แนวทางการเสริมสร้างสมรรถนะทักษะสมอง (EF) ของเด็กปฐมวัยผ่านการเรียนรู้ในยุคดิจิทัล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์แนวคิดและนำเสนอแนวทางการเสริมสร้างสมรรถนะทักษะสมองเพื่อการบริหารจัดการของเด็กปฐมวัยผ่านการเรียนรู้ในยุคดิจิทัล โดยใช้การวิเคราะห์เอกสาร และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า EF ซึ่งประกอบด้วยการควบคุมตนเอง ความจำเพื่อใช้งาน และการปรับเปลี่ยนความคิด มีความสำคัญต่อพัฒนาการของเด็กในทุกด้าน อย่างไรก็ตาม การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพียงอย่างเดียวไม่สามารถพัฒนา EF ได้ หากขาดการออกแบบการเรียนรู้ที่เหมาะสม การพัฒนา EF จำเป็นต้องอาศัยกิจกรรมที่ส่งเสริมการคิด การตัดสินใจ และการลงมือทำ ควบคู่กับการเชื่อมโยงกับสถานการณ์ ในชีวิตจริง บทความนี้เสนอแนวทางสำคัญ ได้แก่ การใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือสนับสนุน การออกแบบกิจกรรม ที่เน้นการมีส่วนร่วม และบทบาทของครูและผู้ปกครองในการชี้แนะ รวมถึงการสังเคราะห์เป็นโมเดลแนวคิดการพัฒนา EF ในยุคดิจิทัล โดยพบว่า เทคโนโลยีดิจิทัลและกิจกรรมการเรียนรู้ที่เหมาะสม ผ่านการมีส่วนร่วมของเด็ก การชี้แนะจากครูและผู้ปกครอง และการเชื่อมโยงประสบการณ์จริง ช่วยพัฒนา EF และนำไปสู่ทักษะการคิดขั้นสูง การเรียนรู้ด้วยตนเอง และการแก้ปัญหา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร
ข้อความที่ปรากฎอยู่ในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ และข้อคิดเห็นนั้นไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร
เอกสารอ้างอิง
ธนวินท์ สุริวงศ์. (2565). การพัฒนาโปรแกรมการฝึกทักษะสมองอีเอฟเพื่อส่งเสริมการยืดหยุ่นทางความคิดและการรู้ดิจิทัลสำหรับนักเรียนประถมศึกษาตอนปลาย. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิธีวิทยาการพัฒนานวัตกรรมทางการศึกษา. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นฤเบศร์ ลือเรื่อง และคณะ. (2568). การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิต. เสฏฐวิทย์ปริทัศน์, 5(1): 1–10.
ปิยนุช รัตนพงษ์ และประกอบ ใจมั่น. (2566). ความสามารถในการจัดการตนเองเด็กปฐมวัย. วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช, 2(2): 9–20.
พัชรีญา กระดม และคณะ. (2569). เทคโนโลยีกับการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย: แนวทางการจัดการเรียนรู้ยุคดิจิทัล. วารสารวิชาการหลักสูตรและการสอน มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 17(50): 223–231.
ภัทรภร สิงห์พิทักษ์ และจารุวรรณ พลอยดวงรัตน์. (2565). สภาพแวดล้อมในสถานศึกษาที่เอื้อต่อการพัฒนาทักษะ การคิดเชิงบริหาร (Executive Function: EF) ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย (สพบท.), 4(2): 17–28.
วารีรัตน์ แย้มประดิษฐ์ และคณะ. (2565). ความต้องการจำเป็นและแนวทางในการพัฒนาชุดกิจกรรมทางกายเชิงบูรณาการเพื่อเสริมสร้างการคิดเชิงบริหารของเด็กปฐมวัย ในจังหวัดสุรินทร์. วารสารมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 7(7): 248–265.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2561). EF พัฒนาสมองเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2563). แนวทางการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะสมอง (Executive Functions: EF) ในเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
อำมรรัตน์ สมศรีสุข และคณะ. (2568). การจัดประสบการณ์การเรียนรู้แบบโครงการเพื่อพัฒนาทักษะสมอง EF ของเด็กปฐมวัย. Journal of Integration Social Sciences and Development, 5(1): 272–282.
Blair, C., & Razza, R. P. (2007). Relating effortful control, executive function, and false belief understanding to emerging math and literacy ability in kindergarten. Child Development, 78(2): 647–663.
Bodrova, E., & Leong, D. J. (2007). Tools of the mind: The Vygotskian approaches to early childhood education. (2nd ed.). New York: Pearson.
Center on the Developing Child at Harvard University. (2011). Building the brain’s “air traffic control” system: How early experiences shape the development of executive function (Working Paper No. 11). https://developingchild.harvard.edu/resources/building-the-brains-air-traffic-control-system-how-early-experiences-shape-the-development-of-executive-function
Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64(2): 135–168.
Fjortoft, I. (2004). Landscape as playscape: The effects of natural environments on children’s play and motor development. Children. Youth and Environments, 14(2): 21–44.
Hirsh-Pasek, K., et al. (2015). Putting education in “educational” apps: Lessons from the science of learning. Psychological Science in the Public Interest, 16(1): 3–34.
Kolb, A. Y., & Kolb, D. A. (2005). Learning styles and learning spaces: Enhancing experiential learning in higher education. Academy of Management Learning & Education, 4(2): 193–212.
Miyake, A., et al. (2000). The unity and diversity of executive functions and their contributions to complex “frontal lobe” tasks: A latent variable analysis. Cognitive Psychology, 41(1): 49–100.
Moffitt, T. E., et al. (2011). A gradient of childhood self-control predicts health, wealth, and public safety. Proceedings of the National Academy of Sciences, 108(7): 2693–2698.
OECD. (2021). 21st-century readers: Developing literacy skills in a digital world. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/a83d84cb-en
Qu, F., et al. (2025). The impact of electronic device use on learning quality in preschool children: The mediating role of executive function and moderating role of parental mediation. Frontiers in Psychology. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12380748/
UNESCO. (2021). Reimagining our futures together: A new social contract for education. Paris: UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000379707
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
World Health Organization. (2019). Guidelines on physical activity, sedentary behaviors and sleep for children under 5 years of age. https://www.who.int/publications/i/item/9789241550536
