อิทธิพลการขอขมากรรมที่มีต่อการสร้างสังคมสันติสุขในพระพุทธศาสนาเถรวาทและพระพุทธศาสนามหายาน -

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการคือ 1) เพื่อศึกษาอิทธิพลการขอขมากรรมที่มีต่อการสร้างสังคมสันติสุขในพระพุทธศาสนาเถรวาท 2) เพื่อศึกษาอิทธิพลการขอขมากรรมที่มีต่อการสร้างสังคมสันติสุขในพระพุทธศาสนามหายานและ 3) เพื่อศึกษาเปรียบเทียบอิทธิพลการขอขมากรรมที่มีต่อการสร้างสังคมสันติสุขในพระพุทธศาสนาเถรวาทและพระพุทธศาสนามหายาน การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 28 รูป/คน ประกอบด้วยพระภิกษุ นักปฏิบัติธรรม นักวิชาการทางพระพุทธศาสนา และผู้เชี่ยวชาญ เครื่องมือที่ใช้เก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่เอกสารกิจกรรมและแบบสัมภาษณ์เชิงลึก ใช้วิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและการนำเสนอด้วยการเปรียบเทียบเชิงแนวคิด ผลการวิจัยพบว่าการขอขมากรรมเกิดขึ้นจากการที่ผู้กระทำมีความสำนึกผิด กลับใจและปรารถนาให้ผู้ที่ได้รับผลจากการกระทำของตนอโหสิกรรมให้ถือเป็นจริยธรรมสำคัญในการระงับความขัดแย้ง โดยในพระพุทธศาสนาเถรวาทเน้นความรับผิดชอบส่วนบุคคลบนพื้นฐานของหลักกัมมัสสกตาและหิริโอตตัปปะ มุ่งเน้นการยอมรับความจริงและการสำรวมระวังเพื่อตัดวงจรการจองเวรและชำระจิตใจให้บริสุทธิ์ ส่วนพระพุทธศาสนามหายานเน้นความรับผิดชอบร่วมกันตามอุดมการณ์พระโพธิสัตว์และหลักสุญญตามุ่งเน้นการเยียวยาจิตวิญญาณด้วยมหาเมตตาเพื่อสลายอัตตา เมื่อเปรียบเทียบทั้งสองแนวทาง พบว่าแม้มีจุดเน้นต่างกันแต่มีเป้าหมายร่วมกันในการถอดถอนอัตตาและยุติความรุนแรงซึ่งสามารถนำมาบูรณาการเป็นโมเดลการสร้างสมดุลแห่งสัจจะและความกรุณา โดยใช้ความเด็ดขาดในการยอมรับความจริงแบบเถรวาทเพื่อสร้างความยุติธรรมผสานกับความอ่อนโยนในการให้อภัยแบบมหายานเพื่อเยียวยาจิตใจช่วยเปลี่ยนผู้กระทำผิดให้เป็นกัลยาณมิตรและสร้างพื้นที่ปลอดภัยทางสังคมที่เอื้อต่อการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข