การตีความหลักพุทธธรรมในกวีนิพนธ์รางวัลซีไรต์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาคุณลักษณะของงานกวีนิพนธ์รางวัลซีไรต์ 2) ศึกษาหลักพุทธธรรมที่ปรากฏในกวีนิพนธ์รางวัลซีไรต์และ 3) ตีความหลักพุทธธรรมในกวีนิพนธ์รางวัลซีไรต์ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ แบบวิจัยเอกสาร โดยเก็บข้อมูลจากหนังสือกวีนิพนธ์รางวัลซีไรต์และพระไตรปิฎก เพื่อนำข้อมูลมาวิเคราะห์และใช้ทฤษฎีการตีความทางพุทธศาสนาผลการวิจัยพบว่า 1) งานกวีนิพนธ์รางวัลซีไรต์มีความหลากหลายด้านรูปแบบคำประพันธ์โดยยังคงเอกลักษณ์ทางภาษาและสุนทรียภาพอย่างเด่นชัด ในด้านเนื้อหานั้นกวีนิพนธ์ได้สะท้อนประเด็นการดำเนินชีวิต ปัญหาสังคม ความเชื่อ ศีลธรรมและจริยธรรม ผ่านกลวิธีการเขียนเชิงสมจริงและเชิงสัญลักษณ์เพื่อถ่ายทอดประสบการณ์มนุษย์ในบริบทสังคมร่วมสมัย กวีนิพนธ์รางวัลซีไรต์มิได้เป็นเพียงงานวรรณศิลป์ แต่ยังทำหน้าที่เป็นพื้นที่ทางปัญญาในการวิพากษ์สังคมรวมถึงการถ่ายทอดคุณค่าทางจิตใจและปัญญาที่เอื้อต่อการทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างวรรณกรรม มนุษย์และสังคมในเชิงลึก 2) กวีนิพนธ์ดังกล่าวถ่ายทอดพุทธธรรมอย่างเป็นระบบผ่านโครงสร้างวรรณศิลป์ที่สะท้อนมิติด้านจิตใจ ปัญญา ความเพียร กุศล และศรัทธา ชี้ให้เห็นว่ากวีนิพนธ์รางวัลซีไรต์ทำหน้าที่เป็นกลไกทางวัฒนธรรมได้เชื่อมโยงวรรณกรรม ชีวิต และสัจธรรมทางพระพุทธศาสนาในบริบทสังคมร่วมสมัย 3) การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าหลักพุทธธรรมที่สำคัญในพระพุทธศาสนาเถรวาทปรากฏในกวีนิพนธ์รางวัลซีไรต์ในฐานะสภาวะธรรมที่เชื่อมโยงกับประสบการณ์ชีวิต มิใช่เพียงคำสอนเชิงนามธรรม กวีนิพนธ์นำเสนอพุทธธรรมผ่านกวีนิพนธ์ ภาพพจน์ อุปมาอุปไมย และสัญลักษณ์ เพื่อเปิดพื้นที่ให้ผู้อ่านเกิดการใคร่ครวญและตระหนักรู้ตามกระบวนการภาวนา ผลการวิเคราะห์สะท้อนกระบวนการพัฒนาจิต พัฒนาปัญญาและการคลายอุปาทานผ่านการดำรงอยู่ของปุถุชนในบริบทสังคมร่วมสมัย กวีนิพนธ์รางวัลซีไรต์จึงทำหน้าที่เป็นอุบายธรรมและกลไกทางวัฒนธรรม-จิตวิญญาณ ที่เชื่อมโยงวรรณกรรม มนุษย์ และสัจธรรมทางพระพุทธศาสนาอย่างเป็นรูปธรรม