อิทธิพลความเชื่อเรื่องพญานาคที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนาในประเทศกัมพูชา

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพเกี่ยวกับแนวคิดและความเชื่อเรื่องพญานาคในชุมชนสองฝั่งแม่น้ำโขงในประเทศกัมพูชา โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของพญานาคในฐานะสิ่งศักดิ์สิทธิ์และเทพเจ้าแห่งน้ำ รวมทั้งวิเคราะห์อิทธิพลของความเชื่อนี้ต่อวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของชุมชน ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนสองฝั่งโขง ประเทศกัมพูชาให้ความสำคัญกับพญานาคในฐานะ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ผู้มีฤทธิ์อำนาจ โดยเชื่อว่าสามารถดลบันดาลความอุดมสมบูรณ์และสายฝนได้ ความเชื่อนี้สะท้อนผ่านพิธีกรรมต่างๆ รวมถึงงานสถาปัตยกรรมในวัดวาอารามที่มักปรากฏรูปปั้นพญานาค แสดงถึงความเชื่อมโยงกับพระพุทธศาสนา ความเชื่อเรื่องพญานาคในกัมพูชามาจาก 3 กระแสหลัก ได้แก่ ความเชื่อพื้นถิ่นที่เชื่อว่าตนสืบเชื้อสายมาจากพญานาคตามตำนานพระทองนางนาค ความเชื่อจากศาสนาพราหมณ์ที่มองพญานาคเป็นเทพเจ้า และความเชื่อทางพระพุทธศาสนาที่มองพญานาคเป็นผู้ปกป้องศาสนา สัญลักษณ์พญานาคจึงปรากฏในงานศิลปะและโบราณสถานต่างๆ เป็นเครื่องหมายแทนบรรพบุรุษ ความมงคล และความอุดมสมบูรณ์ ความเชื่อเรื่องพญานาคได้ผสมผสานเข้ากับวิถีชีวิตและศาสนาอย่างลึกซึ้ง ส่งผลต่อการปฏิบัติในพิธีกรรมต่างๆ ทั้งยังเป็นส่วนสำคัญของวัฒนธรรมที่สืบทอดมาอย่างยาวนาน ได้แก่ การเรียกผู้ที่จะบวชว่า "นาค" สะท้อนให้เห็นถึงการผนวกความเชื่อดั้งเดิมเข้ากับหลักพระพุทธศาสนาได้อย่างแนบเนียนและเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตชุมชนสองฝั่งโขงตราบจนทุกวันนี้