การจัดการเรียนรู้โดยกระบวนการทางภูมิศาสตร์ร่วมกับแนวคิดเกมมิฟิเคชั่น (Gamification) เพื่อพัฒนาความสามารถการให้เหตุผลทางภูมิศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาของการจัดการเรียนรู้ภูมิศาสตร์เพื่อพัฒนาความสามารถการให้เหตุผลทางภูมิศาสตร์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 และ 2) พัฒนาการจัดการเรียนรู้โดยกระบวนการทางภูมิศาสตร์ร่วมกับแนวคิดเกมมิฟิเคชั่น เพื่อพัฒนาความสามารถการให้เหตุผลทางภูมิศาสตร์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 การวิจัยนี้ใช้รูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ ครู ศึกษานิเทศก์ และนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนสามเสนวิทยาลัย เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลประกอบด้วย 1) คำถามสัมภาษณ์เกี่ยวกับแนวทางการจัดการเรียนรู้ในปัจจุบัน 2) แผนการจัดการเรียนรู้ที่ใช้กระบวนการสืบสอบทางภูมิศาสตร์ ร่วมกับแนวคิดเกมมิฟิเคชัน เพื่อพัฒนาความสามารถในการให้เหตุผลทางภูมิศาสตร์ 3) แบบทดสอบวัดความสามารถในการให้เหตุผลทางภูมิศาสตร์ และ 4) คำถามสำหรับการสนทนากลุ่ม ทั้งนี้ ข้อมูลได้รับการวิเคราะห์ด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงอุปนัย ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาความสามารถในการให้เหตุผลทางภูมิศาสตร์ในปัจจุบันยังมีข้อจำกัดหลายประการ แต่เนื้อหาบางประเด็นยังถูกมองว่าไกลตัวผู้เรียน ส่งผลให้การเชื่อมโยงกับบริบทชีวิตจริงทำได้จำกัด อีกทั้งผู้สอนส่วนใหญ่ยังใช้วิธีการสอนแบบบรรยายเป็นหลัก ทำให้นักเรียนมุ่งเน้นการจดจำเนื้อหามากกว่าการคิดวิเคราะห์และการให้เหตุผล 2) แนวทางที่เหมาะสมในการพัฒนาความสามารถในการให้เหตุผลทางภูมิศาสตร์ คือ การจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการทางภูมิศาสตร์เพื่อส่งเสริมการคิดอย่างเป็นระบบ ควบคู่กับการประยุกต์ใช้แนวคิดเกมมิฟิเคชั่นเพื่อสร้างแรงจูงใจในการเรียนรู้และเพิ่มความน่าสนใจของกิจกรรมการเรียนรู้ ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้พบว่านักเรียนมีความสามารถในการให้เหตุผลทางภูมิศาสตร์อยู่ในระดับดี นอกจากนี้ผลการสนทนากลุ่มสะท้อนว่านักเรียนมีความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาวิกฤตสิ่งแวดล้อมในลักษณะองค์รวมมากขึ้น สามารถอธิบายสาเหตุ กระบวนการเกิด และผลกระทบของปัญหาได้อย่างเป็นระบบ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร
ข้อความที่ปรากฎอยู่ในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ และข้อคิดเห็นนั้นไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร
เอกสารอ้างอิง
กนก จันทรา. (2567). การจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมความฉลาดรู้ทางภูมิศาสตร์ในวิชาสังคมศึกษาห้องเรียนสังคมศึกษาฐานสมรรถนะ. กรุงเทพฯ: ศูนย์หนังสือแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2562). การพัฒนาหลักสูตร ทฤษฎีสู่การปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: วี.พริ้นท์.
ทิศนา แขมมณี. (2560). ศาสตร์การสอน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พิชชาภา หารไชย. (2567). ผลการใช้กระบวนการทางภูมิศาสตร์ร่วมกับเทคนิคการเรียนรู้เสมือนจริง ที่มีต่อความสามารถในการคิดเชิงพื้นที่ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน. คณะครุศาสตร์: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พิมพันธ์ เดชะคุปต์. (2558). การจัดการเรียนรู้เชิงรุก. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วัชรา เล่าเรียนดี. (2556). รูปแบบและเทคนิคการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ศุุภาพิิชญ์์ อุุดรสรรพิ์. (2567). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ ด้วยเทคนิคเกมมิฟิเคชั่น เรื่องเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อเสริมสร้างทักษะการแก้ปัญหา สำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนมัธยมวาริชภูมิ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสกลนคร. คุรุสภาวิทยาจารย์, 5(3): 31–45.
สุมน อมรวิวัฒน์. (2553). การปฏิรูปการเรียนรู้. กรุงเทพฯ: พิมพ์ดี.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). รายงานการศึกษาไทย พ.ศ. 2561. กรุงเทพมหานคร: พริกหวานกราฟฟิค.
สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา. (2560). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง สาระภูมิศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
อานันท์ เจริญสุข. (2023). ผลการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการทางภูมิศาสตร์ที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและเจตคติต่อการเรียนวิชาภูมิศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 7(4): 1301–1314.
Edelson. (2011). Geo-literacy: Preparation for reaching decisions. www.nationalgeographic.org/news/geo- literacy-prepation-far-reaching- decisions2page1.
Favier, T. T., & Van der Schee, J. A. (2012). Exploring the characteristics of an optimal design for inquiry-based geography education with Geographic Information Systems. Computers & Education, 58(1): 666–677.
Gersmehl, P. J., & Gersmehl, C. A. (2007). Spatial thinking by young children: Neurologic evidence for early development and "educability". Journal of Geography, 106(5): 181–191.
Hamari, J., et al. (2014). Does gamification work? A literature review of empirical studies on gamification. Proceedings of the 47th Hawaii International Conference on System Sciences.
Kim, S., & Ke, F. (2017). Effects of game-based learning in an instructional context: A meta-analysis. Computers & Education, 11(5): 32-48.
Solem, M., et al. (2014). Geography for life: National geography standards. (second edition). Maryland: National Council for Geographic Education.
