ความเชื่อญาณวิทยาทางวิทยาศาสตร์: หลักการ มุมมอง และแนวโน้มการวิจัยทางวิทยาศาสตร์ศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ความเชื่อญาณวิทยาทางวิทยาศาสตร์เป็นความเชื่อที่เกี่ยวกับความรู้ทางวิทยาศาสตร์ซึ่งเกี่ยวข้องกับธรรมชาติของความรู้ทางวิทยาศาสตร์ และการได้มาซึ่งความรู้ทางวิทยาศาสตร์ และจากการทบทวนวรรณกรรม ทางคณะวิจัยขอเสนอองค์ประกอบที่มี 4 มิติ ได้แก่ 1) ความเรียบง่ายและความแน่นอนของความรู้ทางวิทยาศาสตร์ 2) แหล่งที่มาของความรู้ทางวิทยาศาสตร์ 3) พัฒนาการของความรู้ทางวิทยาศาสตร์ และ 4) การตัดสินเพื่อให้ได้มาซึ่งความรู้ทางวิทยาศาสตร์ โดยการวัดความเชื่อญาณวิทยาทางวิทยาศาสตร์ประกอบด้วย 1) การวัดความเชื่อญาณวิทยาทางวิทยาศาสตร์เชิงปริมาณ 2) การวัดความเชื่อญาณวิทยาทางวิทยาศาสตร์เชิงคุณภาพ และ 3) การวัดความเชื่อญาณวิทยาทางวิทยาศาสตร์แบบผสมผสานวิธี และการประเมินผลประกอบด้วย 1) การประเมินเชิงสองขั้ว และ 2) การประเมินเชิงต่อเนื่อง และการวิจัยที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อญาณวิทยาทางวิทยาศาสตร์ประกอบด้วย 1) การวิจัยเกี่ยวกับการตรวจสอบความเชื่อญาณวิทยาทางวิทยาศาสตร์ส่วนบุคคล 2) การวิจัยเกี่ยวกับรูปแบบของความเชื่อญาณวิทยาทางวิทยาศาสตร์ 3) การวิจัยเกี่ยวกับการพัฒนาแบบวัดความเชื่อญาณวิทยาทางวิทยาศาสตร์ 4) การวิจัยเกี่ยวกับการตรวจสอบความสัมพันธ์ระหว่างความเชื่อญาณวิทยาทางวิทยาศาสตร์และตัวแปรอื่น ๆ และ 5) การวิจัยเกี่ยวกับแบบแผนการวิจัยเชิงทดลองเพื่อศึกษาประสิทธิผลของตัวแปรที่มีต่อความเชื่อญาณวิทยาทางวิทยาศาสตร์ของผู้เรียน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารการศึกษาและนวัตกรรมการเรียนรู้ ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียน ซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ และไม่สงวนสิทธิ์การคัดลอกบทความเพื่อใช้ประโยชน์ทางวิชาการ แต่ให้อ้างอิงข้อมูลแสดงที่มาของบทความทุกครั้งที่นำไปใช้ประโยชน์
เอกสารอ้างอิง
Aguilar-Valdés, M., Almonacid-Fierro, A., Valdebenito, K., & Sepúlveda-Vallejos, S. (2024). Epistemological beliefs and teaching practice: A systematic literature review 2011 to 2021. International Journal of Evaluation & Research in Education, 13(2), 767–773. https://doi.org/10.11591/ijere.v13i2.26063
Bayar, H., & Gür, H. (2017). A new approach to change epistemological beliefs: Discussion of the refutational texts. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 11(1), 160-173. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.356144
Champa, S. (2005). A confirmatory factor analysis of epistemological beliefs of grade nine students. Journal of Research and Educational Measurement, 3(1), 83–97. https://journal.lib.buu.ac.th/index.php/search/article/view/349 [in Thai]
Conley, A. M., Pintrich, P. R., Vekiri, I., & Harrison, D. (2004). Changes in epistemological beliefs in elementary science students. Contemporary Educational Psychology, 29(2), 186–204. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2004.01.004
Deniz, H. (2011). Examination of changes in prospective elementary teachers’ epistemological beliefs in science and exploration of factors meditating that change. Journal of Science Education and Technology, 20(6), 750–760. https://doi.org/10.1007/s10956-010-9268-x
Dorji, K., & Namgyel, T. (2024). Bhutanese primary science teachers’ epistemic beliefs of science. Science & Education, 33(5), 1–18. https://doi.org/10.1007/s11191-024-00563-7
Elby, A., Frederiksen, J., Schwarz, C., & White, B. (1997, March 24-28). EBAPS: Epistemological beliefs assessment for physical sciences [Paper presentation]. The Annual Meeting of the American Educational Research Association, Chicago, IL.
Elder, A. D. (1999). An exploration of fifth-grade students’ epistemological beliefs in science and an investigation of their relation to science learning (Order No. 9929819) [Doctoral dissertation, University of Michigan]. ProQuest One Academic. https://www.proquest.com/dissertations-theses/exploration-fifth-grade-students-epistemological/docview/304519056/se-2
Elder, A. D. (2012). Characterizing fifth-grade students' epistemological beliefs in science. In P. R. Pintrich (Ed.), Personal epistemology: The psychology of beliefs about knowledge and knowing (347-364). Lawrence Erlbaum Associates.
Fujiwara, T., Laulathaphol, P., & Phillips, B. J. (2012). Thai university students’ scientific epistemic beliefs: Relationships with past learning experiences. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 69, 187-196. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.11.398
Gunes, G., & Bati, K. (2018). Development of a scale on scientific epistemological views and investigation of epistemological views of prospective teachers. International Journal of Research in Education and Science, 4(2), 391–408. https://www.ijres.net/index.php/ijres/article/view/360
Hofer, B. K. (2000). Dimensionality and disciplinary differences in personal epistemology. Contemporary Educational Psychology, 25(4), 378–405. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1026
Hofer, B. K. (2001). Personal epistemology research: Implications for learning and teaching. Educational Psychology Review, 13(4), 353–383. https://doi.org/10.1023/A:1011965830686
Hofer, B. K., & Pintrich, P. R. (1997). The development of epistemological theories: Beliefs about knowledge and knowing and their relation to learning. Review of Educational Research, 67(1), 88-140. https://doi.org/10.3102/00346543067001088
Johnson, K., & Willoughby, S. D. (2018). Epistemic belief structures within introductory astronomy. Physical Review Physics Education Research, 14(1), 010135. https://doi.org/10.1103/PhysRevPhysEducRes.14.010135
Kaçar, S. (2023). Thematic content analysis of postgraduate theses on epistemological beliefs in science education: The Türkiye context. Journal of Turkish Science Education, 20(3), 504–533. https://doi.org/10.36681/tused.2023.029
Koutsianou, A., & Emvalotis, A. (2021). Unravelling the interplay of primary school teachers' topic-specific epistemic beliefs and their conceptions of inquiry-based learning in history and science. Frontline Learning Research, 9(4), 35–75. https://doi.org/10.14786/flr.v9i4.777
Kuhn, D. (1991). The skills of argument. Cambridge University Press.
Lee, S. W.-Y., Luan, H., Lee, M.-H., Chang, H.-Y., Liang, J.-C., Lee, Y.-H., Lin, T.-J., Wu, A.-H., Chiu, Y.-J., & Tsai, C.-C. (2021). Measuring epistemologies in science learning and teaching: A systematic review of the literature. Science Education, 105, 880–907. https://doi.org/10.1002/sce.21663
Nammungkun, W., Ruangsuwan, C., & Yang, F.-Y. (2020). High school students’ scientific epistemic beliefs. Journal of Inclusive and Innovative Education, 4(1), 37-49. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/cmujedu/article/view/195326 [in Thai]
Ninlahoot, A. (2023). Developing the measurement instrument and design principle of the prototype of scientific epistemic belief adjustment for student teachers [Master's thesis, Chulalongkorn University]. Chulalongkorn University Intellectual Repository (CUIR). https://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/84134 [in Thai]
Ninlahoot, A., Srikluab, K., & Wongwanich, S. (2022). Developing the measurement instrument of science epistemic belief for student teachers. Journal of Inclusive and Innovative Education, 7(1), 1-15. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/cmujedu/article/view/259022 [in Thai]
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2023). PISA 2025 science framework. OECD Publishing. https://pisa-framework.oecd.org/science-2025
Özmen, K., & Özdemir, Ö. F. (2024). Explicit versus implicit instruction: Effects of epistemological enhancement on ninth graders’ physics-related personal epistemology and physics achievement. Research in Science Education, 54(3), 439–458. https://doi.org/10.1007/s11165-023-10112-6
Perry, W. G. Jr. (1968). Patterns of development in thought and values of students in a liberal arts college: A validation of a scheme (Final Report). Bureau of Study Counsel, Harvard University. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED024315.pdf
Schiefer, J., Edelsbrunner, P. A., Bernholt, A. & Nehring, A. (2022). Epistemic beliefs in science—a systematic integration of evidence from multiple studies. Educational Psychology Review, 34(3), 1541–1575. https://doi.org/10.1007/s10648-022-09661-w
Schiefer, J., Golle, J., Tibus, M., Herbein, E., Gindele, V., Trautwein, U., & Oschatz, K. (2020). Effects of an extracurricular science intervention on elementary school children's epistemic beliefs: A randomized controlled trial. British Journal of Educational Psychology, 90(2), 382-402. https://doi.org/10.1111/bjep.12301
Schommer, M. (1990). Effects of beliefs about the nature of knowledge on comprehension. Journal of Educational Psychology, 82(3), 498–504. https://doi.org/10.1037/0022-0663.82.3.498
Schommer, M. (1994). Synthesizing epistemological belief research: Tentative understandings and provocative confusions. Educational Psychology Review, 6(4), 293–319. https://doi.org/10.1007/BF02213418
Schommer, M. (1998). The influence of age and education on epistemological beliefs. British Journal of Educational Psychology, 68(3), 457-472. https://doi.org/10.1111/j.2044-8279.1998.tb01304.x
Schommer-Aikins, M. (2004). Explaining the epistemological belief system: Introducing the embedded systemic model and coordinated research approach. Educational Psychologist, 39(1), 19–29. https://doi.org/10.1207/s15326985ep3901_3
Semsar, K., Knight, J. K., Birol, G., & Smith, M. K. (2011). The colorado learning attitudes about science survey (CLASS) for use in biology. CBE—Life Sciences Education, 10(3), 268–278. https://doi.org/10.1187/cbe.10-10-0133
Sengul, O. (2024). Epistemological beliefs and classroom practices of experienced physics teachers: Are they related? Frontiers in Education, 9(1), 1362426. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1362426
She, H. C., Lin, H. S., & Huang, L. Y. (2019). Reflections on and implications of the Programme for International Student Assessment 2015 (PISA 2015) performance of students in Taiwan: The role of epistemic beliefs about science in scientific literacy. Journal of Research in Science Teaching, 56(10), 1309-1340. https://doi.org/10.1002/tea.21553
Sinatra, G. M. (2016). Thoughts on knowledge about thinking about knowledge. In J. A. Greene, W. A. Sandoval, & I. Bråten (Eds.), Handbook of epistemic cognition (479-491). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315795225
Sinlarat, P. (2017). Philosophy of education: A basic approach. Chulalongkorn University Press. [in Thai]
Topcu, M. S. (2013). Preservice teachers’ epistemological beliefs in physics, chemistry, and biology: A mixed study. International Journal of Science and Mathematics Education, 11(1), 433–458. https://doi.org/10.1007/s10763-012-9345-0
Tsai, C.-C., Ho, H. N. J., Liang, J.-C., & Lin, H.-M. (2011). Scientific epistemic beliefs, conceptions of learning science, and self-efficacy of learning science among high school students. Learning and Instruction, 21(6), 757–769. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2011.05.002
Voitle, F., Heuckmann, B., Kampa, N., & Kremer, K. (2022). Assessing students’ epistemic beliefs related to professional and school science. International Journal of Science Education, 44(6), 1000–1020. https://doi.org/10.1080/09500693.2022.2059821
Watson, E., & Thomas, G. (2024). Using continua to analyze qualitative data investigating epistemic beliefs about physics knowledge: Visualizing beliefs. Physical Review Physics Education Research, 20(1), 010106. https://doi.org/10.1103/PhysRevPhysEducRes.20.010106
Yang, F.-Y. (2016). Learners' epistemic beliefs and their relations with science learning—Exploring the cultural differences. In M.-H. Chiu (Ed.), Science education research and practices in Taiwan (95–118). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-287-472-6_6
Yonwilat, M., Huntula, J., & Saenna, P. (2021). Scientific epistemic beliefs and its relationship with science academic learning achievement of 10th graders. Journal of Research Unit on Science, Technology and Environment for Learning, 12(2), 238–253. https://ejournals.swu.ac.th/index.php/JSTEL/article/view/13075 [in Thai]
Zhao, L., He, W., Liu, X., Tai, K.-H., & Hong, J.-C. (2021). Exploring the effects on fifth graders' concept achievement and scientific epistemological beliefs: Applying the prediction-observation-explanation inquiry-based learning model in science education. Journal of Baltic Science Education, 20(4), 664–676. https://doi.org/10.33225/jbse/21.20.664
