พิธีฮาวปลึง: คุณค่าเเละความสำคัญในวิถีชีวิตของชาวพุทธเขมรถิ่นสุรินทร์

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์คือ เพื่อศึกษาประเพณีฮาวปลึงในชุมชนเขมรถิ่นสุรินทร์ เพื่อศึกษาวิถีชีวิตของชาวพุทธเขมรถิ่นสุรินทร์ และเพื่อวิเคราะห์คุณค่าและความสำคัญของพิธีฮาวปลึงในวิถีชีวิตของชาวพุทธเขมรถิ่นสุรินทร์ โดยการศึกษาเชิงเอกสารและการสัมภาษณ์ แล้วนำเสนอด้วยวิธีการพรรณนาเชิงวิเคราะห์  ผลการศึกษา พบว่า 1) ประเพณีฮาวปลึงในชุมชนเขมรถิ่นสุรินทร์ “ปลีง” เป็นภาษาเขมร แปลว่า “ขวัญ” อาศัยอยู่กับจิตใจของคนชาวเขมร-ส่วย เชื่อว่าในจิตใจของคนจะมีปลึงอยู่ 19 ดวง ทำให้จิตใจปกติ ถ้าหากเกิดเหตุการณ์ที่ทำให้คนนั้นตกใจ หวาดกลัวก็จะทำให้ “ละลัวะปลึง” (ขวัญขาดพร่องจำนวนไป) หรือ “บัดปลึง” (ขวัญหายหรือขวัญไม่อยู่กับเนื้อกับตัว) จำเป็นต้องทำพิธี “เฮาปลึง” หรือ “ฮาวปลึง” (เรียกขวัญ) ซึ่งมีหลายประเภท 2) วิถีชีวิตของชาวพุทธเขมรถิ่นสุรินทร์ มีขนบธรรมเนียมที่มีความคล้ายคลึงกับชาวเขมรในกัมพูชา ภาษาพูดที่ใช้คือ เขมร ส่วย และลาว นับถือพุทธศาสนา แต่ยังมีความเชื่อเรื่องคาถาอาคม ของขลัง มนต์ดำ  ในคนรุ่นเก่า 3) วิเคราะห์คุณค่าและความสำคัญของพิธีฮาวปลึงในวิถีชีวิตของชาวพุทธเขมรถิ่นสุรินทร์ มีผลใน 3 ด้าน คือ (1) ด้านจิตใจ เพื่อเสริมสร้างสภาพจิตใจให้คืนสู่สภาพปกติ มีขวัญกำลังใจ มีพลังใจ มีความฮึกเหิม และมีจิตใจมั่นคง (2) ด้านความเชื่อ มีความเชื่อว่าคนเราจะต้องมีปลึง มีขวัญ มีวิญญาณ ตั้งแต่แรกเกิดจนตาย ขวัญก็คือวิญญาณ เมื่อขวัญไม่อยู่กับเนื้อกับตัว จึงมีการเรียกขวัญ โดยมีเครื่องสังเวย มีธูปและมีดอกไม้ที่มีกลิ่นหอม ซึ่งเชื่อว่ากลิ่นหอมจะดึงดูดสิ่งที่มองไม่เห็นมาให้อภัย  (3) ด้านความสามัคคี การเห็นพ้องต้องกันของญาติพี่น้องให้มีการเรียกขวัญคนป่วยในครอบครัว ต้องมีความรักสมัครสมานร่วมมือร่วมใจกัน อันเป็นความสามัคคีในครอบครัว