มะละแหม่ง: เมืองท่าการค้าและศูนย์กลางการปกครองอาณานิคมของอังกฤษในพม่า ระหว่าง ค.ศ. 1826-1852

บทคัดย่อ

บทความนี้ศึกษาเมืองมะละแหม่งในฐานะเมืองท่าการค้าและเมืองหลวงของอาณานิคมของอังกฤษในพม่า ระหว่างช่วง ค.ศ. 1826-1852 มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการตั้งถิ่นฐานและการขยายอาณานิคม การค้าและสินค้าจากเมืองมะละแหม่ง การทำสัมปทานป่าไม้และอุตสาหกรรมไม้สัก และการพัฒนาเมืองมะละแหม่ง โดยศึกษาผ่านเอกสารชั้นปฐมภูมิและทุติยภูมิ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหนังสือพิมพ์ในเครืออาณานิคมอังกฤษและบันทึกของมิชชันนารีเกี่ยวกับเมืองมะละแหม่ง ซึ่งผ่านกระบวนการศึกษาด้านวิธีวิทยาทางประวัติศาสตร์โดยใช้แนวคิดเกี่ยวกับการขยายอาณานิคมและการขยายเครือข่ายการค้า ผลการศึกษาพบว่าการสร้างเมืองมะละแหม่งสะท้อนแรงปรารถนาในการขยายมณฑลอำนาจอาณานิคมอังกฤษให้ครอบคลุมเส้นทางเดินเรือในทะเลอันดามัน เมืองท่ามะละแหม่งจึงทำหน้าที่เป็นศูนย์รวมสินค้า 2 ลักษณะ ได้แก่ การรองรับสินค้าของป่าจากรัฐทางตอนในทวีปส่งออกไปยังเมืองท่าอื่นโดยอาศัยเส้นทางการค้าทางทะเล ขณะเดียวกันก็ทำหน้าที่เป็นแหล่งกระจายสินค้าจากอาณานิคมไปยังพื้นที่ทางตอนในทวีปโดยอาศัยเส้นทางการค้าทางบก นอกจากนี้เมืองมะละแหม่งเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงอาณานิคม และมีอุตสาหกรรมป่าไม้เป็นรากฐานทางเศรษฐกิจโดยเฉพาะอุตสาหกรรมไม้แปรรูปและอุตสาหกรรมอู่ต่อเรือ เนื่องจากมีศักยภาพรองรับการค้าทั้งทางบกและทางทะเลจึงส่งผลให้กลายเป็นเมืองศูนย์กลางการปกครองอาณานิคมในพม่าที่เจริญขึ้นตามลำดับ อีกทั้งยังส่งต่อความเจริญไปยังดินแดนรอบข้างอีกด้วย ข้อค้นพบสำคัญจากบทความนี้ คือ บทบาทของเมืองมะละแหม่งในฐานะเมืองท่าที่มีส่วนสนับสนุนทั้งสินค้าอุปโภคบริโภคให้แก่เมืองท่าในเครือข่ายอาณานิคมอังกฤษในแหลมมลายูที่จำเป็นต้องพึ่งพาสินค้าเกษตรจากเมืองท่ามะละแหม่งเพื่อหล่อเลี้ยงประชากรอาณานิคมเหล่านั้น อีกทั้งการเกิดขึ้นของเมืองท่ามะละแหม่งมาจากเงื่อนไขการขยายอิทธิพลทางทะเลบนเครือข่ายเมืองท่าอาณานิคมของอังกฤษ