ธรรมคีตะในฐานะอุบายทางสุนทรียะเพื่อการฝึกสติ: การเปรียบเทียบมุมมองพระพุทธศาสนากับดนตรีบำบัด
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบบทบาทของธรรมคีตะในพระพุทธศาสนาเถรวาทและดนตรีบำบัดในจิตวิทยาสมัยใหม่ในฐานะอุบายทางสุนทรียะเพื่อการฝึกสติ โดยใช้ระเบียบวิธีการศึกษาเชิงแนวคิดและการทบทวนเอกสารจากคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา งานวิชาการด้านศาสนสุนทรียศาสตร์ และงานวิจัยร่วมสมัยด้านดนตรีบำบัดและจิตวิทยา ผลการศึกษาพบว่า แม้แนวคิดของธรรมคีตะและดนตรีบำบัดจะตั้งอยู่บนรากฐานทางปรัชญาและเป้าหมายสูงสุดที่แตกต่างกัน แต่มีความสอดคล้องกันอย่างมีนัยสำคัญในระดับของกระบวนการฝึกจิต ในทั้งสองแนวทางนี้ เสียงและประสบการณ์ทางสุนทรียะมีบทบาทในการส่งเสริมสติ โดยช่วยให้จิตใจสงบ ลดสิ่งรบกวนทางความคิด ปรับสมดุลทางอารมณ์ และเอื้อให้เกิดการตระหนักรู้ในปัจจุบันขณะ สำหรับในบริบทของพุทธศาสนานั้น "ธรรมคีตา" (Dhamma Gita) ถือเป็นเครื่องมือเกื้อหนุนในการบรรเทาทุกข์และเจริญปัญญา โดยมิได้ถูกมองว่าเป็นเป้าหมายสูงสุดในตัวเอง ในทางตรงกันข้าม ดนตรีบำบัดสมัยใหม่ใช้เสียงเป็นเครื่องมือทางจิตวิทยาเพื่อเสริมสร้างความสามารถในการกำกับดูแลตนเอง สุขภาวะทางจิตใจ และคุณภาพชีวิต บทความนี้เสนอกรอบการสังเคราะห์เชิงบูรณาการที่ช่วยขยายความเข้าใจข้ามศาสตร์เกี่ยวกับบทบาทของสุนทรียะในการฝึกสติ และชี้ให้เห็นศักยภาพของการประยุกต์ใช้แนวคิดดังกล่าวในบริบทชีวิตร่วมสมัย ทั้งในเชิงการปฏิบัติทางศาสนาและการดูแลสุขภาพจิต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร
ข้อความที่ปรากฎอยู่ในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ และข้อคิดเห็นนั้นไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร
เอกสารอ้างอิง
นฤมล จิวัฒนาสุข และคณะ. (2567). ผลของการฝึกเจริญสติกราบพระด้วยธรรมคีตะ. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 8(1): 54-67.
มัลลิกา ภูมะธน และคณะ. (2559). ดนตรีในพระไตรปิฎกว่าด้วยการบำบัด บุญ และการบรรลุธรรม. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 1(2): 118–134.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
อานนท์ กาญจนโพธิ์. (2564). ศาสนสุนทรียศาสตร์วิจารณ์. วารสารวิพิธพัฒนศิลป์ บัณฑิตศึกษา, 1(2): 64-80.
Bruscia, K. E. (2014). Defining Music Therapy. (3rd ed). Barcelona: Barcelona Publishers.
Keown, D. (2022). Buddhist Ethics: Reconciling Virtue and Happiness. Hong Kong: Centre of Buddhist Studies.
Martina, d. W., et al. (2022). Music therapy for stress reduction: A systematic review and meta-analysis. Health Psychology Review, 16(1): 134–138.
Mi Hyang Hwang. (2023). Integrative perspectives on mindfulness, music and music therapy: A literature review. Approaches: An Interdisciplinary Journal of Music Therapy, 15(1): 96–109.
Xiang C., L., & Xiuming, L. (2025). Effects of mindfulness, music therapy, and social support onadolescents’ test anxiety. BMC Psychology, 13: 2-9.
