แนวทางการบริหารเชิงพุทธสู่สุขภาวะองค์รวมของโรงเรียนเอกชน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวคิด หลักการ และแนวทางการบริหารเชิงพุทธสู่สุขภาวะองค์รวมของโรงเรียนเอกชน ซึ่งเป็นโรงเรียนที่มีความเป็นอิสระและมีความยืดหยุ่นในการบริหารจัดการด้านต่าง ๆ โดยมีแนวทางในการบริหารที่มีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากโรงเรียนสังกัดอื่น มุ่งเน้นการเสริมสร้างสุขภาวะองค์รวมทั้งในด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และสติปัญญาให้กับผู้เรียน ครู และบุคลากรทางการศึกษาในสภาพแวดล้อมเชิงบวกที่มีความปลอดภัย มีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน และการมีคุณภาพชีวิตที่ดีมีสุข ภายใต้พื้นฐานของหลักการบริหารเชิงพุทธที่มีการบูรณาการร่วมกันระหว่างหลักธรรมทางพระพุทธศาสนากับการบริหารแบบมีส่วนร่วม ที่จะเสริมสร้างความสมดุลระหว่างประสิทธิภาพขององค์กรและสุขภาวะที่ดีของบุคลากร โดยผู้บริหารมีบทบาทสำคัญในการนำแนวทางการบริหารเชิงพุทธมาเป็นกลไกที่ใช้ในการขับเคลื่อนให้โรงเรียนเอกชนไปสู่การเป็นโรงเรียนที่มีสุขภาวะองค์รวม ผลการศึกษาและการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องจากการดำเนินการวิเคราะห์และสังเคราะห์ทำให้ได้ข้อมูลเพื่อนำเสนอแนวทางการบริหารเชิงพุทธสู่สุขภาวะองค์รวมของโรงเรียนเอกชน โดยมีองค์ประกอบที่สำคัญ 4 มิติ ได้แก่ 1) ภาวะผู้นำตื่นรู้ 2) ระบบการบริหารเชิงนวัตกรรม 3) การพัฒนาบุคลากรเชิงพุทธ และ 4) การสร้างสภาพแวดล้อมเชิงบวก โดยแนวทางที่สำคัญนี้สามารถเป็นประโยชน์ในการนำไปใช้ในเชิงบูรณาการและประยุกต์ใช้ในการสร้างกรอบแนวทางนำไปสู่การปฏิบัติให้เป็นรูปธรรมสำหรับการพัฒนาการบริหารการจัดการของโรงเรียนเอกชนให้เป็นโรงเรียนที่ดีมีคุณภาพพร้อมรับมือกับโลกปัจจุบันได้อย่างมีความสุขและยั่งยืนต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงพิมพ์กับวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นข้อคิดเห็น และความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
2. บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิจยวิชาการ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่ง ส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อการกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารวิจยวิชาการก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กอปรลาภ อภัยภักดิ์. (2563). บรรยากาศองค์กรแห่งความสุข: คนเบิกบาน งานสำเร็จ. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 6(1), 315–331. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/human/article/view/237682
กัมพล เจริญรักษ์. (2563). รูปแบบการบริหารจัดการโรงเรียนสุขภาวะ: ทุ่งยาวคำโปรยโมเดล. คุรุสภาวิทยาจารย์, 1(2), 78–88. https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/withayajarnjournal/article/view/241740
กิจจ์พิภัช เกตุแก้ว. (2568). รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมตามหลักมัชฌิมาปฏิปทา. วารสารพุทธสังคมวิทยาปริทรรศน์, 10(2), 27–42. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/BSJ/article/view/283783
จิรชฎา เชียงกูล และเมธาวี อุดมธรรมานุภาพ. (2566). สุขภาวะองค์รวมในการทำงานอย่างมีความสุขอย่างยั่งยืนตามแนวพุทธจิตวิทยา. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 9(1), 385–395. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/human/article/view/256519
ชลธิชา กาญจนศิริ และพระมหาดาวสยาม วชิรปญฺโญ. (2563). โภชนปฏิบัติ: การใช้หลักโภชเนมัตตัญญุตาในการรักษาโรคตามแนวทางของพระพุทธศาสนาเถรวาท. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 7(3), 61–73. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jg-mcukk/article/view/241973
ชามา เทียนโสภา. (2566). รูปแบบการบริหารสถานศึกษาเอกชนเพื่อส่งเสริมการเป็นองค์กรแห่งความสุข [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. NU Intellectual Repository. https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/bitstream/123456789/5832/3/ChamaTiensopha.pdf
ทรงพล บุญประเสริฐ. (2564). หลักธรรมการบริหารเชิงพุทธของการบริหารโรงเรียน. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 49(2), 1–11. https://doi.org/10.58837/CHULA.EDUCU.49.2.18
ธีรศักดิ์ พันธุมาศ, ฬิฏา สมบูรณ์ และเริงวิชญ์ นิลโคตร. (2568). การบริหารเชิงนวัตกรรมยุคดิจิทัลที่ส่งผลต่อการดำเนินงานสถานศึกษาปลอดภัย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตราด. วารสารปราชญ์ประชาคม, 3(6), 127–144. https://so12.tci-thaijo.org/index.php/watmahasawat_jsc/article/view/3216
พรหมเรศ แก้วโมลา, พระมหาชนินนทร์ อธิวโร, ชลธิชา จิรภัคพงศ์ และปริวัฒน์ มีเดช. (2567). การบริหารการศึกษาตามหลักพุทธบูรณาการ. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 7(6), 1283–1298. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JMCR/article/view/5882
พระบัวสอน สิริภทฺโท และพูลศักดิ์ หอมสมบัติ. (2566). การบริหารองค์กรยุคใหม่ด้วยการบริหารเชิงพุทธ. วารสารพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตอุบลราชธานี, 5(3), 709–724. https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JOBU2025/article/view/4433
พระราชบัญญัติโรงเรียนเอกชน พ.ศ. 2550. (2551, 11 มกราคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 125 ตอนที่ 7 ก, หน้า 2–9.
พระอุทิศ สมฺมาภาณี (แท่งทอง) และวรกฤต เถื่อนช้าง. (2564). การใช้หลักพุทธวิธีในการบริหารการศึกษา. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์, 9(1), 183–196. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jgsnsbc-journal/article/view/252213
พัชรินทร์ จันทร์กล่ำ และพระสุทธิสารเมธี. (2566). การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท. วารสารปรัชญาปริทรรศน์, 28(1), 79–95. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/phiv/article/view/263432
พิชชาพร เจริญยิ่ง, พัชราภา ตันติชูเวช และอรอุษา ปุณยบุรณะ. (2568). องค์กรแห่งความสุขของครูในโลกยุคใหม่. วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์, 1(5), 1–14. https://doi.org/10.64186/jsp1808
วรินทร์ธรา ภัคอัมพาพันธ์, พระราชวชิรเมธี และพระมหาอุดร อุตฺตโร. (2566). พุทธวิธีการบริหารการศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 8(3), 81–94. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JMSD/article/view/260870
ศิริภัสสร ปิยนันทวารินทร์. (2566). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อการบริหารจัดการการฝึกอบรมเยาวชนของศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดสมุทรปราการ [วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย]. หลักสูตรบัณฑิตศึกษา ภาควิชารัฐศาสตร์. https://gradpol.mcu.ac.th/wp-content/uploads/2024/02/03-%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%A8%E0%B8%B4%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%A0%E0%B8%B1%E0%B8%AA%E0%B8%AA%E0%B8%A3-%E0%B8%9B%E0%B8%B4%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B9%8C_watermark.pdf
สมใจ มณีวงษ์. (2567). การเตรียมตัวเพื่อรับมือกับโลกยุค BANI. Journal of Integration Social Sciences and Development, 4(2), 29–36. https://so15.tci-thaijo.org/index.php/JISSD/article/view/1382
สรรเสริญ จงผดุงสัตย์ และเมธาวี อุดมธรรมานุภาพ. (2568). แนวทางการเสริมสร้างการกำกับตนเองใน BANI World จากการทำวิทิสาสมาธิ. วารสารจิตวิทยาพุทธศาสตร์ประยุกต์เพื่อสังคม, 11(1), 239–252. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/human/article/view/284857
สันติชัย ใจชุ่มชื่น. (2561). รูปแบบการบริหารนวัตกรรมสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียนเอกชนประเภทสามัญ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา]. คลังปัญญามหาวิทยาลัยบูรพา. https://buuir.buu.ac.th/xmlui/bitstream/handle/1234567890/7391/Fulltext.pdf
สายฟ้า หาสีสุข. (2569). อิทธิบาท 4: หลักธรรมนำการบริหารสถานศึกษาสู่ความสำเร็จ. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม, 16(1), 113–121. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/HUSO-J/article/view/4916
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. พริกหวานกราฟฟิค.
สุวิทย์ ภาณุจารี. (2568). หลักธรรมเพื่อการบริหารการศึกษา. วิทยาลัยนวัตกรรมการจัดการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์.
อมรรัตน์ มีพัฒน์, ธีระภาพ เพชรมาลัยกุล และจตุพล ยงศร. (2566). ระบบนิเวศการบริหารสถานศึกษาเอกชน. วารสารรัชต์ภาคย์, 17(51), 123–139. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RJPJ/article/view/261401
Diener, E., Oishi, S., & Tay, L. (2018). Advances in subjective well-being research. Nature Human Behaviour, 2(4), 253–260. https://doi.org/10.1038/s41562-018-0307-6
World Health Organization. (2020). Basic documents (49th ed.). https://apps.who.int/gb/bd/pdf_files/BD_49th-en.pdf