การจัดการเรียนรู้ภูมิศาสตร์โดยใช้ปัญหาสิ่งแวดล้อมเป็นฐานเพื่อส่งเสริมความตระหนักรู้ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในพื้นที่บ้านคลองกะพั้ว จังหวัดอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาของการจัดการเรียนรู้ภูมิศาสตร์ และ 2) ศึกษาแนวทางการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ภูมิศาสตร์โดยใช้ปัญหาสิ่งแวดล้อมเป็นฐานเพื่อส่งเสริมความตระหนักรู้ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในพื้นที่บ้านคลองกะพั้ว จังหวัดอุตรดิตถ์ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 8 คน ได้แก่ กลุ่มครูผู้มีประสบการณ์ จำนวน 3 คน กลุ่มอาจารย์มหาวิทยาลัย จำนวน 3 คน และกลุ่มผู้นำชุมชน จำนวน 2 คน โดยใช้วิธีการคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์โดยใช้แนวคำถามเชิงลึกวิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้วิเคราะห์เนื้อหาแล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบประเด็นสำคัญ 2 ประเด็น ได้แก่ 1) สภาพปัจจุบันของการจัดการเรียนรู้พบว่าด้าน โรงเรียนขาดความพร้อมในการจัดการเรียนรู้ที่ส่งเสริมความตระหนักรู้ การจัดการเรียนรู้ไม่เชื่อมโยงกับประสบการณ์ของนักเรียนในแต่ละบริบท แนวทางการสอนส่วนใหญ่เป็นไปตามเนื้อหาในตำราเรียน โดยมีการบูรณาการปัญหาสิ่งแวดล้อมในโลกแห่งความเป็นจริงอย่างจำกัด ด้านบทบาทของครูมีครูบางส่วนขาดความเข้าใจเรื่องการเชื่อมโยงสิ่งแวดล้อม ขณะที่บางส่วนเน้นการมีส่วนร่วมในการปฏิบัติควบคู่กับการใช้สื่อที่หลากหลาย อย่างไรก็ตามด้านนักเรียนยังมีการตระหนักรู้ต่อสิ่งแวดล้อมที่ค่อนข้างน้อย 2) แนวทางการเรียนรู้ภูมิศาสตร์ที่นำเสนอซึ่งใช้ประเด็นสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่นเป็นฐานการเรียนรู้ ส่งผลให้นักเรียนมีความตระหนักรู้มากขึ้น นักเรียนสามารถระบุสาเหตุและผลกระทบของปัญหาสิ่งแวดล้อม และเสนอแนวทางแก้ไขที่เป็นรูปธรรมได้ นอกจากนี้นักเรียนยังแสดงให้เห็นถึงความตระหนักรู้ที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับพฤติกรรมที่ส่งผลต่อความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อม ส่งเสริมความเข้าใจที่ครอบคลุมมากขึ้นเกี่ยวกับภูมิศาสตร์และปัญหาสิ่งแวดล้อมในโลกแห่งความเป็นจริง แนวทางนี้ส่งเสริมการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมและการมีส่วนร่วมอย่างแข็งขันในความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมโดยรวมของนักเรียน