กลยุทธ์การสร้างสรรค์สารคดีข่าวเชิงสืบสวน กรณีศึกษารายการ Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS
คำสำคัญ:
สารคดีข่าวเชิงสืบสวน, กลยุทธ์การสร้างสรรค์สารคดีข่าวเชิงสืบสวน, การเล่าเรื่องเชิงอธิบายที่มีมนุษย์เป็นศูนย์กลาง, การปรับตัวของสารคดีข่าวเชิงสืบสวนในยุคดิจิทัล, รายการ Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBSบทคัดย่อ
การวิจัยเรื่อง กลยุทธ์การสร้างสรรค์สารคดีข่าวเชิงสืบสวน : กรณีศึกษารายการ Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลยุทธ์การสร้างสรรค์สารคดีข่าวเชิงสืบสวน และรูปแบบการเล่าเรื่องในการผลิตสารคดีข่าวเชิงสืบสวนรวมถึงแนวทางการปรับตัวของรายการ Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS ในบริบทสื่อร่วมสมัย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหารายการ Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS จำนวน 49 ตอน ที่ออกอากาศระหว่างเดือนมกราคมถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2568 ร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ที่เกี่ยวข้องกับการผลิตรายการจำนวน 4 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และการวิเคราะห์เชิงประเด็น (Thematic Analysis)
ผลการวิจัยพบว่า กลยุทธ์การสร้างสรรค์ของรายการมุ่งนำเสนอปัญหาสาธารณะผ่านแนวคิดที่มีมนุษย์เป็นศูนย์กลาง ใช้การตรวจสอบข้อมูลจากหลายแหล่ง และการอธิบายประเด็นสาธารณะอย่างรอบด้าน รูปแบบการเล่าเรื่องมีลักษณะเป็นการเล่าเรื่องเชิงอธิบายที่มีมนุษย์เป็นศูนย์กลาง โดยเชื่อมโยงประสบการณ์ของบุคคลกับปัญหาเชิงโครงสร้าง ขณะที่การปรับตัวของรายการปรากฏผ่านการเลือกประเด็นใกล้ตัวผู้ชม การทำเรื่องซับซ้อนให้เข้าใจง่าย การใช้ภาพและกราฟิกประกอบการอธิบาย การสื่อสารผ่านหลายแพลตฟอร์ม และการเชื่อมโยงเนื้อหากับชีวิตประจำวันของผู้รับสาร อันสะท้อนแนวทางการพัฒนาสารคดีข่าวเชิงสืบสวนให้สอดคล้องกับบริบทสื่อดิจิทัลร่วมสมัย
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา แก้วเทพ. (2555). สื่อสารมวลชน: ทฤษฎีและแนวคิด. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
จุมพล รอดคำดี. (2552). คู่มือจัดรายการวิทยุเพื่อเด็ก. ปิ่นโต พับลิชชิ่ง.
นันท์วิสิทธิ์ ตั้งแสงประทีป, มาโนช ชุ่มเมืองปัก และวิไลวรรณ จงวิไลเกษม. (2563). พลวัตของสื่อทางเลือกในยุคดิจิทัลกับการเป็นสื่อสันติภาพ ในจังหวัดชายแดนใต้. วารสารศาสตร์, 13(3), 128.
มนตรี จุ้ยม่วงศรี และพิทักษ์ศักดิ์ ทิศาภาคย์. (2565). กระบวนทัศน์ข่าวเชิงสืบสวนไทยในยุควารสารศาสตร์ดิจิทัล. วารสารนิเทศศาสตร์, 40(2), 105–126.
มูลนิธิสื่อมวลชนศึกษา. (2557). สื่อเชิงสืบสวน (Investigative Journalism) ในทีวีดิจิตอลช่องข่าวสารและสาระ (22 สิงหาคม - 22 กันยายน 2557). สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ.
วรรณนิภา ภูมิถาว และติญทรรศน์ ประทีปพรณรงค์. (2563). การศึกษาอิทธิพลของรายการโทรทัศน์เชิงสืบสวนต่อการบริหารงานคดีของเจ้าหน้าที่ตำรวจ. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 16(2), 303–330. https://doi.org/10.14456/jssnu.2020.17
วิเชียร พงศธร และปรางทิพย์ ดาวเรือง. (2568). การประชุมเชิงปฏิบัติการสร้างความร่วมมือเครือข่ายสื่อมวลชนต่อต้านคอร์รัปชัน. https://9conversations.co/workshop-on-building-a-collaborative-network-of-media-against-corruption/
วิไลวรรณ จงวิไลเกษม และชาติณรงค์ วิสุตกุล. (2566). การพัฒนาการรายงานข่าวเชิงสืบสวนเพื่อสาธารณะของสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส. วารสารศาสตร์, 17(2), 172. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jcmag/article/view/273414
สันทัด ทองรินทร์. (2567). แบบการนําเสนอและวิธีการเล่าเรื่องรายการสารคดีเชิงข่าวโทรทัศน์ Modes and Storytelling for Television News Documentaries Program. วารสารวิชาการ วิจัย และนวัตกรรม มสธ. (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์). 4(1), 52–67. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/InnovationStou/article/view/272740
เสกสรรณ ประเสริฐ และปรีชา พันธุ์แน่น. (2565). การพัฒนากระบวนการสื่อข่าวเชิงสืบสวน. วารสารสหวิทยาการสังคมศาสตร์และการสื่อสาร, 5(1), 103–114. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/ISSC/article/view/254567
เสนาะ สุขเจริญ. (2549). ข่าวสืบสวน. Openbooks. Bigstory Thaipbs. (2568). หน้าแรก [หน้า Facebook]. Facebook. https://www.facebook.com/Bigstoryth
Deuze, M. (2005). What is journalism? Professional identity and ideology of journalists reconsidered. Journalism, 6(4), 442–464.
Graves, L. (2016). Deciding what’s true: The rise of political fact-checking in American journalism. Columbia University Press.
Hunter, M. Lee. (2011). Story-Based Inquiry: A manual for investigative journalists. UNESCO.
Jenkins, H. (2006). Convergence Culture: Where Old and New Media Collide. New York University Press.
McQuail, D. (2010). McQuail’s Mass Communication Theory (6th ed.). Sage Publications.
Thai PBS. (2568). Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS: ตอน ผู้หญิง ยาเสพติด คุก [วิดีโอ]. https://www.thaipbs.or.th/program/BigStoryThaiPBS/episodes/107779
Thai PBS. (2568). Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS: ตอน ล้างไตเลือกได้ ใครจ่าย? [วิดีโอ]. https://www.thaipbs.or.th/program/BigStoryThaiPBS/episodes/112168
Thai PBS. (2568). Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS: ตอน จากบุยายใบถึงถังขยะแห่งอีอีซีปราจีนบุรี [วิดีโอ]. https://www.thaipbs.or.th/program/BigStoryThaiPBS/episodes/109279
Thai PBS. (2568). หน้าแรก [ช่อง YouTube]. YouTube. https://www.youtube.com/@ThaiPBS
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสหวิทยาการเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
แนวคิดและทัศนะในบทความเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ การนำบทความหรือส่วนหนึ่งของบทความไปตีพิมพ์เผยแพร่ ให้อ้างอิงแสดงที่มา และข้อมูลเกี่ยวกับผู้เขียนบทความ
