์เหตุปัจจัย กำหนดเป้าหมาย และเลือกแนวทางปฏิบัติได้ชัดเจนขึ้น
เอกสารอ้างอิง
ชยาภา คำเมรี, วิทยา ทองดี, สมควร นามสีฐาน และจุฬาพรรณภรณ์ ธนะแพทย์. (2565). การประยุกต์หลักอริยสัจ 4 กับการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานเป็นฐาน เพื่อการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์สำหรับผู้เรียนในสาระการเรียนรู้พระพุทธศาสนา. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(3), 503-514.
พระมหาอนุพันธ์ พรมชาลี และวิทยา ทองดี. (2565). หลักการและทฤษฎีเกี่ยวกับวิธีการเรียนรู้แบบอริยสัจ 4. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(3), 315-322.
พระมหาอภิชาติ อภิญฺญชาโต, พระครูสาธุกิจโกศล และพระครูวิริยปัญญาภิวัฒน์. (2567). การพัฒนาการจัดการเรียนรู้ตามหลักอริยสัจ 4 รายวิชาพระพุทธศาสนา ที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และการคิดแก้ปัญหา ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ในอำเภอเมืองสุรินทร์ . วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 9(3), 14-25. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JMSD/article/view/267936
พระเอกชัย มหาปุญฺโญ, พระครูวิริยปัญญาภิวัฒน์ และพระครูสาธุกิจโกศล. (2567). การพัฒนาทักษะการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ โดยใช้วิธีการสอนแบบอริยสัจ 4 ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2. วารสารมหาจุฬาคชสาร, 15(1), 263-274. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/gajasara/article/view/271708
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
Audmuangpiea, S., Raungsan, N., & Saengsai, P. (2024). The development of a learning management model based on the Four Noble Truths to promote creative problem-solving skills among undergraduate students at Mahamakut Buddhist University, Isan Campus. Journal of Buddhist Education and Research, 10(3), 41–52. Thai-Journal Online
Jang, S.-J. (2024). Case study of self-reflective writing class using problem-based learning (PBL): Focusing on the Four Noble Truths. Ratio et Oratio, 17(1), 91-121. https://doi.org/10.19042/kstc.2024.17.1.91 KCI
Polya, G. (1957). How to solve it: A new aspect of mathematical method (2nd ed.). Princeton, NJ: Princeton University Press.
Uthayaratana, T., Taephant, N., & Pisitsungkagarn, K. (2022). Problem solving experiences of Thai undergraduate students within the context of Buddhist teachings. The Journal of Behavioral Science, 17(3), 1-18.
