ลักษณะการเป็นบทละครสำเร็จรูปของบทละครชาตรีเรื่องมโนห์ราของกรมศิลปากร

Main Article Content

สัมพันธ์ สุวรรณเลิศ

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภูมิหลังของบทละครชาตรีเรื่องมโนห์ราของกรมศิลปากร ลักษณะของบทละครไทยแบบดั้งเดิม บทละครสำเร็จรูป และศึกษาวิเคราะห์ลักษณะการเป็นบทละครสำเร็จรูปของบทละครชาตรีเรื่องมโนห์ราของกรมศิลปากร โดยใช้กระบวนการวิธีวิจัยเอกสาร โดยศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ศึกษาวิเคราะห์บทละครชาตรีเรื่องมโนห์ราของกรมศิลปากรฉบับ พ.ศ. 2498 บทประพันธ์ของนายมนตรี ตราโมทและคณะ นำเสนอผลการศึกษาเชิงบรรยายหรือพรรณนา

ผลการศึกษาพบว่า บทละครชาตรีเรื่องมโนห์ราของกรมศิลปากรประพันธ์ขึ้นเพื่อใช้เป็นบทการแสดง โดยทั้งบทละครและวิธีการจัดแสดงเป็นผลงานที่สร้างสรรค์ขึ้นใหม่ทั้งหมด เมื่อจัดแสดงแล้วได้รับความชื่นชมและนิยมจากผู้ชมจนมีการแสดงซ้ำจำนวนหลายรอบ และได้รับการสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน ด้านลักษณะของบทละครไทยพบว่ามี 2 ลักษณะ คือ บทละครไทยแบบดั้งเดิมที่ผู้ประพันธ์ไม่นิยมใส่องค์ประกอบสำคัญที่จำเป็นต้องใช้ในการแสดงอย่างครบถ้วน ผู้นำบทไปจัดแสดงจำเป็นต้องปรุงบทเพิ่มด้วยการใส่องค์ประกอบที่สำคัญเอง นอกจากนี้บทละครไทยแบบดั้งเดิมยังมีลักษณะเป็นวรรณกรรมพหุประโยชน์อีกด้วย ส่วนบทละครสำเร็จรูป คือบทละครที่ได้รับอิทธิพลจากการแสดงตะวันตกที่นิยมใส่องค์ประกอบที่จำเป็นต่อการแสดงอย่างครบถ้วน เพื่อความสะดวกและความเข้าใจที่ตรงกันของคณะผู้ดำเนินงาน บทละครสำเร็จรูปจะช่วยรักษาคุณภาพและมาตรฐานให้การแสดงทุกรอบเท่าเทียมหรือใกล้เคียงกัน ด้านลักษณะการเป็นบทละครสำเร็จรูปของบทละครชาตรีเรื่องมโนห์ราของกรมศิลปากรพบว่า บทละครชาตรีเรื่องดังกล่าวมีลักษณะเป็นบทละครสำเร็จรูปซึ่งมีองค์ประกอบ 8 ประการ ได้แก่ การเรียงลำดับเนื้อเรื่อง การระบุวิธีการจัดแสดง การระบุฉาก การระบุตำแหน่งผู้แสดง การกำกับกิริยาอาการผู้แสดง การระบุทำนองเพลงขับร้อง การระบุเพลงหน้าพาทย์ การแทรกบทเจรจา อาจสรุปได้ว่า การมีลักษณะการเป็นบทละครสำเร็จรูปของบทละครชาตรีเรื่องมโนห์ราของกรมศิลปากรจะช่วยรักษาคุณภาพและมาตรฐานของการแสดงละครชาตรีเรื่องนี้ไม่ว่าจะเป็นคณะละครใดนำบทละครเรื่องนี้ไปจัดแสดง อีกทั้งยังเป็นเครื่องช่วยสืบทอดวิธีการจัดแสดงไว้อีกทาง

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

บท
บทความวิจัย

References

กรมศิลปากร. (2506). THE KHON and LAKON DANCE DRAMAS. กรมศิลปากร.

กรมศิลปากร. (2545). “บทละครครั้งกรุงเก่าเรื่องนางมโนห์รา” ใน วรรณกรรมสมัยอยุธยา เล่ม 3. กรมศิลปากร.

กรมศิลปากร, สำนักการสังคีต. (20 มกราคม 2564). ประวัติสำนักการสังคีต กรมศิลปากร. https://www.finearts.go.th/performing/categorie/history

จักรกฤษณ์ ดวงพัตรา. (2546). วรรณคดีการแสดง. องค์การค้าของคุรุสภา.

จันทิมา แสงเจริญ. (2539). ละครชาตรีเมืองเพชร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ชลดา เรืองรักษ์ลิขิต และธานีรัตน์ จตุทะศรี. (2562). พระราชนิพนธ์บทเจรจาละครเรื่องอิเหนา: พระอัจฉริยภาพด้านวรรณคดีการแสดงของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. ธนาเพลส.

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. (2546). ละครฟ้อนรำ ประชุมเรื่องละครฟ้อนรำกับระบำรำเต้น ตำรารำ ตำนานเรื่องละครอิเหนา ตำนานละครดึกดำบรรพ์. มติชน.

พัชรินทร์ สันติอัชวรรณ. (2551). หลักการแสดงนางมโนห์ราในละครชาตรีเรื่องมโนห์รา [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พุทธเลิศหล้านภาลัย, พระบาทสมเด็จพระ. (2543). บทละครเรื่องอิเหนา. ศิลปาบรรณาคาร.

มนตรี ตราโมท, แผ้ว สนิทวงศ์เสนี, ท่านผู้หญิง, รณสิทธิพิชัย, พันเอก หลวง, และธนิต อยู่โพธิ์. (2498). บทละครชาตรีเรื่องมโนห์รา. กรมศิลปากร.

มนตรี ตราโมท. (2540). การละเล่นของไทย (พิมพ์ครั้งที่ 2). มติชน.

วีณา วีสเพ็ญ. (2549). วรรณคดีการแสดง. อภิชาติการพิมพ์..

สมพิศ สุขวิพัฒน์. (2538). ผู้ชนะสิบทิศ: ละครพันทางของเสรี หวังในธรรม [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สัมพันธ์ สุวรรณเลิศ. (2549). กลวิธีการดัดแปลงวรรณกรรมต้นฉบับ เป็นบทละครนอกของกรมศิลปากร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.

สัมพันธ์ สุวรรณเลิศ. (2562). อิทธิพลของบทละครดึกดำบรรพ์ที่มีผลต่อการสร้างสรรค์บทละครของกรมศิลปากร กรณีศึกษาบทละครชาตรีเรื่องมโนห์รา. คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.

เสาวณิต วิงวอน. (2555). วรรณคดีการแสดง. ศักดิโสภาการพิมพ์.

โอม รัชเวทย์, จักรพันธุ์ โปษยกฤต, พิไล พราหมณ์พันธุ์, สืบสกุล อ่อนสัมพันธ์, และวิจิตร์ ไชยวิชิต. (2546). ชีวิต ผลงาน โหมด ว่องสวัสดิ์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ปีพุทธศักราช 2530. สุขภาพใจ.