การพัฒนาพฤติกรรมทักษะทางสังคมของนักเรียนด้วยหลักพรหมวิหาร 4: กรณีศึกษานักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนพะตงประธานคีรีวัฒน์ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการพัฒนาพฤติกรรมทักษะทางสังคมของนักเรียน 2) ศึกษาหลักพรหมวิหาร 4 ในพระพุทธศาสนาเถรวาท 3) วิเคราะห์การพัฒนาพฤติกรรมทักษะทางสังคมของนักเรียนด้วยหลักพรหมวิหาร4: กรณีศึกษานักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนพะตงประธานคีรีวัฒน์ อำเภอ หาดใหญ่ จังหวัดสงขลา โดยการวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ สัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลจำนวน 22 คน ได้แก่ ครูประจำชั้น ครูผู้สอน ครูแนะแนว นักเรียน และผู้ปกครอง ควบคู่กับการศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก งานวิจัย และตำราทางพุทธศาสนา เครื่องมือที่ใช้คือแบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบมีโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) การพัฒนาทักษะทางสังคมของนักเรียนมุ่งส่งเสริมความสามารถในการอยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างเหมาะสม ครอบคลุม 5 ด้าน ได้แก่ การสื่อสาร ความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล การแก้ไขความขัดแย้ง การควบคุมอารมณ์และพฤติกรรม และการปรับตัว โดยโรงเรียนจัดกิจกรรมการเรียนรู้อย่างเป็นรูปธรรม เช่น การทำงานกลุ่ม การอภิปราย และกิจกรรมจิตอาสา เปิดโอกาสให้นักเรียนฝึกการสื่อสาร การรับฟัง และการร่วมมือแก้ปัญหา ซึ่งส่งผลให้พฤติกรรมการอยู่ร่วมกันดีขึ้น 2) ในด้านหลักพรหมวิหาร 4 เป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาพฤติกรรมทางสังคม เมตตาส่งเสริมการสื่อสารที่สร้างสรรค์ กรุณาพัฒนาความเห็นอกเห็นใจ มุทิตาปลูกฝังทัศนคติเชิงบวกต่อความสำเร็จของผู้อื่น และอุเบกขาช่วยให้ควบคุมอารมณ์และวางใจเป็นกลางได้อย่างเหมาะสม 3) การบูรณาการหลักพรหมวิหาร 4 เข้ากับกิจกรรมการเรียนรู้ ช่วยให้นักเรียนแสดงพฤติกรรมที่เหมาะสมมากขึ้น เช่น การช่วยเหลือกัน การรับฟัง การให้อภัย และการควบคุมตนเอง บรรยากาศในห้องเรียนจึงมีความร่วมมือและความเข้าใจมากขึ้น สะท้อนว่าการปฏิบัติตามหลักพรหมวิหาร 4 สามารถส่งเสริมทักษะทางสังคมและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียนได้อย่างเป็นรูปธรรม