ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติงานป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชน ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร

จุฑารัตน์ ชมเชย; กฤษฎนัย ศรีใจ

ผู้แต่ง

จุฑารัตน์ ชมเชย คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
กฤษฎนัย ศรีใจ คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน, การป้องกันและแก้ไขปัญหา, ยาเสพติด

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1. การปฏิบัติงานป้องกันและแก้ไขปัญหา ยาเสพติดในชุมชนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน 2. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติงานป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอตะพานหิน จังหวัดพิจิตร กลุ่มตัวอย่างคือ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จำนวน 458 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสูงสุด ค่าต่ำสุด และสถิติวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน กำหนดค่านัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05

ผลการวิจัยพบว่า 1. การปฏิบัติงานป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ส่วนใหญ่มีระดับค่าเฉลี่ย อยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 46.30 รองลงมาคือระดับต่ำ ร้อยละ 31.70 และระดับสูง ร้อยละ 22.10 2. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติงานป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชนได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จำนวน 5 ตัวแปร คือทักษะในการปฏิบัติงาน มีอิทธิพลสูงสุดต่อการปฏิบัติงาน (β = 0.34, t = 7.36, p < 0.001) การรับรู้บทบาทหน้าที่ (β = 0.151, t = 3.26, p = 0.001) ความภาคภูมิใจและความสำเร็จ (β = 0.139, t = 3.00, p = 0.003) เพศหญิง (β = 0.097, t = 2.36, p = 0.017) และการพัฒนาตนเองและความก้าวหน้า (β = 0.081, t = 2.24, p = 0.028) ทั้ง 5 ตัวแปรรวมกันสามารถพยากรณ์การปฏิบัติงานป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชนของ อสม. ได้ร้อยละ 27.4 (R² = 0.274, Adjusted R² = 0.268) โดยมีค่า R = 0.524 แสดงความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรพยากรณ์รวมกับตัวแปรตามในระดับปานกลาง

เอกสารอ้างอิง

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2564). คู่มือ อสม.“สมาร์ท อสม.และ อสม.หมอประจำบ้าน” ปีงบประมาณ 2565. กรม.

กฤษณะ พิมพ์ไทย. (2567). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการดำเนินงานป้องกันโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุข อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี. วารสารการศึกษาและวิจัยการสาธารณสุข, 2(2), 124-139.

ธนภรณ์ ช่วยชู. (2567). การมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการป้องกันและแก้ไข ปัญหายาเสพติดในชุมชน. วารสารบัณฑิตศึกษาเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต, 1(1), 19-36.

ธนาภรณ์ ดารากัย, ฮัซวานี ดารากัย, และวริสรา เสรีรัตน์. (2567). ผลของการให้ความรู้ในการดูแลผู้ป่วยระยะท้ายของอาสาสมัครสาธารณสุขชุมชน. วารสารศาสตร์สุขภาพและการศึกษา, 4(3), 92-101.

ธนัชพร กบิลฤทธิวัฒน์. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการปฏิบัติงานของพนักงานบริษัทเอกชนในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยธนบุรี, 16(2), 71-82.

ธิติรัตน์ เหล่าคมพฤฒาจารย์, จิรัชญา เหล่าคมพฤฒาจารย์, และ พัชรีภรณ์ ชมภูวิเศษ. (2565). แนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในกลุ่มเด็กและเยาวชนแห่งหนึ่งในจังหวัดชัยภูมิ. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(1), 785-800.

นครินทร์ โสมาบุตร. (2566). การพัฒนาอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านเชี่ยวชาญ การบำบัดฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติดในชุมชน อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารการแพทย์ โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์, 38(1), 269-277.

ปรียวรรณ สุวรรณสูนย์, (2567). การแก้ไขปัญหาด้านยาเสพติดของรัฐบาล. เกาะกระแสโพล. https://hdl.handle.net/20.500.14156/2004420.

พรพิรุณ พิมพ์พันธุ์ และ สุรเดช สำราญจิตต์. (2568) .สมรรถนะในการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในพื้นที่จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารสาธารณสุขมูลฐาน (ภาคกลาง), 39(1), 15-26.

พารินทร์ แก้วสวัสดิ์. (2565). แรงจูงใจที่มีความสัมพันธ์กับสมรรถนะการปฏิบัติงานของ อสม. อำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัดปทุมธานี. วารสารวิชาการทางการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 2(2), 22-33.

ยุทธนา แยบคาย และธวัชชัย สุนทรนนท์. (2568). รูปแบบการปฏิบัติงานป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในชุมชนของ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านประจำหมู่บ้าน : กรณีศึกษาจังหวัดสุโขทัย. วารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข, 11(3), 731-747.

รุ่ง มาสิก. (2566). การสำรวจสถานการณ์ปัญหาการบริโภคยาปฏิชีวนะเพื่อพัฒนางานคุ้มครองผู้บริโภคในเขตอำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารเภสัชกรรมคลินิก, 29(3), 165-176.

วิษณุ โคตรวิชา, เกรียงไกร บุญประจง, จันทร์เพ็ญ สีชมภู และสนุก สิงห์มาตร. (2567). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการป้องกันและเฝ้าระวังยาเสพติด. วารสารวิชาการรัตนบัณฑิต, 6(1), 292-305.

วิศรุต ดานาพงศ์. (2568). การแบ่งประเภทผลลัพธ์การเรียนรู้ด้านความรู้ ทักษะ จริยธรรม และลักษณะบุคคลด้วยการประยุกต์ใช้ Bloom Taxonomy ในวิชาออกแบบสถาปัตยกรรม. Asian Creative Architecture, Art and Design, 38(2), e276199. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/archkmitl/article/download/276199/188870

ศิรินภา ภูชาดา, มกราพันธ์ จูฑะรสก และประจักร บัวผัน. (2566). แรงจูงใจและปัจจัยแห่งความสำเร็จที่มีผลต่อความสุขในการทำงาน. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 16(2), 74-96.

สรวุฒิ เอี่ยมนุ้ย. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติงานตามบทบาทอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการ เฝ้าระวังและป้องกันโรคโควิด-19 อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพ ศึกษา, 1(2), 75-90.

สุภาวดี ขุนทองจันทร์. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการปฏิบัติงานของบุคลากรในยุคดิจิทัล. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี, 12(1), 127-137.

เสาวนีย์ ทองนพคุณ, ธัชธา ทวยจด, เอมอัชฌา วัฒนบุรานนท์ และสาวิตรี วิษณุ โยธิน. (2565). ความรู้ เจตคติ และพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคโควิด-19 ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จังหวัดจันทบุรี. วารสารสาธารณสุข มหาวิทยาลัยบูรพา, 17(2), 42-55.

สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2566). รายงานผลการดำเนินการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด ปี 2566. กระทรวงยุติธรรม.

สำนักงานเลขานุการคณะกรรมการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด. (2567). ข้อเสนอแนวทางการดำเนินงาน CBTx “ชุมชนล้อมรักษ์”: ถอดบทเรียนชุมชนต้นแบบ. สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข.

อุไร เทศไธสง. (2567). แนวทางการพัฒนาประสิทธิภาพกระบวนการบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติดด้วยแนวคิดการสร้างคุณค่าร่วม. Journal of Humanities and Social Sciences Mahamakut Buddhist University Isan Campus, 5(3), 49-57.

Citaristi, I. (2022). United Nations Office on Drugs and Crime;UNODC. In The Europa Directory of International Organizations 2022 (pp. 248-252). Routledge.

Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). John Wiley & Sons.

Ejigu, Y., Abera, N., Haileselassie, W., Berhanu N., Haile B., Nigatu F., Tewfik N., Kiflie Y., Medhin G., Walelign F., Demissie M., Tigabu S., Taddesse D., Dadi T., and Teklu A., (2023). Motivation and job satisfaction of community health workers in Ethiopia: a mixed-methods approach. Human Resources for Health, 21,35. https://doi.org/10.1186/s12960-023-00818-4

Herzberg, F., Mausner, B., & Snyderman, B. B. (1959). The Motivation to work (20th ed.). New Brunswick.

Ministry of Public Health. (2023). Notification of the Ministry of Public Health regarding narcotic drugs (B.E. 2566). Food and Drug Administration, Thailand

Nawsuwan, K., Oupra, R., Singweratham, N., & Thepaksorn, P. (2023). Uncovering the underlying aspects of successful COVID-19 prevention and control in Thailand through factor analysis: Lessons we have not yet learned from village health volunteers. Belitung Nursing Journal, 9(5), 505. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10600699/

Nurdiansyah, M. R. D., & Siregar, W. Z. B. (2025). United Nations Office on Drugs and Crime's Efforts to Prevent the Distribution of Synthetic Drugs in Southeast Asia: through the Regional Frameworks Programme 2022-2026. SIYAR Journal, 5(2), 218-244. https://jurnalfisip.uinsa.ac.id/index.php/siyar/article/view/820

Panday, S., Teijlingen, E. V., & Barnes, A. (2024). Exploring the motivations of female community health volunteers in primary healthcare provision in rural Nepal: a qualitative study. PLOS Global Public Health, 4(8), e0003428. https://doi.org/10.1371/journal.pgph.0003428

United Nations Office on Drugs and Crime. (2023). Executive summary. In World Drug Report 2023. United Nations.

Yaebkai ,Y. & Sunthonnon ,T. (2025). An Operational Model for the Prevention and Resolution of Drug Addiction Problems in the Community by Village Health Volunteers: A Case Study of Sukhothai Province. Public Health Policy and Laws Journal, 11(3), 731–747. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/journal_law/article/view/282319