The Phra Upakhut Legend in Thai Society: Perception and Confusion between Phra Upakhut and Other Disciples of the Buddha
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
The Phra Upakhut legend in Thai society appears in both Buddhist and local literature. The story is connected with the beliefs of Phra Upakhut as one of the Buddha’s disciples who has the magical power to defeat Māra and who promises abundance and fertility. Rituals and rites in different regions of Thailand have been performed according to these beliefs. However, the non-existence of Phra Upakhut in the Pali Canon or Tripiṭaka makes the readers confused as his story is always mixed up with other two Buddha’s disciples: Phra Subhutithera and Phra Gavampatithera, whose lives are mentioned in the Pali Canon.
Article Details
References
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (๒๕๑๖). พระราชพิธีสิบสองเดือน. (พิมพ์ครั้งที่ ๑๔). กรุงเทพมหานคร: ศิลปาบรรณาคาร.
ฉัตต์ ปิยะอุย. (๒๕๔๑). งานบุญผะเหวดมุกดาหาร วัดมโนภิรมย์ บ้านชะโนด อำเภอหว้านใหญ่ ๑๔-๑๕ มีนาคม ๔๑. [ม.ป.ท.] พรีสเกล.
ธีรพงษ์ จตุรพาณิชย์. (ต.ค.-ธ.ค. ๒๕๔๑). พระอุปคุตกับงานบุญผะเหวด.เมืองโบราณ.๒๔, (๔) ๑๓๐-๑๓๕.
บรรจบ บรรณรุจิ. (๒๕๓๗). อสีติมหาสาวก. (พิมพ์ครั้งที่ ๒). นนทบุรี: กองทุนศึกษาพุทธสถาน.
บุญผเวสของชาวอีสาน: การวิเคราะห์และตีความหมายทางมานุษยวิทยา.(๒๕๓๔). ห้องปฏิบัติการทางมานุษยวิทยาของอีสาน, มหาวิทยาลัยขอนแก่น, คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา.
ผีกับพุทธ: ศาสนาและความเชื่อในสังคมด่านซ้าย. (๒๕๕๐). กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์.
พระครูพัทธนาธิมุต (ประพันธ์ กวาวสิบสาม), และ พระธีรชัย ใจดี. (๒๕๕๕). พระมหาอุปคุตพระอรหันต์ผู้ปราบมารบันดาลโชคลาภ. เชียงใหม่: สันติภาพแพ็คพริ้นท์.
พระประพันธ์ สุทฺธจิตฺโต (กวาวสิบสาม). (๒๕๔๘). อิทธิพลความเชื่อเรื่องพระอุปคุตที่มีต่อพิธีกรรมชาวพุทธล้านนา.วิทยานิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, บัณฑิตวิทยาลัย, สาขาวิชาพระพุทธศาสนา.
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ ๒๖ พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุเปตวัตถุ เถรคาถา เถรีคาถา. (๒๕๓๙). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระนิพพานโสตร ฉบับศูนย์วัฒนธรรมภาคใต้ (สำนวนที่ ๔). (๒๕๒๘). กรุงเทพมหานคร:กรุงสยามการพิมพ์. (ศูนย์วัฒนธรรมภาคใต้ วิทยาลัยครูนครศรีธรรมราชและมูลนิธิโตโยต้าแห่งประเทศญี่ปุ่น)
พระมหาชนะ ธมฺมธโช ภมรพล ป.ธ.๙. (๒๕๔๒). โคลงสารปถมสมโพธิ. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภา.พระสัทธรรมโฆษเถระ. (๒๕๒๘). โลกบัญญัติ. กรมศิลปากร, หอสมุดแห่งชาติ.
พระอริยานุวัตร เขมจรีเถระ. (๒๕๑๓). พระอุปคุตผาบมาร.มหาสารคาม: ทุนมูลนิธิอาเซีย.
พิเชฐ สายพันธ์. (๒๕๓๙) “นาคาคติ” อีสานลุ่มน้ําาโขง: ชีวิตทางวัฒนธรรมจากพิธีกรรมร่วมสมัย.วิทยานิพนธ์ปริญญาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์,คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา, สาขามานุษยวิทยา.
วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดลําาพูน. (๒๕๔๔). (คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุในคณะกรรมการอําานวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ จัดพิมพ์เนื่องในโอกาสพระราชพิธี มหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๖ รอบ ๕ ธันวาคม ๒๕๔๒)
วิศิษฏ์ ดวงสงค์. (๒๕๔๒). แห่พระอุปคุต (วัดพระธาตุพนม). ใน สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคอีสาน (ล.๑๕, น.๕๑๓๓-๕๑๓๖). กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทยธนาคารไทยพาณิชย์.
ส.ศิวรักษ์, แปลและเรียบเรียง, (๒๕๕๒). ความเข้าใจในเรื่องพระเจ้าอโศกและอโศกาวทาน.(พิมพ์ครั้งที่ ๔). กรุงเทพมหานคร: ศูนย์ไทย-ธิเบต.
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส. (๒๕๓๐). ปฐมสมโพธิกถา. กรุงเทพมหานคร: กองวรรณคดีและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร.
เสถียร โพธินันทะ. (๒๕๔๔). ประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา. กรุงเทพมหานคร: สร้างสรรค์บุ๊คส์.
อนันต์ เหล่าเลิศวรกุล. (๒๕๔๖). ปฐมสมโพธิกถาภาษาไทยฉบับสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระปรมานุชิตชิโนรส: ความสัมพันธ์ด้านสารัตถกับวรรณกรรมพุทธประวัติอื่น.วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, คณะอักษรศาสตร์, ภาควิชาภาษาไทย.
อภิชาติ ยอดสุวรรณ. (๒๕๓๔). บทบาทของพระอุปคุตในเรื่องมหาอุปคุตฉบับล้านนา. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, บัณฑิตวิทยาลัย, สาขาวิชาภาษาและวรรณกรรมล้านนา.
อุดม รุ่งเรืองศรี. (๒๕๔๒). พุทธศาสนาในล้านนา. ใน สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ (ล.๙, น.๔๗๑๕-๔๗๒๘). กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคาร ไทยพาณิชย์.
Rhum, Michael R. (1994). The Ancestral Lords: Gender, Descent, and Spirits in a Northern Thai Village. n.p.: Northern Illinois University, Center for Southeast Asian Studies.
Strong, John. (1992). The Legend and Cult of Upagupta: Sanskrit Buddhism in North India and Southeast Asia. Princeton, New Jersy: Princeton University Press.
กาฬสินธุ์แล้งหนัก! แห่พระอุปคุตขอฝน. สืบค้นเมื่อวันที่ ๑๓ มีนาคม ๒๕๕๖, จาก http://www.komchadluek.net/detail/20130308/153510/กาฬสินธ์ุแล้งหนัก! แห่พระอุปคุตขอฝน
คนรออาบน้ำมนต์ตักบาตรวันเป็งปุ๊ด. สืบค้นเมื่อวันที่ ๗ ธันวาคม ๒๕๕๕, จาก http://www.chiangmainews.co.th/page/?p=76428“
หลวงปู่สุภา” เกจิชื่อดังอายุ ๑๑๔ ปี อวยพรปีใหม่ชาวภูเก็ตอยู่ดีมีสุข. สืบค้นเมื่อวันที่ ๑๗ กรกฎาคม ๒๕๕๕, จาก http://www.manager.co.th/South/ViewNews.aspx?NewsID=9500000151658
สุธี สุดประเสริฐ. (๒๕๕๔). โปรแกรมตรวจหาและเทียบเคียงพุทธวจนจากพระไตรปิฎก E-Tipitaka version 2.1 [วัสดุบันทึกเสียง].
ป้ายจารึกพระควัมปติเถระ พระผู้ทรงพลังและอานุภาพในการห้ามน้ําา. (๒๕๕๕). [ภาพถ่าย].สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเล ชายฝั่งทะเลและป่าชายเลน จังหวัดภูเก็ต.
