การพัฒนาขีดความสามารถของพระสงฆ์ในการพัฒนาความเป็นพลเมืองของชุมชน

บทคัดย่อ

     งานวิจัยเรื่องนี้เป็นการวิจัยเชิงทดลองและพัฒนา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาขีดความสามารถของพระสงฆ์ในการพัฒนาความเป็นพลเมืองของชุมชน  เพื่อสร้างหลักสูตรฝึกอบรม  และเพื่อประเมินประสิทธิภาพและประสิทธิผลในการพัฒนาขีดความสามารถของพระสงฆ์ในการพัฒนาความเป็นพลเมืองของชุมชน กลุ่มตัวอย่าง ระยะที่ 1 ได้แก่พระสงฆ์ในจังหวัดกาฬสินธุ์ จำนวน 341 รูป ระยะที่ 2 สร้างหลักสูตรฝึกอบรม ได้แก่ผู้เชี่ยวชาญในการตรวจประเมินความสอดคล้องขององค์ประกอบของหลักสูตร จำนวน 26 รูป และระยะที่ 3 ฝึกอบรมและพัฒนาความเป็นพลเมืองของชุมชนแก่ พระสงฆ์ จำนวน 100 รูป กลุ่มคนในชุมชน จำนวน 353 คน ในการพัฒนาความเป็นพลเมืองของชุมชน  เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย เป็นแบบสอบถามและแบบประเมิน สถิติที่ใช้ในการวิจัย คือ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบที การทดสอบเอฟ และสหสัมพันธ์

     ผลการวิจัยพบว่า ในภาพรวมบทบาทที่คาดหวังอยู่ในระดับมาก ส่วนบทบาทที่เป็นจริงอยู่ในระดับปานกลาง หลักสูตรฝึกอบรมที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 6 องค์ประกอบ ได้แก่ หลักการ จุดหมาย กลุ่มเป้าหมาย เนื้อหาและกิจกรรม การวัดและประเมินผล มีความสอดคล้องกันอยู่ในระดับมาก และผลการทดลองใช้หลักสูตร พบว่า พระสงฆ์ที่เป็นกลุ่มตัวอย่างมีคะแนนผ่านตามเกณฑ์ที่หลักสูตรกำหนดไว้ที่ร้อยละ 70 มีการรับรู้ความสามารถแห่งตนอยู่ในระดับมาก มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก ความรู้และความพึงพอใจต่อหลักสูตรมีความสัมพันธ์กับการรับรู้ความสามารถแห่งตนอยู่ในระดับปานกลางในทิศทางบวก และในการศึกษาประสิทธิภาพและประสิทธิผลของหลักสูตร พบว่า กลุ่มเป้าหมายมีความรู้สูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้ และความพึงพอใจกับบทบาทของพระสงฆ์ในศตวรรษที่ 21 พบว่ามีความสัมพันธ์กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และจากการพัฒนาชุมชนด้วยกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาโดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการหลังการฝึกอบรม โดยพระสงฆ์ที่ผ่านการอบรม จำนวน 1 รูป พบว่า สามารถพัฒนาความเป็นพลเมืองของชุมชนอย่างมีนัยสำคัญ